Εκλογές στην Καταλωνία: Μια μεγάλη ήττα για τον Ραχόι

Διεθνή

Νίκος Λούντος 03/01/2018, No 1305

Οι εκλογές της 21ης του Δεκέμβρη στην Καταλωνία ήταν ένα μεγάλο φιάσκο για το Ραχόι, το ισπανικό στέμμα και ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό του ισπανικού κράτους. Μετά από πολύμηνη καταστολή, εκβιασμούς, με τους υποψήφιους των κομμάτων που τάσσονται υπέρ της αβασίλευτης καταλανικής δημοκρατίας στη φυλακή ή την εξορία, η πλειοψηφία στο κοινοβούλιο που προέκυψε είναι ξανά ανεξαρτησιακή.

Πάνω από δύο εκατομμύρια άνθρωποι ψήφισαν κόμματα που η επίσημη προπαγάνδα, τα ΜΜΕ και οι αρχές του κράτους αποκαλούν διασπαστές της πατρίδας, προδότες και ανεύθυνους τυχοδιώκτες. Πριν από τρεις μήνες, την 1η του Οκτώβρη όταν ο κόσμος πήγε με κίνδυνο της σωματικής του ακεραιότητας να συμμετάσχει στο δημοψήφισμα που είχαν βγάλει παράνομο τα δικαστήρια, 2.045.000 ψηφισαν Ναι στην ανεξαρτησία, σύμφωνα με τα αποτελέσματα που έδωσε η καταλανική κυβέρνηση. Η απάντηση του κράτους ήταν ότι αυτά ήταν ψέματα γιατί οι ανεξαρτησιακοί ρίχνανε ντουζίνες ψηφοδελτίων στις κάλπες χωρίς κανέναν έλεγχο. Τώρα, στις εκλογές που οργάνωσε η κυβέρνηση του Ραχόι, οι ψήφοι υπέρ των τριών βασικών κομμάτων της ανεξαρτησίας ήταν… 2.085.000.

Ο σχεδιασμός του ισπανικού κράτους ήταν ότι βάζοντας την καταλανική πολιτική ηγεσία στη φυλακή και με ένα συνδυασμό πολιτικών, οικονομικών και δικαστικών απειλών, η σιωπηλή πλειοψηφία της Καταλωνίας, οι “νοικοκυραίοι” που είναι ενάντια στις περιπέτειες θα πήγαιναν στις κάλπες και θα έβγαζαν ένα κοινοβούλιο που έστω και οριακά θα ήταν υπέρ της παραμονής στο ισπανικό κράτος. Με όπλο αυτό το κοινοβούλιο θα ξηλώνονταν όλα τα βήματα προς την ανεξαρτησία του τελευταίου διαστήματος, και οι φυλακισμένοι και εξευτελισμένοι ηγέτες θα έχαναν ακόμη περισσότερο την αξιοπιστία τους. Αυτό που αποδείχτηκε είναι ότι η περίφημη σιωπηλή πλειοψηφία δεν υπάρχει. Και αυτή τη φορά κανείς δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει ως δικαιολογία τη μη προσέλευση στις κάλπες. Η συμμετοχή ήταν ιστορικό ρεκόρ, αλλά το αποτέλεσμα ήταν να ανέβουν οι ψήφοι και των δύο μεγάλων μπλοκ.

Ρεζιλίκι

Το ρεζιλίκι του Ραχόι εκφράζεται πιο έντονα με τα αποτελέσματα του Λαϊκού Κόμματος (PP). Από την ήδη γελοιοποιημένη θέση του 2015 (5ο κόμμα με 8,5%) πλέον είναι 7ο κόμμα με 4,3%. Ο ηγέτης της καταλανικής εκδοχής του PP, Αλμπιόλ, δεν κατάφερε ούτε τον πιο περιορισμένο προεκλογικό στόχο, να ξεπεράσει την αντικαπιταλιστική Αριστερά. Το CUP πήρε 10 χιλιάδες παραπάνω.

Η κατάσταση μ’ αυτόν τον τρόπο γίνεται ακόμη πιο ασταθής. Το 7ο κόμμα του 4,5% κυβερνάει την Καταλωνία τη στιγμή που γράφεται αυτό το άρθρο, μιας και χάρη στην εφαρμογή του άρθρου 155 η κυβέρνηση της Καταλωνίας έχει οριστεί από τη Μαδρίτη. Και τα μικροπραξικοπήματα συνεχίζονται. Το PP όρισε με το ζόρι τις 17 Γενάρη σαν ημερομηνία που θα συγκροτηθεί το νέο κοινοβούλιο, αφήνοντας τον πιο ελάχιστο χρόνο για τις διαπραγματεύσεις μέσα στα Χριστούγεννα. Θέλουν να εκμεταλλευτούν ακόμη και την απουσία των βουλευτών λόγω φυλάκισης μήπως και καταφέρουν να ελέγξουν την προεδρία του Κοινοβουλίου.

Είναι νομικά και πολιτικά άγνωστο αν ο Πουτζντεμόν μπορεί να είναι υποψήφιος για την πρωθυπουργία. Το ισπανικό κράτος λέει ότι με το που περάσει τα σύνορα θα συλληφθεί. Ακόμη κι αν είναι υποψήφιος δεν μπορεί να ψηφίσει τον εαυτό του, ενώ υπάρχει και μια πτέρυγα του κόμματός του που προτείνει να εκλεγεί πρωθυπουργός και να στήσει την κυβέρνησή του από τις Βρυξέλλες. Ο ηγέτης της Ρεπουμπλικανικής Αριστεράς, Οριόλ Τζουνκέρας, που θα μπορούσε να είναι άλλη πρόταση του ανεξαρτησιακού μπλοκ συνεχίζει να βρίσκεται στη φυλακή.

Το Ποδέμος και η Ενωμένη Αριστερά με την ντροπιαστική τους στάση βρέθηκαν εκτός πολιτικού παιχνιδιού. Συγκράτησαν 7,5% από το 9% των προηγούμενων εκλογών. Αρχικά κατήγγειλαν την καταστολή του ισπανικού κράτους, αλλά σιγά σιγά έφτασαν να ρίξουν το φταίξιμο στο κίνημα της ανεξαρτησίας, ξεκαθαρίζοντας ότι η ενότητα της Ισπανίας βρίσκεται υπεράνω όλων των άλλων. Το CUP υποχώρησε πολύ στις εκλογές μένοντας με 4,5% και 4 από τις 10 έδρες που είχε, αλλά για διαφορετικούς λόγους. Το ανεξαρτησιακό μπλοκ πήγε στις εκλογές με μεγάλη πίεση χρήσιμης ψήφου (να υπερασπίσει τον διωκόμενο πρωθυπουργό και τον φυλακισμένο Τζουνκέρας, να εξασφαλιστεί ο σχηματισμός ανεξαρτησιακής κυβέρνησης).

Τη σοδειά του αντιανεξαρτησιακού “αγώνα” τη μάζεψε ολόκληρη το κόμμα των “Πολιτών”, που αναδείχθηκε πρώτο μεν αλλά με μόλις 25,5% και χωρίς δυνατότητα να συγκροτήσει συνεργασία πλειοψηφίας. Ολόκληρη η άρχουσα τάξη, συμπεριλαμβανομένων των παραδοσιακών εφημερίδων της Δεξιάς, εγκατέλειψαν αβοήθητο το PP και έριξαν τις δυνάμεις τους πίσω από την Ινές Αριμάδας. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι “Πολίτες” έχουν ανεβάσει μεν τις δυνάμεις τους στην Καταλωνία, αλλά θα συνεχίσουν να βρίσκονται στην αντιπολίτευση, την ώρα που το εξασθενημένο PP θα συνεχίσει να έχει το ζόρι να είναι το κόμμα που εφαρμόζει το άρθρο 155 και εξαπολύει τις επιθέσεις κατά της δημοκρατίας στην Καταλωνία.

Mε το κεφάλι ψηλά

Η διακυβέρνηση της 4ης μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρωζώνης την ώρα που στην πιο ανεπτυγμένη περιοχή της χώρας έχεις το 4,5% είναι δύσκολη ισορροπία. Ό,τι επιλογές και να κάνει η νέα κυβέρνηση στην Καταλωνία, θα έχει να συνεργαστεί με ένα κεντρικό κράτος που την έστειλε στη φυλακή.

Στο μεταξύ, λόγω του αποσυντονισμού που προκάλεσε το καταλανικό ζήτημα, ο Ραχόι δεν έχει ακόμη περάσει προϋπολογισμό για το 2018, και από ότι φαίνεται σχεδιάζει να περάσει διπλό προϋπολογισμό για το ‘18 και το ‘19. Συμφώνησε με τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία και συνυπέγραψαν μια συλλογική σύμβαση που προβλέπει αύξηση του κατώτατου μισθού στα 850 ευρώ μέσα σε τέσσερα χρόνια (από τα 707 που είναι σήμερα), αλλά πρόκειται για μια απάτη. Η αύξηση θα υλοποιηθεί μόνο αν το ΑΕΠ συνεχίσει να αυξάνεται με ρυθμούς πάνω από 2,5% και αν η πτώση της ανεργίας οδηγήσει στη εγγραφή εκατοντάδων χιλιάδων εργαζόμενων στα ασφαλιστικά ταμεία, κάτι που όλες οι επίσημες προβλέψεις θεωρούν ότι είναι απίθανο.

Αντίθετα, το ισπανικό κράτος βλέπει τον κίνδυνο της επανάληψης των πιέσεων που αναζωπύρωσαν το καταλανικό ζήτημα σε άλλα σημεία της χώρας. Οι φιλοκυβερνητικές εφημερίδες κομπάζουν πως το 2018 θα δοθεί το μεγαλύτερο στην ιστορία κονδύλι προς τις αυτόνομες περιφέρειες της χώρας (105 δις). Η άλλη όψη του νομίσματος είναι ότι έχουν μειωθεί δραματικά τα έσοδα και γι’ αυτό χρειάζονται περισσότερο κρατικό χρήμα. Το οικονομικό επιτελείο ανοίγει τη συζήτηση για την πιθανότητα να βγουν οι περιφέρειες της χώρας από τη διασωλήνωση στην οποία μπήκαν το 2012, με την οποία δανείζονται μόνο από το κεντρικό κράτος, κι έτσι να ξαναβγούν στις αγορές.

Δύσκολες κινήσεις

Όπως σχολιάζουν όμως οι ίδιες εφημερίδες, παραδοσιακά αυτές οι δύσκολες κινήσεις γίνονταν πάντα σε συντονισμό με την καταλανική κυβέρνηση -την πιο ισχυρή από όλες τις αυτόνομες περιφέρειες- και με τις καταλανικές τράπεζες. Αυτές οι συνεννοήσεις είναι αδιανόητες πλέον. Οι “οικονομικοί εισαγγελείς” της χώρας περνάνε τους τελευταίους μήνες ξεψαχνίζοντας τους προϋπολογισμούς διαφόρων περιφερειών, προσπαθώντας να ανακαλύψουν σκάνδαλα για να επιβληθεί πιο αποτελεσματικά ο έλεγχος της Μαδρίτης και οι όροι λιτότητας. Την ίδια στιγμή που τα ασφαλιστικά ταμεία και οι συντάξεις βρίσκονται στον αέρα και ο Ραχόι μόλις υποσχέθηκε στο ΝΑΤΟ αύξηση 80% της ισπανικής συμμετοχής τα επόμενα εφτά χρόνια.

Τα κινήματα σε ολόκληρο το ισπανικό κράτος έχουν μια σειρά προκλήσεις μπροστά τους. Στην Καταλωνία οι προκλήσεις είναι πιο άμεσες και έχουν να κάνουν όχι μόνο με την ισπανική καταστολή αλλά και με το κατά πόσο ο Πουτζντεμόν και το επίσημο ανεξαρτησιακό μπλοκ θα επιχειρήσουν να κυβερνήσουν χωρίς να προκαλέσουν νέα αποσταθεροποίηση, δηλαδή αφήνοντας κατά μέρος τις προσδοκίες που εκφράστηκαν στις απεργίες και τις μαζικές διαδηλώσεις. Σε κάθε περίπτωση όμως, το κίνημα στην Καταλωνία έχει δώσει ένα μήνυμα σε όλους, ότι αυτοί που βγαίνουν τολμηρά και τα βάζουν ανοιχτά με το θηρίο του κράτους μπορούν και βγαίνουν από τις μάχες με το κεφάλι ψηλά, πιο δυνατοί για τη συνέχεια.