Θα φτάσει να έχει ο Ντόναλντ Τραμπ πολύ σύντομα μια στιγμή τύπου “Ο Νίξον στην Κίνα”; Τα σημάδια δείχνουν πως η συνάντηση που θα έχει με τον Βορειοκορεάτη ηγέτη Κιμ Τζονγκ-ουν ίσως οδηγήσει σε διπλωματική επιτυχία αντί σε έναν καταστροφικό πόλεμο ανάμεσα στις δύο χώρες.

Αυτή η εκτίμηση έρχεται σε αντιπαράθεση με αυτό που θεωρούσε δεδομένο το κατεστημένο της “εθνικής ασφάλειας” των ΗΠΑ. Έλεγαν πως ο Τραμπ έκανε λάθος να μην επιμείνει να θεωρηθεί προαπαιτούμενο η εγκατάλειψη του προγράμματος πυρηνικών πυραύλων από πλευράς Βόρειας Κορέας πριν γίνει η συνάντηση.

Αυτή η απαίτηση για “πλήρη, εξακριβώσιμη και μη αναστρέψιμη αποπυρηνικοποίηση” της κορεατικής χερσονήσου είναι η επιτομή της αμερικανικής υποκρισίας.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η Βόρεια Κορέα να απαρνηθεί τα πυρηνικά της όπλα, αλλά οι ΗΠΑ όχι. Στη μεγαλύτερη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι αμερικανικές δυνάμεις στη Νότια Κορέα ήταν εξοπλισμένες με πυρηνικά όπλα. Περίπου 28 χιλιάδες στρατεύματα παραμένουν εκεί, με την υποστήριξη πλωτών και εναέριων δυνάμεων με ευρείες πυρηνικές δυνατότητες.

Ο Άλεξ Γουέλερσταϊν από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο Στίβενς δήλωσε στην εφημερίδα Ομπζέρβερ: “Στον κόσμο αρέσει να αποκαλεί τη Βόρεια Κορέα ‘παρανοϊκό καθεστώς’. Όμως το ‘πιο παρανοϊκό’ πράγμα που θα μπορούσε να κάνει αυτό το καθεστώς τώρα θα ήταν να εγκαταλείψει την πυρηνική του αποτρεπτική δύναμη την ώρα που έχει απέναντί του έναν επιθετικό εχθρό εξοπλισμένο με πυρηνικά.”

Αυτός είναι ο διεστραμμένος ορθολογισμός του καπιταλιστικού συστήματος που έχει για κινητήρια δύναμη τον ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων και κρατών. Όμως η αλήθεια είναι αυτή: το βορειοκορεατικό καθεστώς μπορεί να είναι μια σκληρή σταλινική δικτατορία, αλλά στόχος του είναι να επιβιώσει.

Ο Κιμ ανταποκρίθηκε στην παραλίγο κατάρρευση της βορειοκορεατικής οικονομίας στη δεκαετία του ‘90, επιτρέποντας την ανάπτυξη του ιδιωτικού εμπορίου, μια κίνηση που βοήθησε την οικονομική ανάπτυξη. Ο Αντρέι Λανκόφ, ειδικός σε ζητήματα Βόρειας Κορέας, εξήγησε στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς ότι η διαβόητη στυγνότητα του Κιμ στράφηκε εναντίον υψηλόβαθμων στελεχών του κόμματος και του στρατού. “Σκοτώνει ανθρώπους που φέρουν όπλα… Δεν έχει ακουμπήσει ούτε έναν οικονομικό διευθυντή. Αν είσαι διευθυντής τράπεζας, είσαι ασφαλής. Μέσα σε έξι χρόνια έχει αλλάξει εφτά Υπουργούς Άμυνας, όσους δηλαδή είχαν συνολικά ο πατέρας του και ο παππούς του που κυβέρνησαν 60 χρόνια”.

Ωστόσο, εξετάζοντας τον Κιμ με τα δικά του κριτήρια περί οικονομικής επιτυχίας, βρίσκεται σίγουρα υπό πίεση. Ο Τραμπ, από τη στιγμή που ανέλαβε την προεδρία, δεν έχει σταματήσει να προσπαθεί να βάλει την Κίνα να πιέσει τη Βόρεια Κορέα να σταματήσει το πρόγραμμά πυρηνικών όπλων.

Πάτρωνας

Με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου η Κίνα πήρε από τα χέρια της Ρωσίας το ρόλο του πάτρωνα του βορειοκορεατικού καθεστώτος. Το 2015 στην Κίνα αντιστοιχούσε το 85% των εισαγωγών της Βόρειας Κορέας και το 83% των εξαγωγών της. Φαίνεται ότι η εκστρατεία του Τραμπ απέφερε καρπούς. Τα εμπορικά στοιχεία δείχνουν ότι η Κίνα, από τα τέλη της περασμένης χρονιάς, έχει περικόψει λίγο ή πολύ τις εξαγωγές βασικών ειδών προς τη Βόρεια Κορέα, όπως το πετρέλαιο, το κάρβουνο, το ατσάλι και τα αυτοκίνητα.

Στο μεταξύ, το εμπορικό έλλειμμα της Βόρειας Κορέας προς την Κίνα έχει διπλασιαστεί, και τώρα το καθεστώς ξοδεύει από τα αποθεματικά ξένων νομισμάτων για να πληρώσει τις εισαγωγές βασικών ειδών. Οι ειδικοί προβλέπουν ότι τα αποθεματικά μπορεί να εξαντληθούν μέχρι τα τέλη της χρονιάς.

Γι’αυτό και ο Κιμ, αφού πήρε ένα θωρακισμένο τρένο προς το Πεκίνο για να συναντηθεί με τον Κινέζο πάτρωνά του, Σι Τζινπίνγκ, συναντιέται τώρα με τον Νοτιοκορεάτη πρόεδρο Μουν Τζε-ιν, και έπεται η συνάντηση με τον Τραμπ.

Έχει επιβεβαιωθεί ότι και οι δύο πλευρές βλέπουν σοβαρά αυτή τη συνάντηση, μιας και την περασμένη βδομάδα, ο διευθυντής της CIA, Μάικ Πομπέο, που πλέον είναι ο νέος Υπουργός Εξωτερικών του Τραμπ, πήγε στη Βόρεια Κορέα για να συναντηθεί με τον Κιμ. Ενώ από τη μεριά του, ο Βορειοκορεάτης ηγέτης κάνει λόγο για υποχωρήσεις.

Φαίνεται επίσης να έχει εγκαταλείψει την παραδοσιακή απαίτηση της Πιονγκγιάνγκ να αποσύρουν οι ΗΠΑ τις δυνάμεις τους από τη Νότια Κορέα. Παρόλο που το γιατί οι ΗΠΑ συνεχίζουν να βρίσκονται εκεί 65 χρόνια μετά το τέλος του Πολέμου της Κορέας είναι μια από αυτές τις ερωτήσεις που μοιάζει να μην τις ρωτάει κανένας, πόσο μάλλον να τις απαντάει.

Ο Κιμ κάνει επίσης λόγο για μια συνθήκη ειρήνης που θα αντικαταστήσει το καθεστώς εκεχειρίας με το οποίο τελείωσε ο πόλεμος. Και την περασμένη Παρασκευή, η Βόρεια Κορέα ανακοίνωσε πως δεν θα προχωρήσει σε παραπέρα πυρηνικές και πυραυλικές δοκιμές. Οι καχύποπτοι έτρεξαν να παρατηρήσουν ότι ίσως έχει αναπτύξει ήδη αρκετά τις πυρηνικές και βαλλιστικές δυνατότητές της που δεν χρειάζεται κι άλλες δοκιμές.

Όμως, ακόμη κι αν οι συνομιλίες οδηγήσουν κάπου, δεν θα σταματήσουν τον ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας. Για τον Τραμπ, οι δύο Κορέες πάντα ήταν απλώς πιόνια σε αυτό το πολύ μεγαλύτερο παιχνίδι.

Μόλις πριν από πέντε μήνες, ένας Βορειοκορεάτης φαντάρος που πέρασε τα σύνορα για να φτάσει στη Νότια Κορέα, δέχτηκε βροχή από σφαίρες. Επέζησε αναίσθητος στο νοσοκομείο για καιρό, και χρειάστηκε να του μεταγγίσουν 40 φιάλες αίματος. Για τον απλό κόσμο στο Βορρά και το Νότο, η συνοριακή γραμμή είναι ένα αξεπέραστο, διχαστικό, εμπόδιο. Στις 27 Απρίλη, ωστόσο, οι δύο ηγέτες της Βόρειας και της Νότιας Κορέας έδωσαν τα χέρια, πέρασαν με ευκολία και αστειευόμενοι την ίδια συνοριακή γραμμή. Πολύς κόσμος που είδε αυτή τη σκηνή εύχεται να φέρει “ειρήνη και ένα νέο ξεκίνημα”. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είναι πολύ καλύτερα να υπάρξει επίλυση από διαρκή σύγκρουση και εχθρότητα.

Δυστυχώς όμως, η Διακήρυξη που υπογράφηκε δεν είναι αρκετή για να ανοίξει μια εποχή ειρήνης. Στο μεγαλύτερο μέρος της είναι μια επανάληψη πραγμάτων που είχαν ξανασυμφωνηθεί είτε στη διακορεατική σύνοδο του 2007, είτε με τη Συμφωνία Συμφιλίωσης του 1991. Οι δύο χώρες πάντα διακήρυτταν τις καλές τους προθέσεις. Όμως η πράξη ήταν διαφορετική. Στην πραγματικότητα, η Συμφωνία για την “αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη” που υπέγραψαν την περασμένη βδομάδα είναι μια απόδειξη ότι και οι δύο πλευρές έχουν αγνοήσει εντελώς την αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη που υποτίθεται βρίσκεται σε ισχύ εδώ και 65 χρόνια.

Και οι υποσχέσεις ξεχνιούνται πολύ γρήγορα. Στη Σύνοδο, ο Κιμ Τζονγκ-ουν αναφέρθηκε στα “τραύματα των εκτοπισμένων”, αλλά στην τελική Διακήρυξη δεν υπάρχει καμιά αναφορά στο δικαίωμα της ελεύθερης μετακίνησης, εκτός από το ζήτημα της επανένωσης των οικογενειών που χωρίστηκαν στις δυο πλευρές των συνόρων. Το ζήτημα της μετακίνησης των ανθρώπων δεν είναι προτεραιότητα για τις δύο κυβερνήσεις.

Ανταγωνισμός

Το ίδιο ισχύει για τον αφοπλισμό. Η κορεατική χερσόνησος γεμίζει με όπλα από τον διαρκή ανταγωνισμό. Ειδικά η Νότια Κορέα έχει μια τεράστια ετήσια αύξηση των εξοπλισμών της. Κάθε κίνηση που θα σταματήσει αυτή την κούρσα είναι προς όφελος όλων μας. Όμως το θέμα είναι αν η κυβέρνηση του Μουν έχει την πρόθεση να το κάνει. Στη Διακήρυξη δεν υπάρχει κανένα συγκεκριμένο σχέδιο πέρα από τη γενική θέληση. Την ίδια στιγμή η κυβέρνηση βρίσκεται στο μέσο μιας μεγάλης στρατιωτικής επέκτασης, με την αγορά 40 υπερσύγχρονων F-35. Φυσικά, οι εξοπλισμοί του Νότου έχουν να κάνουν με τις αυξανόμενες πιέσεις σε όλη την Ανατολική Ασία, αλλά λειτουργούν σαν κίνητρο για εξοπλισμούς στο Βορρά.

Πριν από τη Σύνοδο, η Βόρεια Κορέα έκλεισε το κέντρο πυρηνικών δοκιμών και είπε ότι δεν θα πραγματοποιηθούν άλλες δοκιμές. Η Νότια Κορέα, όμως, προχώρησε σε μια κοινή άσκηση μεγάλης κλίμακας με τις ΗΠΑ που εντάσσεται σε εξομοίωση εισβολής στο Βορρά. Και λίγο αργότερα η αστυνομία επιτέθηκε στους διαδηλωτές που έκλειναν το δρόμο προς τη βάση όπου στήνεται το αμερικάνικο αντι-πυραυλικό σύστημα THAAD, ανοίγοντας δρόμο για τις μπουλντόζες.

Όσο συνεχίζεται η επέκταση των εξοπλισμών και ενισχύεται η συνεργασία Νότιας Κορέας - ΗΠΑ, οι διακηρύξεις ειρήνης θα μένουν απλώς στα χαρτιά. Δεν περιμένουμε από τις Συνόδους να μας εξασφαλίσουν μια ασφαλή ειρήνη στην κορεατική χερσόνησο. Το εργατικό κίνημα πρέπει να βάλει τις βάσεις για ένα πολιτικά ανεξάρτητο, αντιιμπεριαλιστικό κίνημα ειρήνης.

Το κείμενο βασίζεται σε άρθρο του Κιμ Γιουνγκ-ικ, δημοσιογράφου στην εφημερίδα “Εργατική Αλληλεγγύη” που εκδίδεται στη Σεούλ