Έκλεισε ένας χρόνος από το δημοψήφισμα της Καταλονίας την 1η Οκτώβρη. Το δημοψήφισμα που έβγαλαν παράνομο, που έστειλαν όλο τον κρατικό μηχανισμό να σπάει κάλπες και κεφάλια. Το δημοψήφισμα που μάτωσαν και “ακύρωσαν”, ρίχνοντας την κυβέρνηση που το είχε καλέσει, φυλακίζοντας την ηγεσία των κινημάτων και του κοινοβουλίου και εξορίζοντας τον πρωθυπουργό Πουτζντεμόν. Και πού βρισκόμαστε ένα χρόνο μετά; Ο Ραχόι που έβγαινε “κερδισμένος” κατέρρευσε και βρίσκεται σπίτι του. Η Σοράγια Σάενθ ντε Σανταμαρία που μετατράπηκε σε διορισμένη από τη Μαδρίτη “πρωθυπουργό” της Καταλωνίας κάτω από το άρθρο 155 του Συντάγματος έχασε την εσωκομματική μάχη στο Λαϊκό Κόμμα (PP) και εγκατέλειψε την πολιτική. Κι ενώ η δεξιά μαζεύει τα κομμάτια της, στην Καταλωνία συνεχίζουν να κυβερνάνε οι “ανεξαρτησιακοί”, ό,τι και αν μηχανεύονται οι δικαστές.
Για το ισπανικό κράτος το καταλανικό ζήτημα παραμένει άλυτο και πιθανό να εκραγεί ξανά ανά πάσα στιγμή. Ο Πέδρο Σάντσεθ, πρωθυπουργός πλέον, προσπαθεί να διαχειριστεί το ζήτημα με διαφορετικό τρόπο από την ολομέτωπη σύγκρουση της δεξιάς. Προχώρησε σε συναντήσεις και δήλωσε το σεβασμό του στους Καταλανούς ηγέτες, αποδέσμευσε κάποια από τα συμφωνημένα δάνεια, και δελεάζει με τη συμμετοχή της Καταλωνίας στα νέα σιδηροδρομικά έργα. Όμως, δεν έχει παρουσιαστεί καμιά εύκολη έξοδος από την κρίση. Ο Καταλανός πρωθυπουργός, Κιμ Τόρα, έριξε την πρόταση για κοινά συμφωνημένο δημοψήφισμα και η ισπανική κυβέρνηση την πέταξε στα σκουπίδια επί τόπου. Η Ινές Αριμάδας, από τους Θιουδαδάνος, είπε στον Τόρα να “μην νομίζει ότι η πολιτική αδυναμία του Σάντσεθ, είναι αδυναμία του κράτους”. Ήρθαν επίσης πρόσφατα στο φως τα μηνύματα των Ισπανών δικαστών που αποφάσιζαν “ανεξάρτητα” να στείλουν στη φυλακή τους πάντες “για να τους δώσουν ένα μάθημα τι σημαίνει Ισπανία”.
Από τη μια μεριά όλη αυτή η λύσσα της δεξιάς δεν αφήνει περιθώρια για υποχωρήσεις στην καταλανική ηγεσία, ακόμη και αν είναι προφανές ότι ψάχνει υποχωρήσεις. Από την άλλη είναι το κίνημα στην Καταλονία που το τελευταίο διάστημα δεν στρέφει τα πυρά του κατά της Μαδρίτης, αλλά ακριβώς ενάντια στις υποχωρήσεις της Βαρκελώνης. Οι διαδηλώσεις της φετινής 1ης Οκτώβρη ήταν μαζικές και οι συγκρούσεις έφτασαν μέχρι την πόρτα του Κοινοβουλίου. Οι διαδηλωτές καταγγέλλουν τη βία της αστυνομίας, όπως και ότι η κυβέρνηση έστειλε την αστυνομία να προστατεύσει την παρέλαση των φασιστών από την αντιφασιστική αντισυγκέντρωση. Οι μπάτσοι από τη μεριά τους καταγγέλλουν την καταλανική κυβέρνηση ότι τους αφήνει αβοήθητους να τρώνε ξύλο, γιατί δεν έχει την πολιτική βούληση να καταστείλει αποτελεσματικά. Οι Επιτροπές για την Υπεράσπιση της Αβασίλευτης Δημοκρατίας (CDR) έδωσαν τον τόνο την 1η Οκτώβρη, αλλά ακόμη και η ηγεσία της ANC (της πιο μετριοπαθούς, μαζικής ανεξαρτησιακής οργάνωσης) αναγκάστηκαν να δώσουν ένα τελεσίγραφο στην κυβέρνηση ως τις 21 Δεκέμβρη για να πάρει καινούργιες πρωτοβουλίες στην κατεύθυνση της ρήξης με τη Μαδρίτη.