Πήγαινε για πολύ μαλλί και βγήκε εντελώς κουρεμένη η δεξιά στην Ισπανία, με τις εκλογές στις 28 Απρίλη. Το Λαϊκό Κόμμα (PP) τσακίστηκε. Έφτασε στο 16,7% και στα 4,3 εκατομμύρια ψήφους. Είναι το χειρότερο αποτέλεσμα με διαφορά στην ιστορία του. Η Δεξιά πίεζε για εκλογές εδώ και μήνες, προωθώντας το επιχείρημα ότι ο πρωθυπουργός Σάντσεθ είναι “σφετεριστής” της εξουσίας επειδή πήρε την κυβέρνηση όταν έχασε την εμπιστοσύνη της Βουλής ο Ραχόι, αλλά χωρίς να μεσολαβήσουν εκλογές. Τώρα ο Σάντσεθ επιστρέφει ισχυρότερος και η Δεξιά μπαίνει στην πιο βαθιά κρίση των τελευταίων 40 χρόνων.
Η πιο ενδιαφέρουσα εξέλιξη είναι ότι στο κάδρο της κρίσης μπαίνουν και οι Θιουδαδάνος (υποτιθέμενοι φιλελεύθεροι) και οι φασίστες του Βοξ. Ο λόγος είναι ότι η Δεξιά πήγε στις εκλογές δηλώνοντας ανοιχτά ότι αυτό που θα έβγαινε από τις κάλπες θα ήταν μια κυβέρνηση τριπλής δεξιάς συμμαχίας από τους Θιουδαδάνος μέχρι τους φασίστες. Είχε προηγηθεί το αποτέλεσμα των τοπικών εκλογών στην Ανδαλουσία στις 2 Δεκέμβρη που άνοιξε το δρόμο. Το Βοξ εκτινάχθηκε εκλογικά σχεδόν στο 11% και το PP μαζί με τους Θιουδαδάνος σχημάτισαν κυβέρνηση με τις ψήφους των φασιστών.
Η εξέλιξη συνδυάστηκε με τη νίκη του Πάμπλο Κασάδο στις εσωκομματικές εκλογές του PP. Ο Κασάδο ήταν ο πιο δεξιός από όλους τους υποψήφιους και στοιχημάτισε ανοιχτά στη στρατηγική της δεξιάς στροφής. Οι δεξιοί πίστεψαν τα ίδια τους τα ψέματα. Πίστεψαν πως αν πάνε στις εκλογές με πρώτο ζήτημα στην ατζέντα το μίσος κατά των Καταλανών, την αντίθεση στις εκτρώσεις, τον πανικό για το τι θα σημαίνει “κομμουνιστές” (του Ποδέμος) σε πιθανή συγκυβέρνηση με τον Σάντσεθ, την “παράδοση” και την “ηθική” θα κινητοποιούσαν την “αδρανή πλειοψηφία”. Το Φλεβάρη οι τρεις ηγέτες της Δεξιάς έκαναν από κοινού εμφάνιση δίπλα δίπλα σε διαδήλωση κατά της κυβέρνησης. Το αποτέλεσμα τους έσκασε στα μούτρα. Αντί για κινητοποίηση της “σιωπηλής πλειοψηφίας” κατάφεραν να κινητοποιήσουν την καθόλου σιωπηλή πραγματική πλειοψηφία που πήγε να ψηφίσει για να μην αφήσει να επιστρέψουν οι νοσταλγοί του Φράνκο στην κυβέρνηση. Η προεκλογική εκστρατεία είχε έντονο αντιφασιστικό χαρακτήρα. Στις ουρές των σουπερμάρκετ και στα λεωφορεία άκουγες κόσμο να καλεί του γείτονές του να πάνε να ψηφίσουν “για να μην βρεθούμε με τους φασίστες στην κυβέρνηση χωρίς να έχουμε καταλάβει πώς”.
Έτσι οι δυο βασικές τάξεις της κοινωνίας, η εργατική και η αστική, πήγαν στις κάλπες και οι δυο με εξίσου μεγάλη ενεργητικότητα. Στις εργατογειτονιές πήγαν για να σταματήσουν την επιστροφή της δεξιάς και για να σταματήσουν το Βοξ. Οι πλούσιοι πήγαν για να φέρουν μια κυβέρνηση που θα έχει πλέον τα εργαλεία να βάλει φρένο στην Αριστερά και τα μαζικά κινήματα. Το αποτέλεσμα φαίνεται στους εκλογικούς χάρτες. Στις μεν εργατογειτονιές το PSOE ξανάπιασε ποσοστά που είχε ξεχάσει (πάνω από 50%) και το Ποδέμος ακολουθεί δεύτερο. Στις πλούσιες περιοχές η ψήφος διασπάστηκε. Με τη σιγουριά ότι οποιοδήποτε από τα τρία ψηφοδέλτια και να έριχνες στην κάλπη το αποτέλεσμα θα ήταν η ίδια κυβέρνηση από τα τρία δεξιά κόμματα, το πιο οπισθοδρομικό και το πιο επιθετικό κομμάτι της Δεξιάς ψήφισε χωρίς κανένα δισταγμό Βοξ.
Καταλωνία και Χώρα των Βάσκων
Η στρατηγική της Δεξιάς αποδείχθηκε αυτοκτονική και σε ένα ακόμη σημαντικό επίπεδο. Βγαίνει εντελώς απομονωμένη στην Καταλωνία και στη Χώρα των Βάσκων. Το Καταλανικό ζήτημα είναι ένα από τα βασικά ανοιχτά πεδία κρίσης του ισπανικού καπιταλισμού τα τελευταία χρόνια. Το PP έβαλε στη φυλακή την καταλανική κυβέρνηση και επέβαλε τον έλεγχο της Μαδρίτης πάνω στη Βαρκελώνη με τη βία. Πλέον μένει με έναν μόνο βουλευτή από τους έξι που είχε στην Καταλωνία. Στη Χώρα των Βάσκων, με το άλλο ιστορικά ανοιχτό εθνικό ζήτημα, κανένα από τα τρία δεξιά κόμματα δεν βγάζει βουλευτή. Η γραμμή “φάτε τους Καταλανούς αυτονομιστές” κατάφερε να φουσκώσει τα πανιά του Βοξ στη Μούρθια και την Ανδαλουσία, στην άλλη άκρη της χώρας, αλλά αφήνει την ισπανική Δεξιά χωρίς πολιτική παρουσία στην πιο πλούσια περιφέρεια της χώρας.
Το Ποδέμος και η Ενωμένη Αριστερά (UP) πήγαν χωρίς ψυχή στις εκλογές, και βγήκαν χαμένοι. Από το 21% έπεσαν στο 14,5%. Αφενός είχε προηγηθεί μια μακριά περίοδος εσωκομματικών μαχών με διασπάσεις. Αλλά, το σημαντικότερο ήταν ότι η Αριστερά πέρασε όλη την περίοδο της πρωθυπουργίας του Σάντσεθ παρακαλώντας τον να της δώσει υπουργεία. Η Αριστερά βρισκόταν στην καλύτερη θέση για να εκφράσει τον αντιφασιστικό ξεσηκωμό, αλλά στην πρώτη φάση της εκστρατείας φοβήθηκε, λέγοντας ότι η αντιδεξιά καμπάνια θα δυναμώσει το PSOE, το οποίο έπρεπε να τιμωρηθεί για την αλαζονεία του. Στη δεύτερη φάση της εκστρατείας η γραμμή άλλαξε και πλέον το σύνθημα ήταν για μια κυβέρνηση της Αριστεράς (PSOE και UP) καλώντας τον κόσμο να ψηφίσει Αριστερά για να εξασφαλίσει ότι θα μπουν υπουργοί των UP στην κυβέρνηση του Σάντσεθ. Με τον τρόπο αυτό τουλάχιστον ξανασυνδέθηκε με την αντιδεξιά οργή. Όμως οι αγώνες όχι μόνο παρέμειναν σε δεύτερο πλάνο, αλλά και προσβάλλονταν από τη λογική ότι έχουν αξία μόνο αν οδηγήσουν τον Πάμπλο Ιγκλέσιας και τον Αλμπέρτο Γκαρθόν να γίνουν υπουργοί.
Δεν επιστρέφει κανενός είδους σταθερότητα στην Ισπανία λόγω του αποτελέσματος. Το PSOE ήδη δέχεται ισχυρές πιέσεις από τους τραπεζίτες και τις εφημερίδες για να μην κάνει ούτε ένα παραπάνω βήμα χαλάρωσης της λιτότητας. Η κρίση στη Δεξιά ανοίγει όλων των ειδών τις βρόμικες ιστορίες, από κρυφούς λογαριασμούς μέχρι κρυμμένες ως πρόσφατα διασυνδέσεις με τους φασίστες. Στην Καταλωνία βγαίνει νικήτρια με ιστορικό σκορ η Ρεπουμπλικανική Αριστερά, που θέλει από τη μια μεριά να ξαναβρεί δίοδο επικοινωνίας με τη Μαδρίτη, αλλά έχει πίσω της ένα μαζικό κίνημα ανυπακοής που την έστειλε στο 25%. Ενώ, παρόλο που το αποτέλεσμα των φασιστών δεν αφήνει περιθώριο εφησυχασμού, το γεγονός ότι παρέμειναν μακριά από την εξουσία χάρισε μια μεγάλη δόση δικαίωσης και αυτοπεποίθησης σε όλο τον κόσμο του αγώνα.