Βραζιλία

Φοβισμένο μπροστά στη γενική απεργία που οργανώνεται στις 14 του Ιούνη, το καθεστώς της Βραζιλίας έχει μπει σε μια ταραχώδη προσπάθεια αναδιοργάνωσης. Το μεγάλο βήμα το κατάφερε το εκπαιδευτικό κίνημα που βγήκε στους δρόμους μαζικά τον περασμένο μήνα ενάντια στις περικοπές στη δημόσια εκπαίδευση. Στις 15 Μάη οι διαδηλωτές ξεπέρασαν το ένα εκατομμύριο.

Οι επιπτώσεις της έκρηξης αυτής είναι αλυσιδωτές. Η κυβέρνηση του Μπολσονάρο δρομολογεί τη μεγαλύτερη επίθεση μέχρι στιγμής, την αντιμεταρρύθμιση του ασφαλιστικού. Θέλουν να μειώσουν τις συντάξεις, να περικόψουν μαζικά τα επιδόματα, να αυξήσουν τα όρια ηλικίας ιδιαίτερα στις γυναίκες. Δεν περίμεναν ότι θα πάνε προς τα εκεί με τη νεολαία να έχει ήδη ζεστάνει τους δρόμους και τα πανεπιστήμια.

Ο Μπολσονάρο επιχείρησε να απαντήσει καλώντας διαδηλώσεις υποστήριξης της κυβέρνησης στις 26 του μήνα. Οι διαδηλώσεις όμως ήταν κατά πολύ μικρότερες από της 15 του Μάη και μικρότερες ακόμη και από τις προεκλογικές συγκεντρώσεις του Μπολσονάρο. Στις 30 του μήνα, το εκπαιδευτικό κίνημα ξαναβγήκε στους δρόμους μαζικά, χωρίς κανένα φόβο. Σε πάνω από 120 πόλεις σε όλη τη χώρα, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες κατά δεκάδες χιλιάδες σε κάθε σημείο βγήκαν στο δρόμο από νωρίς το πρωί μέχρι αργά το βράδυ και έγιναν το κέντρο και για άλλα οργανωμένα τμήματα της εργατικής τάξης, με πρώτους τους εκπαιδευτικούς.

Πολλοί σχολιάζουν ότι στόχος του Μπολσονάρο δεν ήταν τόσο να τρομοκρατήσει το κίνημα αλλά να κάνει μια επίδειξη δύναμης στα υπόλοιπα τμήματα του βραζιλιάνικου κατεστημένου, δείχνοντας ότι είναι ο μόνος που έχει τη δυνατότητα να καλεί μαζικές κινητοποιήσεις. 

Ανοιχτή κόντρα

Στην πραγματικότητα ήταν απλώς το πιο πρόσφατο επεισόδιο της ανοιχτής κόντρας ανάμεσα σε διάφορα τμήματα του κατεστημένου που έχει βγει σε πρώτο πλάνο τον τελευταίο μήνα. Παλιοί χουντικοί, νεοφασίστες, διαφορετικά τμήματα της δικαστικής εξουσίας, στρατιωτικοί, εκσυγχρονιστές, νεοφιλελεύθεροι, επιχειρηματίες, βουλευτές και γερουσιαστές των διαφόρων κομμάτων, η κάθε πτέρυγα επιχειρεί το δικό της σχέδιο. Υπάρχουν τμήματα που θεωρούν ότι η μανία του Μπολσονάρο να ανοίγει “ιδεολογικά” ζητήματα, ενάντια στις γυναίκες, ενάντια στην… αθεΐα, τους ομοφυλόφιλους, πλέον και ενάντια στην ίδια τη.. Μόρφωση, αντί να βοηθάει τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης, τα βάζει σε κίνδυνο. Ταυτόχρονα με αυτές τις κόντρες, ο Μπολσονάρο δεν κατάφερε να κινητοποιήσει στις διαδηλώσεις ούτε τους πρόσφατους συμμάχους του, των κινημάτων της σκληρής δεξιάς των δρόμων.

Σε αυτή την πολιτική σύγκρουση, πλέον μπαίνει σαν κεντρικό ζήτημα η οικονομία. Τα επίσημα στοιχεία για το πρώτο τρίμημο έδειξαν ότι η βραζιλιάνικη οικονομία υπέστη συρρίκνωση 0,2%. Για 14η συνεχόμενη βδομάδα οι διεθνείς οίκοι μειώνουν τις προβλέψεις τους για το 2019. Η βιομηχανία βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων 10 μηνών. Πρόκειται για μεγάλο πλήγμα στις υποσχέσεις του Μπολσονάρο που είχε εκλεγεί καβάλα στο παραμύθι ότι βάζοντας τέλος στο “παλιό πολιτικό σύστημα”, παίρνοντας αγκαλιά τον Τραμπ και με νεοφιλελεύθερες τομές η οικονομία θα εκτοξευόταν.

Οι πολιτικές επιπτώσεις αυτής της αποτυχίας είναι ότι πλέον προσπαθεί να στηθεί ένα ενιαίο μπλοκ που θα βοηθήσει τον Μπολσονάρο να περάσει την μεταρρύθμιση των συντάξεων, αλλά με ανταλλάγματα ότι τελικά αυτή η επίθεση θα είναι μόνο η αρχή και ότι θα ακολουθήσουν και άλλα μέτρα “διευκόλυνσης” των καπιταλιστών που ξεφεύγουν από τα σχέδια του προέδρου και του υπουργού του των οικονομικών. Δεν είναι όμως ούτε μεταξύ τους σύμφωνοι ποιο είναι το καινούργιο μαγικό που θα μπορούσε να σώσει το βραζιλιάνικο καπιταλισμό.