Μάχη για το δικαίωμά τους να μη φοράνε ψηλοτάκουνα στη δουλειά, όπως υποχρεωτικά απαιτούν οι εργοδότες, δίνουν αυτές τις μέρες οι γυναίκες εργαζόμενες στην Ιαπωνία. Το όνομα της καμπάνιας τους, #KuToo, είναι “δανεισμένο” από το #MeToo, το κίνημα ενάντια στις σεξουαλικές παρενοχλήσεις που ξεκίνησε στις ΗΠΑ και απλώθηκε τα τελευταία χρόνια σε όλο τον κόσμο. Ταυτόχρονα, αποτελεί λογοπαίγνιο με τις λέξεις kutsu (κούτσου) και kutsuu (κουτσουού) που στα ιαπωνικά σημαίνουν «παπούτσια» και «πόνος» αντίστοιχα.
Είναι εντυπωσιακό και παράλληλα ενδεικτικό της δύναμης του γυναικείου κινήματος παγκόσμια ότι τέτοιες επιθέσεις δημιουργούν πλέον μεγάλες αντιδράσεις. Αφορμή για την καμπάνια ήταν η ανάρτηση μιας Γιαπωνέζας ηθοποιού, της Γιούμι Ισικάουα, στο twitter, στην οποία διαμαρτυρόταν για τα ψηλοτάκουνα που αναγκάστηκε να φορέσει αναζητώντας δουλειά σε ένα ξενοδοχείο. Μέσα σε λίγες μέρες, πάνω από 20.000 γυναίκες είχαν υπογράψει αίτημα προς την κυβέρνηση για υιοθέτηση νομοθεσίας που θα απαγορεύει στις εταιρίες να αναγκάζουν τις εργαζόμενες να πηγαίνουν στη δουλειά με ψηλά τακούνια. «Συνειδητοποίησα ότι τόσες πολλές γυναίκες έχουν το ίδιο πρόβλημα και αποφάσισα να ξεκινήσω αυτή την εκστρατεία», δήλωσε η ηθοποιός μετά από συνάντηση που είχε με στελέχη του υπουργείου Εργασίας στην οποία κατέθεσε το αίτημα.
Η καμπάνια πήρε διαστάσεις διεθνώς, με όλα τα ΜΜΕ να θυμίζουν ανάλογες διαμαρτυρίες. Όπως έγραψε για παράδειγμα ο Γκάρντιαν, “το 2015 ο διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών είχε ζητήσει συγγνώμη για το γεγονός ότι οι γυναίκες δεν έχουν πρόσβαση στο κόκκινο χαλί εάν δεν φορούν ψηλά τακούνια. Το 2017, στην επαρχία Μπρίτις Κολούμπια στον Καναδά, απαγορεύτηκε στις εταιρείες να αναγκάζουν τις εργαζόμενες να φορούν ψηλά τακούνια. Νωρίτερα φέτος, η αεροπορική εταιρία Norwegian Air κατηγορήθηκε γιατί απαιτούσε από τις γυναίκες μέλη του πληρώματός της να έχουν σημείωμα γιατρού αν θέλουν να φορέσουν παπούτσια χωρίς τακούνια”.
Σεξιστικές επιθέσεις
Αντίστοιχες σεξιστικές επιθέσεις, με ενδυματολογικούς και εμφανισιακούς κώδικες από τα αφεντικά έχουμε και στην Ελλάδα. “Πρόσφατα έκανα αίτηση για δουλειά σε διαφημιστική εταιρία η οποία συνεργάζεται κατά βάση με εταιρίες φαγητού, όπως η ΔΕΛΤΑ”, μας είπε η Άννα Αδαμίδη, φοιτήτρια στη Φιλοσοφική. “Συγκεκριμένα, θα προωθούσα κάτι γιαούρτια με φρούτα της ΔΕΛΤΑ, σε ένα πρόγραμμα που διαρκούσε μόλις δώδεκα ημέρες, με οκτάωρο, με τρία ευρώ την ώρα και χωρίς ένσημα. Στη συνάντηση λοιπόν που είχα με τη διαφημιστική, από την αρχή που είπαν ότι οι υπεύθυνοι του προγράμματος της ΔΕΛΤΑ είναι κάπως αυστηροί σχετικά με την εμφάνιση, ζητούσαν να είσαι φτιαγμένη, από εμένα που είμαι σχετικά κοντή ζητούσαν να φοράω τακούνια, χωρίς πίρσινγκ κλπ. Και την ίδια μέρα, ενώ έχω ξεκινήσει να πάω στη συνάντηση με τη ΔΕΛΤΑ, με παίρνουν τηλέφωνο μισή ώρα πριν και μου λένε ότι «θα έχουμε θέμα με το μαλλί σου γιατί είναι ροζ και θέλουν πιο “σοβαρά” άτομα. Αν κάνεις καμία αλλαγή ενημέρωσέ μας»!”.
«Ο κλάδος των ηθοποιών, εκτός τα χίλια δυο προβλήματα που έχει με ωράρια, μισθούς κλπ, ήταν και θα είναι πάντα για τη γυναίκα ένα στερεότυπο που πρέπει να δει ο σκηνοθέτης και ο παραγωγός”, μας είπε η Πέρσα Κατσανούλη, ηθοποιός, “Είσαι αναγκασμένη να πας πολύ προσεγμένη, να φορέσεις τακούνι και γενικά να είσαι όσο πιο κλασική γίνεται. Για παράδειγμα, το ροζ μαλλί είναι απαγορευτικό. Μπορεί μετά, για τις ανάγκες ενός ρόλου να στο βάψουν, αλλά δεν παίζει να πας σε κάστινγκ έτσι, όσο ταλαντούχα κι αν είσαι. Και βέβαια δεν περιορίζεται εκεί το θέμα. Προσωπικά, έχω κάνει καταγγελία σε εργοδότη ο οποίος, πέρα από όλα τα άλλα, μας πήγε σε ένα μαγαζί δήθεν για το ρόλο για να φορέσουμε ρούχα και η κατάσταση ξέφυγε. Και όταν διαμαρτυρήθηκα, η απάντηση ήταν «αφού σε πληρώνω, κάτσε και φόρα ό,τι θέλω». Για να μην μιλήσουμε για την ομοφυλοφιλία, που είναι ταμπού. Το να είσαι λεσβία στον κλάδο μας, αυτόματα σημαίνει ότι χάνεις τη θυληκότητά σου!”.
“Στη δεκαετία του '80 και του '90, δικηγορίνες χωρίς ταγέρ και ψηλοτάκουνο δεν υφίσταντο, ήταν επιβεβλημένο στυλ έστω και άτυπα”, μας είπε η Έβελυν Βαρελά, δικηγόρος, “Σήμερα οι γυναίκες έχουμε σε μεγάλο βαθμό καταφέρει να το «σπάσουμε» αυτό. Ωστόσο, τόσο στα μεγάλα δικηγορικά γραφεία όσο και στα δικαστήρια, το τακούνι και το πιο καλό ντύσιμο επιβάλλεται γιατί αυτόματα σου προσδίδει κύρος. Δικηγορία σημαίνει πάρα πολλές ώρες δουλειάς, αναμονής στα δικαστήρια, τρέξιμο σκάλες πάνω-κάτω στην Ευελπίδων και παντού. Ε, το ψηλοτάκουνο είναι τσάκισμα, ό,τι χειρότερο μπορεί να σου συμβεί. Συν ότι χρειάζεσαι, όπως και σε μια σειρά άλλα επαγγέλματα, μια επιπλέον ντουλάπα ρούχα που είναι «της δουλειάς»”.