Μια μεγάλη υποχώρηση έκανε η κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ την περασμένη Τετάρτη, μετά από τρεις μήνες μαζικών κινητοποιήσεων. Η επικεφαλής της κυβέρνησης, Κάρι Λαμ, δήλωσε ότι αποσύρει ολοκληρωτικά το νόμο που υπήρξε αφορμή για την τεράστια κοινωνική έκρηξη. Ο νόμος θα επέτρεπε στο καθεστώς της ηπειρωτικής Κίνας να απαιτεί τη μεταφορά “υπόπτων” από το Χονγκ Κονγκ για να δικαστούν κάτω από τον έλεγχο του Πεκίνου. Ο κόσμος του Χονγκ Κονγκ είδε αυτό το νόμο σαν απειλή για περιορισμό των κάπως πιο διευρυμένων δημοκρατικών ελευθεριών που έχουν οι κάτοικοι της πρώην αποικίας συγκριτικά με την ηπειρωτική Κίνα.

Από τις πρώτες βδομάδες κατέβηκαν στους δρόμους σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι, πάνω από το ένα τέταρτο του συνολικού πληθυσμού του Χονγκ Κονγκ. Η Κάρι Λαμ αναγκάστηκε πολύ γρήγορα να παγώσει την εφαρμογή του νόμου, όχι όμως και να τον αποσύρει εντελώς. Το κίνημα αντί να σταματήσει, ριζοσπαστικοποιήθηκε. Εξελίχθηκαν δύο απεργίες, καταλήφθηκε το αεροδρόμιο, έγιναν μεγάλης κλίμακας συγκρούσεις με την αστυνομία.

Τώρα το μεγαλύτερο μέρος του κινήματος λέει πως δεν σταματάει επειδή η Λαμ απέσυρε το νόμο, γιατί τα αιτήματα που είχαν συγκροτήσει το κίνημα από τον Ιούνη ήταν πέντε και όχι μόνο ένα. Τα υπόλοιπα τέσσερα είναι να γίνει ανεξάρτητη έρευνα για την αστυνομική βία, να δοθεί αμνηστία σε όσους διώκονται ή φυλακίστηκαν, παραίτηση της Λαμ και καθολική ψηφοφορία. Το σαββατοκύριακο συνεχίστηκαν μαζικές κινητοποιήσεις, ενώ τη Δευτέρα μαθητές και μαθήτριες προχώρησαν σε αποχή από το σχολείο και σχημάτισαν ανθρώπινες αλυσίδες περικυκλώνοντας τα σχολεία τους.

Δυνάμεις

Τα μέσα ενημέρωσης εστιάζουν στις ακροδεξιές και φιλοϊμπεριαλιστικές δυνάμεις που παρεμβαίνουν στο κίνημα του Χονγκ Κονγκ. Τους αρέσει να αναπαράγουν το ξωφλημένο στερεότυπο ότι αυτό που θέλει ο κόσμος που ξεσηκώνεται κατά της “κομμουνιστικής” στο όνομα Κίνας είναι να ζήσει το “αμερικάνικο όνειρο”. Υπάρχουν τρία προβλήματα με αυτή την “ανάλυση”.

Πρώτον, πρόκειται για το ίδιο ακριβώς επιχείρημα που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση της Κίνας. Το Πεκίνο ισχυρίζεται πως οι διαδηλωτές είναι πιόνια ξένων δυνάμεων. Οι λίγοι που ανεμίζουν αμερικάνικες σημαίες στις διαδηλώσεις ούτε εκφράζουν αλλά ούτε βοηθάνε το κίνημα.

Δεύτερον, ο κόσμος στο Χονγκ Κονγκ δεν μπορεί να αγωνίζεται για “ελεύθερη αγορά” όπως έλεγαν 30 χρόνια νωρίτερα για τον κόσμο της Ανατολικής Ευρώπης, γιατί πιο ελεύθερη αγορά από το Χονγκ Κονγκ δεν υπάρχει. Πρόκειται για καπιταλιστικό παράδεισο, τόσο για τις κινέζικες εταιρείες που βγαίνουν προς τα έξω, όσο και για τις πολυεθνικές της Δύσης που χρησιμοποιούν το Χονγκ Κονγκ σαν βάση για πρόσβαση στην Κίνα και σε άλλες χώρες της Ανατολικής Ασίας. 

Η κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ εκλέγεται από ένα σώμα 1200 εκλεκτόρων, όχι με καθολική ψηφοφορία. Οι εκλέκτορες είναι στη μεγάλη τους πλειοψηφία εκπρόσωποι των καπιταλιστών και της μεγαλοαστικής τάξης και παίρνουν το δικαίωμα ψήφου κατευθείαν από τις διοικήσεις των εταιρειών: βιομήχανοι, ξενοδόχοι, τραπεζίτες. Μαζί τους ψηφίζουν τα ανώτατα στρώματα των δημόσιων υπάλληλων, αξιωματούχοι των κρατικών μηχανισμών και άλλοι διορισμένοι από το Πεκίνο. Οι μεγαλοϊδιοκτήτες ακινήτων έχουν ιδιαίτερα βαρύνοντα ρόλο. Την ίδια στιγμή η εργατική τάξη υποφέρει σε συνθήκες της πιο ακριβής στέγασης σε ολόκληρο τον αναπτυγμένο κόσμο. Σύμφωνα με το πρακτορείο Bloomberg, το Χονγκ Κονγκ είναι η πιο ακριβή πόλη και για να αγοράσεις και για να νοικιάσεις σπίτι. Για να αγοράσει ένα μέσο ζευγάρι εργαζόμενων σπίτι θα έπρεπε να αποταμιεύει ολόκληρο το μισθό του για 21 χρόνια. Είναι δηλαδή αδύνατο. Ο αντίστοιχος χρόνος στο Λος Άντζελες είναι 9 χρόνια.

Πάλη ιδεών

Τρίτον, όπως σε όλα τα μαζικά κινήματα, εξελίσσεται μια πάλη ιδεών και πολιτικών δυνάμεων στο εσωτερικό του. Τις τελευταίες μέρες, μετά την υποχώρηση της Λαμ, βγήκαν στο προσκήνιο αυτοί που ζητάνε από τις ΗΠΑ να επιβάλουν κυρώσεις στην Κίνα για την καταστολή στο Χονγκ Κονγκ. 

Ο Λαμ Τσι Λιουνγκ, επαναστάτης σοσιαλιστής στο Χονγκ Κονγκ, εξηγεί πως: “Οι ακροδεξιοί νατιβιστές που υιοθετούν τον σοβινισμό του Χονγκ Κονγκ είχαν κάποια επιρροή στη διάρκεια του κινήματος του 2014 και τα δύο χρόνια που ακολούθησαν. Στο σημερινό κίνημα, ωστόσο, είναι πιο αδύναμοι και οργανωτικά και σε ικανότητα να κινητοποιούν, παρόλο που σε ιδεολογικό επίπεδο συνεχίζουν να ασκούν επιρροή σε κάποιους νέους ανθρώπους… Επιτίθενται στον κόσμο από την ηπειρωτική Κίνα με ξενοφοβικούς όρους, ή σηκώνουν ακόμη και την αποικιακή σημαία της Βρετανίας ή την αμερικάνικη.”

Φυσικά αυτές οι δυνάμεις δεν έχουν τίποτα να πουν στον κόσμο που κατεβαίνει οργισμένος για τη ζωή του, για τη φτώχεια και την αναγκαστική διαβίωση σε σπίτια- σπιρτόκουτα. Ούτε μπορούν να βάλουν σε κίνηση την πραγματική δύναμη που μπορεί να τα βάλει με το καθεστώς του Πεκίνου, τον απλό κόσμο στις πόλεις της κυρίως Κίνας που ζει σε παρόμοιες ή και χειρότερες συνθήκες. Αυτός εξάλλου είναι και ο βασικός φόβος της κυβέρνησης της Κίνας απέναντι στο κίνημα του Χονγκ Κονγκ. Όχι ότι θα της κλεψουν το Χονγκ Κονγκ οι δυτικοί ιμπεριαλιστές, αλλά ότι θα μεταδοθεί ο ιός της εξέγερσης στις εργατουπόλεις της Σεντσέν, της Καντόνας ή του Πεκίνου.