Ανάμεσα στου συλληφθέντες είναι ξανά η δικηγόρος και αγωνίστρια υπέρ των ανθρώπινων δικαιωμάτων, Μαχιενούρ Ελ Μάσρι

Οι πιο θαρραλέες διαδηλώσεις ξέσπασαν την περασμένη Παρασκευή και Σάββατο στην Αίγυπτο, ενάντια στη δικτατορία του Σίσι. Στο Κάιρο, την Αλεξάνδρεια, στη Δαμιέτη, το Σουέζ, τη Μαχάλα, την Τάντα, έσκισαν πορτρέτα του Σίσι φωνάζοντας “Φύγε!”. 

Και μέσα σε λίγες ώρες είχε γίνει φανερό σε όλους πόσο λίγη πίστη στον εαυτό του έχει το καθεστώς. Μιλάμε για μερικές εκατοντάδες διαδηλωτές που τόλμησαν να βγουν στους δρόμους παρόλες τις βάρβαρες απαγορεύσεις. Στο σύνολό τους στα διάφορα σημεία της χώρας έφτασαν τις λίγες χιλιάδες. Κι όμως, το καθεστώς προχώρησε άμεσα σε μια καινούργια εκστρατεία μαζικών συλλήψεων, πάνω από 500 άνθρωποι αρπάχθηκαν από τις δυνάμεις καταστολής, έπεσε καινούργιο μαύρο πάνω στα ελάχιστα περιθώρια ελευθεροτυπίας που έχουν τα ΜΜΕ, έφτασε να κυκλοφορεί η φήμη ότι ο Σίσι θα ακυρώσει το ταξίδι του στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Κι όταν τελικά ο Σίσι έφτασε στις ΗΠΑ, χρειάστηκε τη βοήθεια του Τραμπ που έκανε δηλώσεις ότι… δεν ανησυχεί για τις διαδηλώσεις.

Πώς γίνεται ένα καθεστώς που ξαναπλασάρεται ως βράχος σταθερότητας στη Μέση Ανατολή, που έχει στείλει στη φυλακή όλη την ηγεσία κάθε τύπου αντιπολίτευσης, να χρειάζεται την βοήθεια του πλανητάρχη για να δηλώσει ότι δεν θα πέσει επειδή 500 άνθρωποι βγήκαν στο Κάιρο και είπαν “Κάτω ο Σίσι”; Η απάντηση είναι ότι ακριβώς επειδή το καθεστώς του Σίσι στηρίχθηκε μόνο πάνω στην καταστολή και στην μαζική βία για να δείξει ότι η επανάσταση του 2011 υπήρξε απλώς μια μικρή παρένθεση, νιώθει εντελώς ευάλωτο όταν βλέπει πως υπάρχει κόσμος που δεν φοβάται.

Όπως γράφουν οι Επαναστάτες Σοσιαλιστές από το Κάιρο: «Τα έξι χρόνια που έχουν περάσει από τότε που ανέβηκε στην εξουσία ο Σίσι με την αντεπανάστασή του μετά το πραξικόπημα κατά του εκλιπόντος προέδρου Μούρσι, ο στρατηγός έχει διαπράξει όσα εγκλήματα ήταν δυνατόν να διαπράξει: δολοφονίες, βασανιστήρια, “εξαφανίσεις”. Στην αρχή, βασίστηκε στη δημοφιλία που δημιούργησε καλλιεργώντας τους φόβους για τον “κίνδυνο των Αδελφών Μουσουλμάνων” κάποιες φορές και για τις “συνωμοσίες των ξένων” σε άλλες στιγμές. Όμως λίγο λίγο, κάτω από την πίεση μιας βάρβαρης διαδικασίας φτωχοποίησης, με ρυθμούς που η χώρα δεν έχει δει τουλάχιστον τα τελευταία 50 χρόνια, η δημοφιλία του άρχισε να τσαλακώνεται. Στο μεταξύ, η σιδερένια γροθιά της καταστολής έχει τσακίσει κάθε προσπάθεια να εκφραστεί η αντίθεση στη λιτότητα και τη φτώχεια. Κι έτσι, όλοι πλέον ξέρουν ότι ο Σίσι κυβερνάει τη χώρα με τον ίδιο τρόπο που ένας οπλισμένος εγκληματίας ελέγχει μια ομάδα άοπλων ανθρώπων που έχει απαγάγει.»

“Κάτω ο Σίσι”

Γι` αυτό και οι διαδηλώσεις δεν είχαν το παραμικρό περιεχόμενο “αιτημάτων”, πέρα από το “Κάτω ο Σίσι”, “Κάτω η δικτατορία”. Καθώς ο Σίσι είχε μπλοκάρει κάθε έκφραση της κοινωνικής δυσαρέσκειας, το πολιτικό αίτημα έσκασε κατευθείαν στην πρώτη γραμμή.

Υπάρχει μια ακόμη πλευρά της κατάστασης που ήρθε στο φως χάρη στις αναπάντεχες διαδηλώσεις. Ο φόβος του καθεστώτος για την εσωτερική του συνοχή. Αφορμή για τις διαδηλώσεις ήταν ένα κάλεσμα αντίστασης από τον Μοχάμεντ Aλί, έναν επιχειρηματία που έχει καταφύγει στην Ισπανία, καταγγέλλοντας ότι διωκόταν από τον Σίσι. Ο Αλί δεν έχει παρελθόν “μαχητή της ελευθερίας”. Από οικογένεια μεγαλοεργολάβων προέρχεται, που συνεργάζονταν με το στρατό και το καθεστώς του Σίσι για καιρό. Όμως, ακριβώς επειδή ήταν “από τα μέσα” έχει πολλά ράμματα για τη γούνα του Σίσι, και αυτά που προκάλεσαν μεγαλύτερη αίσθηση ήταν τα σκάνδαλα για σπίτια και παλάτια που έχτιζε ο Σίσι για την οικογένειά του και το ανελέητο τσέπωμα από τα δημόσια ταμεία. Ο Αλί υπήρξε ένα μεγαλόσχημο θύμα της κατάστασης που ζουν οι απλοί Αιγύπτιοι και Αιγύπτιες στην καθημερινότητά τους, είδε πώς ένας ανελέητος κρατικός μηχανισμός όταν έχει τη δύναμη να σε πυροβολεί στη μέση του δρόμου, παίρνει θάρρος να σου κλέβει και ξεδιάντροπα, μπροστά στα μάτια σου. Μετά τον Αλί και άλλοι “επιχειρηματίες” του ίδιου τύπου πήραν θάρρος και άνοιξαν το στόμα τους.

Ένα κρίσιμο σημείο είναι ότι όλη αυτή η εξουσία που συγκέντρωσε ο Σίσι στα χέρια του, του δόθηκε από την άρχουσα τάξη και από όλα τα υπόλοιπα τμήματα του κρατικού μηχανισμού, για έναν και μόνο λόγο: φαινόταν ο μοναδικός ικανός να τσακίσει την επανάσταση. Έβαλαν στην άκρη για λίγο τις διαφορές τους και χάρισαν στον Σίσι εξουσία που ακόμη και ο Μουμπάρακ, ο δικτάτορας που κυβερνούσε για 20 χρόνια δεν είχε. Όμως, αυτή η φάση φαίνεται να τελειώνει. Οι Επαναστάτες Σοσιαλιστές εξηγούν πιο συγκεκριμένα:

«Ο Σίσι ήρθε στην εξουσία επικεφαλής μιας αντεπανάστασης, με καθαρό στόχο να εξολοθρεύσει το μαζικό πολιτικό κίνημα που είχε γεννηθεί από την επανάσταση του Γενάρη του 2011. Κατάφερε να δημιουργήσει μια κοινωνική βάση, από τους καπιταλιστές και τη μεσαία τάξη για να υποστηρίξει το πρόγραμμα της δικτατορίας. Η λογική της υποστήριξης ήταν ο πανικός που προκάλεσε η επανάσταση σε αυτές τις τάξεις: πανικός για το κύμα απεργιών, τις εργατικές και κοινωνικές διαδηλώσεις, και τα πολιτικά κινήματα της νεολαίας που απαιτούν δικαιοσύνη, δημοκρατία και ελευθερία. Ο πανικός τούς έζωσε σε μια στιγμή ανόδου των ισλαμιστικών κινημάτων και κυρίαρχου ρόλου τους στην πολιτική σκηνή.

Η συμφωνία ήταν ξεκάθαρη. Η αιγυπτιακή μπουρζουαζία θα παραιτιόταν και από τις φιλοδοξίες της να έχει μερίδιο στην εξουσία, και από ένα σημαντικό τμήμα των κερδών της, περνώντας τα στο στρατιωτικό κατεστημένο, σε αντάλλαγμα για την εξολόθρευση της επανάστασης που της απειλούσε τα συμφέροντα… Όμως η κατάσταση αυτή είχε χαρακτήρα εξαίρεσης και προσωρινό. Όταν η επανάσταση ηττήθηκε πλέον… και οι επαναστάτες βρίσκονται στη φυλακή, την εξορία ή τον τάφο, η συμφωνία μετατράπηκε σε απαράδεκτο βάρος για την αστική τάξη. Ο ισχυρός άνδρας του στρατού μετατρέπεται από ήρωα και σωτήρα σε διεφθαρμένο τύραννο. Μάλιστα η παραμονή του στην εξουσία είναι αυτή που απειλεί τη σταθερότητα και άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές στη συμμαχία… Από την άλλη η κρίση που προκάλεσε η επανάσταση οδήγησε σε ανασύνθεση στο ισοζύγιο δυνάμεων μέσα στο ίδιο το κράτος. Στην εποχή του Μουμπάρακ, το καθεστώς στηριζόταν σε μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην προεδρία, το στρατό και το Υπουργείο Εσωτερικών. Η επανάσταση διατάραξε αυτή την ισορροπία και τελικά ο στρατός “τσαλαπάτησε” το Υπουργείο Εσωτερικών (όπως το λέει σήμερα ο Μοχάμεντ Αλί) ενώ η προεδρία “τσαλαπάτησε” το στρατό.»

Μπροστά

Όλα αυτά δε σημαίνουν πως η κρίση του καθεστώτος έχει να κάνει μόνο με τις αντιπαραθέσεις στα πάνω πατώματα της κοινωνίας. Όπως εξηγούν οι Επαναστάτες Σοσιαλιστές, αυτό που καταγράφηκε την Παρασκευή και το Σάββατο είναι ότι “οι μάζες αποδείχθηκαν πολύ πιο μπροστά από την πολιτική ελίτ την οποία εξέπληξαν. Χιλιάδες ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του Μοχάμεντ Αλί να βγουν στους δρόμους και να διαδηλώσουν κατά του Σίσι. Οι μάζες χρησιμοποίησαν τα συνθήματα της επανάστασης του 2011 στους δρόμους και τις πλατείες, παρά την πιθανότητα άγριας καταστολής και σύλληψης. Οι διαδηλώσεις της Παρασκευής 20 Σεπτέμβρη αντιπροσωπεύουν μια ποιοτική στροφή στο δρόμο της αντίστασης στο καθεστώς του Σίσι. Το τείχος του φόβου που χτίστηκε με χρόνια δολοφονιών, συλλήψεων και βασανιστηρίων έχει αρχίσει να καταρρέει, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη δυνατότητα ενός μαζικού κινήματος και αντίστασης την ερχόμενη περίοδο”.