Συνεχίζουν να βγαίνουν στην επιφάνεια οι ευθύνες του ελληνικού κράτους για τη μαζική δολοφονία των προσφύγων ανοιχτά της Πύλου.
«Πρώτα ήρθε ένα σκάφος. Φωνάζαμε όλοι “βοήθεια-βοήθεια”. Δεν ξέρω από ποια χώρα ήταν. Μας πέταξαν νερό κι έφυγαν. Ήταν γύρω στο απόγευμα όταν ήρθε το σκάφος που μας ανέτρεψε. Καθόμουν στο πίσω μέρος του πλοίου» δηλώνει μεταξύ άλλων ο διασωθείς Μοχάμεντ Χάμζα, στο BBC. Σε άλλο σημείο της συνέντευξής του ο Μοχάμεντ Χάμζα σημειώνει ότι χρειάστηκε να κολυμπήσει πάνω από μιάμιση ώρα μέχρι να τους σώσει ένα ταχύπλοο.
H μαρτυρία του Χάμζα έρχεται να προστεθεί σε πλήθος μαρτυριών που επιβεβαιώνουν την ίδια ιστορία: Η ψαρότρατα έφυγε υπερφορτωμένη με 750 πρόσφυγες από τη Λιβύη με κατεύθυνση την Ιταλία. Οι μηχανές χάλασαν και το καράβι βρισκόταν για μέρες ανοιχτά της Πύλου. Οι πρόσφυγες επικοινώνησαν με την Αlarm Phone, μια γραμμή βοήθειας για πρόσφυγες που βρίσκονται σε κίνδυνο στη Μεσόγειο. Κάποια εμπορικά πλοία πλησίασαν, έδωσαν νερό κι αποχώρησαν. Τόσο οι ιταλικές όσο και οι ελληνικές αρχές γνώριζαν την ύπαρξη και την κατάσταση του πλοίου. Το αρμόδιο για τη διάσωση ελληνικό λιμενικό παρακολουθούσε το σκάφος. Του πέταξε σκοινί και το τράβηξε με αποτέλεσμα την ανατροπή του και τη βύθισή του. Για ώρα δεν υπήρχε βοήθεια σε όσους βρίσκονταν στη θάλασσα. Aποτέλεσμα, 82 επίσημα νεκροί, 104 διασωθέντες, περισσότεροι από 500 στο βυθό της θάλασσας.
Οι διαψεύσεις και οι αντιφατικές ανακοινώσεις από τη μεριά των ελληνικών αρχών αφήνουν τεράστιες υποψίες ότι επρόκειτο για μια προσπάθεια pushback που “στράβωσε” με αποτέλεσμα τον θάνατο εκατοντάδων ανθρώπων, ανάμεσά τους και πολλών παιδιών.
Οι βρετανικοί Sunday Times φιλοξενούν μαρτυρία του Αγιάντ: «Για τρεις ώρες, ο Αγιάντ και μερικές δεκάδες άλλοι έμειναν στην επιφάνεια μετά τη βύθιση του σκάφους 45 μίλια νοτιοδυτικά της νότιας χερσονήσου της Πελοποννήσου στην Ελλάδα. Όλο αυτό το διάστημα, τα φώτα από ένα σταθερό πλοίο της ελληνικής ακτοφυλακής που βρισκόταν σε κοντινή απόσταση έλαμπαν στο νερό. Κανείς δεν βοήθησε, είπε ο ίδιος. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Αγιάντ, η οποία υποστηρίζεται από τέσσερις άλλους επιζώντες που ερωτήθηκαν από τους Sunday Times, η ελληνική ακτοφυλακή δεν έστειλε βοήθεια για τουλάχιστον τρεις ώρες μετά την ανατροπή του σκάφους: από τα μεσάνυχτα περίπου της περασμένης Τετάρτης μέχρι τη στιγμή που άρχισαν να φαίνονται οι πρώτες ακτίνες του ήλιου. "Απλώς παρακολουθούσαν", δήλωσε ο Αγιάντ. "Θα μπορούσαν να είχαν σώσει τόσους πολλούς άλλους". […] Περιγράφουν αμέλεια, σκληρότητα και αναλγησία από τις ελληνικές αρχές, σε πλήρη αντίθεση με την επίσημη εκδοχή των γεγονότων. Ο Αγιάντ και οι άλλοι επιζώντες όχι μόνο ισχυρίστηκαν ότι η ακτοφυλακή παρακολουθούσε τους ανθρώπους να πνίγονται, αλλά την κατηγόρησαν ότι προκάλεσαν την ανατροπή του πλοίου, δένοντας ένα σχοινί στην πλώρη και ορμώντας προς τα εμπρός, ώστε το αλιευτικό σκάφος να αποσταθεροποιηθεί».
«Προϊόν πολιτικών αποφάσεων»
«Είναι σαφές ότι η καταστροφή ήταν προϊόν πολιτικών αποφάσεων» σχολιάζει η ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων Μαίρη Λόλορ. «Είναι σαφές ότι αυτή η τραγωδία θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Οι ελληνικές αρχές ειδοποιήθηκαν για τη δυσπραγία του σκάφους από την ακτιβιστική ομάδα Alarm Phone ώρες πριν αυτό ανατραπεί. Το Ελληνικό Λιμενικό Σώμα ήταν σε επαφή με τους επιβάτες του πλοίου και είχε την υποχρέωση βάσει του διεθνούς δικαίου να παρέμβει, δεδομένου του σαφούς υπερπληθυσμού και της ακυβερνησίας του πλοίου» υπογραμμίζει η Λόλορ και συνεχίζει: «Παρότι η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, μεταξύ άλλων μέσω της Frontex, της υπηρεσίας συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής της, επέρριψαν την ευθύνη για την καταστροφή στους διακινητές ανθρώπων, δεν είναι οι διακινητές ο λόγος που οι άνθρωποι επιλέγουν να επιβιβαστούν σε εξαιρετικά επικίνδυνες διαδρομές με την ελπίδα να φτάσουν στην ΕΕ. Όσο δεν υπάρχουν ασφαλείς, νόμιμες και προσβάσιμες διαδρομές για τους ανθρώπους που προσπαθούν να ξεφύγουν από τις συγκρούσεις και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ή που επιδιώκουν να επανενωθούν με τους αγαπημένους τους ή να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή, θα υπάρχει επιχείρηση για τους διακινητές. Μόνο τα κράτη μπορούν να ανοίξουν αυτές τις διαδρομές. Επιλέγουν να μην το κάνουν. Είναι σαφές ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είναι διατεθειμένα να αποδεχθούν τον θάνατο ανθρώπων στα ευρωπαϊκά σύνορα. Αυτό δεν είναι το πρώτο ναυάγιο στην άκρη της ΕΕ - κάθε άλλο».
Οι αποκαλύψεις συνεχίζονται, παρότι οι ελληνικές αρχές κάνουν ό,τι μπορούν για να εμποδίσουν τις μαρτυρίες των προσφύγων. Όπως σημειώνει η γαλλική Le Monde «οι 104 επιζώντες του ναυαγίου, που βρίσκονται πίσω από τα κάγκελα του υψηλής ασφαλείας καμπ της Μαλακάσας, έχουν λάβει εντολή να μην μιλήσουν για τις συνθήκες της καταστροφής», ενώ ο Δημήτρης Αγγελίδης στην Εφ.Συν μιλά για «στημένες, αν όχι ευθέως φαλκιδευμένες καταθέσεις επιζώντων του πολύνεκρου ναυαγίου έξω από την Πύλο με σκοπό τη συσκότιση των πραγματικών γεγονότων και τη συγκάλυψη των βαρύτατων ευθυνών του Λιμενικού». Μιλώντας στην Εργατική Αλληλεγγύη, διερμηνέας κατήγγειλε την ύπαρξη άλλων εγκάθετων διερμηνέων που «μετέφραζαν άλλα αντ’ άλλων», προκειμένου οι καταγεγραμμένες καταθέσεις να αποκρύπτουν το δολοφονικό ρόλο των ελληνικών αρχών. Ο δημοσιογράφος του BBC Χαλίντ Καραμάτ λέει ότι: «Οι αρχές δεν άφηναν τους επιζώντες να μιλήσουν στα ΜΜΕ ενώ ακόμα και οι οικογένειες αντιμετώπιζαν πολλά εμπόδια στην προσπάθεια να επικοινωνήσουν μαζί τους. Μόνο μετά από πιέσεις μπόρεσαν κάποιοι να μιλήσουν κι έτσι ήρθαμε σε επαφή με τον Μοχάμεντ Χάμζα».
Πρώτα δολοφονεί, μετά κουκουλώνει
Με μια επίσημη κρατική πολιτική που πρώτα δολοφονεί και μετά κουκουλώνει, δεν πρέπει να προκαλεί απορία η ενθάρρυνση φασιστικών παρακρατικών ομάδων στα σύνορα, που δρουν με την έγκριση και τη συνεργασία των ελληνικών αρχών. Δύο τέτοια γεγονότα ήρθαν στη δημοσιότητα τις τελευταίες ημέρες.
Στην πρώτη περίπτωση, βίντεο δείχνει φασίστες με κουκούλες να επιτίθενται με μαχαίρια σε πρόσφυγες στα σύνορα του Έβρου κοντά στην Ορεστιάδα. Δικηγόρος και μέλος της νομικής υπηρεσίας του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ), καταγγέλει ότι μετά την επίθεση η επικοινωνία με τους πρόσφυγες έχει διακοπεί και αγνοούνται 61 από αυτούς, ανάμεσά τους 10 παιδιά κι ένα μωρό.
«Λίγο πριν τις 9:00 οι πρόσφυγες επικοινώνησαν μαζί μας αναφέροντας ότι έχουν ανάγκη για νερό, φαγητό και διεθνή προστασία καθώς διώκονται στην Τουρκία», αναφέρει η Κλιοτίλδη Προύντζου από το ΕΣΠ στο Τhe Press Project. «Στις 12:00 κουκουλοφόροι τους εντόπισαν και τους επιτέθηκαν με μαχαίρια», με τους ίδιους τους πρόσφυγες να στέλνουν τα βίντεο από τη δολοφονική επίθεση. «Έκτοτε η ομάδα προσφύγων αγνοείται και η επικοινωνία μαζί τους είναι ανέφικτη», δηλώνει η Κ. Προύντζου. Η αστυνομία της Ορεστιάδας λέει ότι «στείλαμε όχημα αλλά δεν εντόπισε κάτι».
Πρόκειται για ένα ακόμα pushback. Όπως σημειώνει το ρεπορτάζ της Νεκταρίας Ψαράκη για το TPP: «Η ιστορία με τους κουκουλοφόρους οι οποίοι επιτίθενται σε ομάδες προσφύγων μετά τη γνωστοποίηση της τοποθεσίας τους στις ελληνικές Αρχές, είναι γνωστή. Περιστατικά βίαιων επαναπροωθήσεων στην Τουρκία από ομάδες που ανήκουν στα ελληνικά Σώματα Ασφαλείας, χωρίς ωστόσο να φορούν επίσημες στολές και να φέρουν τα προβλεπόμενα διακριτικά στο ρουχισμό τους καταγγέλλονται πολύ συχνά από τους ίδιους τους πρόσφυγες, από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ, από την έκθεση OLAF, από διεθνή μέσα ενημέρωσης και αλλού. Είναι άλλωστε και ο λόγος για τον οποίο οι πρόσφυγες πλέον δεν επιθυμούν – αν είναι αυτό δυνατό – να πατούν ελληνικά εδάφη, επιλέγοντας περισσότερο επικίνδυνα μονοπάτια στην προσπάθειά τους να αναζητήσουν άσυλο στην Ιταλία, με αποτέλεσμα να έχουμε συνέπειες όπως αυτές του πολύνεκρου ναυαγίου της Πύλου».
Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνονται αυτές οι καταγγελίες. Τον Φλεβάρη του 2019 η ΚΕΕΡΦΑ είχε οργανώσει συνέντευξη Τύπου - διαμαρτυρία πάνω στο Τελωνείο του Έβρου, προκειμένου να καταγγείλει τις παράνομες επαναπροωθήσεις από κρατικές-παρακρατικές ομάδες. Έλεγε τότε ο πανεπιστημιακός Γιώργος Τσιάκαλος: «Στις επαναπροωθήσεις υπάρχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Η Ελλάδα έχει από παλιά καταδικαστεί γιατί ο στρατός και η αστυνομία έκαναν παράνομες επαναπροωθήσεις. Και μάλιστα τόσο ο στρατός όσο και η αστυνομία έλεγαν ότι “δεν κάνουμε εμείς τέτοια πράγματα”. Το αρνούνταν.
Υπάρχει χειρότερο πράγμα από ένα κράτος που κάνει απελάσεις στα κρυφά και παράνομα; Ναι, υπάρχει και χειρότερο. Αυτό που βλέπουμε τον τελευταίο ενάμιση χρόνο είναι το εξής: Πρόσφυγες φτάνουν, η αστυνομία δεν τους καταγράφει καν και τους συλλαμβάνουν άνθρωποι με κουκούλες και στολές στρατιωτικού τύπου, τους πηγαίνουν σε διάφορους στάβλους στις όχθες του Έβρου, τους δέρνουν τρεις τέσσερις μέρες, τους κλέβουν ό,τι έχουν, τους παίρνουν ακόμα και τα ρούχα, τους βάζουν σε βάρκες και τους στέλνουν στην άλλη μεριά. Είχαμε περιπτώσεις ανθρώπων που, αφού τους γδύσανε και τους έστειλαν πίσω με τη βάρκα, πάγωσαν και πέθαναν από το κρύο πριν προλάβει να τους βρει η τούρκικη αστυνομία.
Ντοκουμέντα
Το γνωρίζουμε αυτό. Έχουμε καταγράψει τέτοιες περιπτώσεις. Έχουμε πολλά ντοκουμέντα. Στην ερώτηση περί τίνος πρόκειται, η απάντηση από τη μεριά του κράτους δεν είναι πλέον η άρνηση “εμείς δεν τα κάνουμε αυτά”. Αλλά “αυτά δεν γίνονται” καν. Αυτό που έχουμε στην πραγματικότητα είναι ημικρατικές – παρακρατικές οργανώσεις που δεν επαναπροωθούν απλά. Σκοτώνουν».
Στιγμιότυπο από το βίντεο που δείχνει πρόσφυγες με καλυμένα μάτια και δεμένα χέρια σε βαν στην Κω
Τη Δευτέρα, λίγες μέρες μετά την καταγγελία για την επίθεση κοντά στην Ορεστιάδα, η Aegean Boat Report, ανέβασε βίντεο από την Κω όπου φαίνονται 14 πρόσφυγες με κολλητική ταινία στα μάτια και δεμένα χέρια με τάιρ απ, να είναι στοιβαγμένοι στο πίσω μέρος ενός βαν. Ανάμεσα στους πρόσφυγες φαίνεται και ένα παιδί. Οι πρόσφυγες βογκούν και ζητούν βοήθεια ενώ ακούγεται στα ελληνικά «σκάσε». Η καταγγελία που συνοδεύει το βίντεο λέει ότι οι πρόσφυγες που δείχνει το βίντεο «πιάστηκαν από μασκοφόρους καταδρομείς, ξυλοκοπήθηκαν, τοποθετήθηκαν στο πίσω μέρος ενός φορτηγού, με πλαστικές χειροπέδες και τα μάτια τους κλειστά με ταινίες. Παρακαλούν για βοήθεια, όλοι ξέρουμε τι θα γίνει αν δεν υπάρξει παρέμβαση από τοπικούς φορείς ή δημοσιογράφους της περιοχής. Αυτό είναι το εύχρηστο έργο των ελληνικών αρχών, το έχουμε δει τόσες φορές στο παρελθόν, αυτό δεν θα τελειώσει καλά. Είναι ζωντανή μετάδοση, άνθρωποι έχουν παγιδευτεί μέσα σε αυτό το φορτηγό καθώς το δημοσιεύουμε, ήρθε η ώρα να δράσουμε». Η επικοινωνία με τους πρόσφυγες χάθηκε μετά από λίγο.
Γίνεται πιο αναγκαία από ποτέ η οργάνωση μιας διευρυμένης κι ενωτικής καμπάνιας, πάνω στο βασικό αίτημα που πρέπει να συνοδεύει την αγανάκτηση που προκαλούν οι δολοφονίες της Ευρώπης – Φρούριο. Αυτό για «ανοιχτά σύνορα» για τους ανθρώπους που τρέχουν να γλιτώσουν από πολέμους, δικτατορίες, φτώχεια, περιβαλλοντική καταστροφή.
Δεν είναι μια καμπάνια που ξεκινάει από το μηδέν. Η ΚΕΕΡΦΑ τα προηγούμενα χρόνια έβαλε το ζήτημα των ανοιχτών συνόρων στις διαδικασίες των συνδικάτων και των φοιτητικών συλλόγων, σε ανοιχτές συζητήσεις μέσα σε εργατικούς χώρους και σχολές, σε εκδηλώσεις στις γειτονιές, δίπλα στις εργατικές διεκδικήσεις στις πανεργατικές απεργίες. Το διήμερο κινητοποιήσεων στον Φράχτη του Έβρου τον Γενάρη του 2016 ήταν μια κορυφαία στιγμή σε αυτή την προσπάθεια που είχε τη στήριξη και τη συμμετοχή πλήθους εργατικών σωματείων κι ενός μεγάλου εύρους της αριστεράς. Η ρατσιστική κυβερνητική πολιτική έχει ενταθεί από τότε κι αναμένεται να ενταθεί ακόμα περισσότερο μετά τα τελευταία εκλογικά αποτελέσματα. Τεράστια όμως είναι και η οργή που προκαλούν τα νέα για τους χιλιάδες δολοφονημένους στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο, ή τα βασανιστήρια που περιμένουν όσους επιζήσουν. Η διεκδίκηση για Ανοιχτά Σύνορα και Άσυλο – Στέγη – Χαρτιά για όλους/ες χρειάζεται να αναζωπυρωθεί στηριζόμενη σε αυτή την οργή και στις εμπειρίες του προηγούμενου διαστήματος.