Κύκλος εκδηλώσεων και μεγάλο αφιέρωμα στο νέο τεύχος του περιοδικού Σοσιαλισμός από τα Κάτω: ΕΔΩ ξανά ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 1973-2013

19.00-21.00 40 χρόνια σημαδεμένα από το Πολυτεχνείο - Oι μάζες στο προσκήνιο

Κυριακή 1 Δεκέμβρη

14.00-15.45

Αίθουσα Α’

Το διεθνές “Πολυτεχνείο” - Από τον Μάη του ’68 στην Επανάσταση με τα Γαρύφαλλα

Αίθουσα Β’

Η επιστροφή της Επαναστατικής Αριστεράς

16.00-17.45

Αίθουσα Α’

Από τα αδύναμα χέρια των φοιτητών στα χέρια της εργατικής τάξης

Αίθουσα Β’

Κράτος, Δικτατορία και Εκδημοκρατισμός- Τα στρατηγικά όρια του ρεφορμισμού

18.00-20.00

Ο επαναστατικός δρόμος και η αντικαπιταλιστική προοπτική


ΛΑΜΙΑ

ΤΡΙΤΗ 12/11 Αίθουσα Τεχνικού Επιμελητηρίου 7μμ

Ομιλήτρια: Διονυσία Πυλαρινού

ΠΑΤΡΑ

ΤΕΤΑΡΤΗ 13 ΝΟΕΜΒΡΗ Εργατικό Κέντρο 7μμ

Ομιλήτρια: Μαρία Στύλλου

ΓΙΑΝΝΕΝΑ

ΤΕΤΑΡΤΗ 20/11 Εργατικό Κέντρο 7.30μμ

Ομιλητής: Γιάννης Σηφακάκης

ΚΟΜΟΤΗΝΗ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22/11 Εργατικό Κέντρο 7μμ

Ομιλητής: Πέτρος Κωνσταντίνου

ΞΑΝΘΗ

ΣΑΒΒΑΤΟ 23/11 Εργατικό Κέντρο 7μμ

Ομιλητής: Πέτρος Κωνσταντίνου

ΒΟΛΟΣ

ΣΑΒΒΑΤΟ 23/11 Θόλος (Πανεπιστήμιο) 7μμ

Ομιλήτρια: Θένια Ασλανίδη

ΛΑΡΙΣΑ

ΚΥΡΙΑΚΗ 24/11 στέκι Para Todos 7μμ

Ομιλήτρια: Θένια Ασλανίδη

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ

ΚΥΡΙΑΚΗ 24/11 Δημαρχείο (αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου) 7.30μμ

Ομιλητής: Πέτρος Κωνσταντίνου

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

7 Δεκέμβρη στην ΕΔΟΘ

11πμ-1μμ, Νοέμβρης 1973, η εξέγερση

Ομιλητής: Λέανδρος Μπόλαρης

1.30μμ-3μμ Από τα αδύναμα χέρια των φοιτητών στα χέρια της εργατικής τάξης

Ομιλητές: Φύλλια Πολίτη, Γιάννης Κούτρας

4μμ-5.30μμ Η Αριστερά και ο επαναστατικός δρόμος

Ομιλήτρια: Μαρία Στύλλου

6μμ-8μμ Η αντικαπιταλιστική προοπτική

Ομιλητής: Πάνος Γκαργκάνας


40 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου! Το περιοδικό Σοσιαλισμός από τα Κάτω τιμά την επέτειο με ένα σπουδαίο αφιέρωμα, το οποίο μπορούμε να διαβάσουμε στο 101ο τεύχος που κυκλοφόρησε για τους μήνες Νοέμβρη και Δεκέμβρη.

Έξι διαφορετικά κείμενα αναλύουν όλες τις πλευρές της εξέγερσης, από την αλληλουχία των γεγονότων μέχρι τους πρωταγωνιστές της. Το αφιέρωμα συμπληρώνεται από χαρακτηριστικές φωτογραφίες από τις διαδηλώσεις κατά την εξέγερση, από την πρώτη επέτειό της, από τις δράσεις των φοιτητών και των εργαζόμενων.

Το πρωτοσέλιδο του περιοδικού τονίζει «Εδώ ξανά Πολυτεχνείο» και για αυτό το νέο τεύχος του ΣαΚ έχει δύο ακόμα κείμενα, ένα για τις πολιτικές εξελίξεις από τον Πάνο Γκαργκάνα με τίτλο «Χειροπέδες στη Χρυσή Αυγή» και ένα για την συνέχιση του απεργιακού κινήματος από τον Τάσο Αναστασιάδη που απαντάει στο ερώτημα «Πώς μπορούν οι απεργίες να νικάνε;».

Τέλος, υπάρχουν βιβλιοκριτικές για τα βιβλία «Η άνοδος και η πτώση των Τριών Διεθνών», «Χιλή 1972-1973, η τραγωδία του κοινοβουλευτικού δρόμου» και «Φουκώ και Μαρξ».


Πολυτεχνείο και επαναστατική αριστερά

Ο Ιάσονας Χανδρινός γράφει για το ρόλο της επαναστατικής αριστεράς στην εξέγερση. Τονίζει ότι τα γεγονότα του Πολυτεχνείου «υπήρξαν δημιούργημα της επαναστατικής πτέρυγας του φοιτητικού κινήματος». «Αν ο Νοέμβρης αποτελεί γενεσιουργό παράγοντα οποιασδήποτε ιδεολογικής έκφρασης, αυτή η ιδεολογική έκφραση είναι η επαναστατική αριστερά».

Περιγράφει ποιες δυνάμεις δρούσαν μέσα στο φοιτητικό κίνημα ειδικά κατά την τελευταία περίοδο της δικτατορίας με την επισήμανση ότι κυρίαρχος ήταν ο χώρος της κομμουνιστικής αριστεράς. Μεγάλες οργανώσεις είχαν οι παρατάξεις του ΚΚΕ, η ΚΝΕ/Αντι-ΕΦΕΕ και του ΚΚΕ Εσωτερικού, Ρήγας Φερραίος, ενώ σημαντική παρουσία είχαν και οι οργανώσεις της επαναστατικής αριστεράς, όπως η Οργάνωση Σοσιαλιστική Επανάσταση (η οργάνωση από την οποία προέρχεται το ΣΕΚ).

Επισημαίνει όμως ότι ανάμεσα σε αυτές τις δύο πτέρυγες υπήρχε μια συνεχής πάλη γραμμών σε κάθε στροφή του κινήματος. Η επαναστατική αριστερά πρότεινε μαζικούς εργατικούς αγώνες, σύνδεση της αντιδικτατορικής πάλης με την πάλη γα την ανατροπή του ίδιου του καπιταλισμού και όχι συμβιβασμούς και περιορισμούς του κινήματος στα στενά φοιτητικά πλαίσια.

Η επικράτηση της γραμμής της επαναστατικής αριστεράς είχε ως αποτέλεσμα την κατάληψη του Πολυτεχνείου, το άπλωμα της εξέγερσης, την πραγματοποίηση της Εργατικής Συνέλευσης. Τα συνθήματα που έχουν συνδεθεί με την εξέγερση «Έξω το ΝΑΤΟ», «Έξω οι Αμερικάνοι», «Λαϊκή Εξουσία», «Γενική Απεργία» δεν είναι τυχαία. Είναι η απόδειξη ότι οι επαναστάτες και η πλειοψηφία του κόσμου που συμμετείχε στο Πολυτεχνείο δεν έβαζε όρια στον αγώνα του.

Το άρθρο κλείνει θυμίζοντας ότι αυτή η σύγκρουση συνεχίστηκε και στα γεγονότα της πρώτης επετείου της εξέγερσης όταν η επαναστατική αριστερά δεν συμβιβάστηκε να μεταφερθεί ο εορτασμός του Πολυτεχνείου για να μην πέσει πάνω στις εκλογές της κυβέρνησης Καραμανλή.


Η εξέγερση

Ο Λέανδρος Μπόλαρης γράφει για την εξέγερση περιγράφοντας το κίνημα που είχε αρχίσει να αναπτύσσεται πριν από το Πολυτεχνείο τόσο στους φοιτητικούς όσο και τους εργατικούς χώρους.

Εξηγεί ότι το φοιτητικό κίνημα ήταν ο πυροκροτητής της εξέγερσης. Θυμίζει τις φοιτητικές κινητοποιήσεις που προηγήθηκαν, την κινητοποίηση των φοιτητών της σχολής υπομηχανικών και την κατάληψη της Νομικής. Όμως, δεν υπήρχαν μόνο φοιτητικοί αγώνες. Υπήρχαν μια σειρά απεργίες για οικονομικά αιτήματα ή μάχες για να φτιαχτούν αγωνιστικά σωματεία, όπως στον ΗΛΠΑΠ, ενώ επισημαίνει ότι οι οικοδόμοι ήταν σημαντικό κομμάτι του εργατικού κινήματος, με την επαναστατική αριστερά να αντλεί πολλά μέλη της από εκεί.

Αυτοί οι αγώνες αποδείκνυαν ότι η Χούντα δεν ήταν πανίσχυρη, για αυτό άλλωστε είχαν ξεκινήσει και οι τάσεις «φιλελευθεροποίησής» της. Η αξιοποίηση των ρωγμών στο «γύψο» της Χούντας είχε σαν κορύφωσή της την κατάληψη του Πολυτεχνείου που ξεκίνησε στις 14 Νοέμβρη με πρωτοβουλία φοιτητών της επαναστατικής αριστεράς.

«Το ΚΚΕ και το ΚΚΕ εσωτερικού κράτησαν εχθρική στάση στην κατάληψη» γράφει ο Λ. Μπόλαρης και θυμίζει τους όρους που χρησιμοποιούσαν στα επίσημα κείμενα τους: «απαγκίστρωση» και «συντεταγμένη αποχώρηση». Τα συμπεράσματα και των δύο μετά το ματοκύλισμα της εξέγερσης ήταν αντίστοιχα με την Πανσπουδαστική Νο 8 που μιλούσε για τους «350 προβοκάτορες», ενώ το ΚΚΕ εσ. υποστήριζε ότι η κατάληψη ξαναγύρισε το κίνημα «πίσω στην 21η Απρίλη 1967».

Τέλος, το άρθρο κλείνει με την περιγραφή των τελευταίων μηνών της δικτατορίας αφού μετά την εξέγερση τίποτα δεν ήταν όπως πριν. Η φράση του αρχηγού του ΓΕΝ στην «επιστράτευση της σαγιονάρας» για το πραξικόπημα στην Κύπρο τα λέει όλα: «Ποιος εγγυάται ότι οι επιστρατευμένοι θα υπακούσουν στις εντολές των αξιωματικών;».


Πόσο διαφορετική θα ήταν η εξέλιξη;

Πόσο διαφορετική θα ήταν η εξέλιξη των πραγμάτων αν τα κόμματα της επίσημης αριστεράς, το ΚΚΕ και το ΚΚΕ εσωτερικού, είχαν άλλη αντιμετώπιση; Σε αυτό το δύσκολο ερώτημα δίνει απαντήσεις το άρθρο της Μαρίας Στύλλου.

Εξηγεί ότι η Χούντα ήταν τεράστιο χτύπημα στην αριστερά, ενώ ένα μόλις χρόνο μετά, το 1968, η ΕΔΑ διασπάστηκε στα δυο ΚΚ. Όμως, η αντιμετώπισή τους όσον αφορά την δικτατορία ήταν η ίδια. Θεωρούσαν ότι η Χούντα δεν μπορούσε να ανατραπεί, αλλά ότι χρειαζόταν ένα σχέδιο συντεταγμένης διαδοχής και εκλογές «που πρακτικά σήμαινε συμμαχίες με αστικά πολιτικά κόμματα και κινήσεις που άνοιγαν το δρόμο προς αυτές».

Σε αυτή τη στρατηγική ήταν υπόλογες οι τοποθετήσεις του Κύρκου για συμμετοχή στα ανοίγματα του Παπαδόπουλου και της αλλαγής της γραμμής του ΚΚΕ από την «Παλλαϊκή αντίσταση» στη δικτατορία στην «Προχωρημένη Δημοκρατία» για να επιτευχθεί η αποκατάσταση της δημοκρατίας.

Η Μ. Στύλλου επιχειρηματολογεί ότι αυτές οι αντιμετωπίσεις είχαν συνέπειες στην πορεία της ίδιας της εξέγερσης. Συγκεκριμένα, πάνω στο ζήτημα της πραγματοποίησης της Γενικής Απεργίας, αίτημα που υποστήριζε η επαναστατική αριστερά και προσπάθησε να υλοποιήσει η Εργατική Συνέλευση.

Τονίζει ότι «μια αποφασιστική στήριξη της κατάληψης και του καλέσματος για Γενική Απεργία θα απομόνωνε τους γεφυροποιούς με τη Χούντα και θα άλλαζε τους πολιτικούς όρους από τα σαλόνια στους δρόμους».

Η πολιτική τους παρέμεινε ίδια και μετά την κατάρρευση της Χούντας αφού θέλησαν να περιορίσουν το κίνημα στα όρια της σταθεροποίησης της κυβέρνησης του Καραμανλή.

Στο τελευταίο μέρος του άρθρου η Μ. Στύλλου εξηγεί ότι αυτή η αντιμετώπιση δεν ήταν ένα στιγμιαίο λάθος, αλλά απόρροια της θεωρίας των σταδίων που υιοθέτησαν όλα τα ΚΚ από τη δεκαετία του ’30.

Η θεωρία των σταδίων έφερε την τραγωδία της Βάρκιζας στην Ελλάδα και τις ήττες στις επαναστάσεις στη Γαλλία, την Ισπανία και αλλού, ενώ οι αυταπάτες για τον «δημοκρατικό δρόμο για το σοσιαλισμό» έφερε τον «ιστορικό συμβιβασμό», όπως στην Ιταλία. Η επαναστατική αριστερά υπερασπίζει τη θεωρία της Διαρκούς Επανάστασης με κέντρο την ίδια την εργατική τάξη και το κίνημα.


Το διεθνές πλαίσιο

Το άρθρο του Νίκου Λούντου με τίτλο «1968-1974, ένας κόσμος σε αναβρασμό» είναι ένα «ταξίδι» στις μεγάλες αντιστάσεις που είχαν ξεσπάσει την ίδια περίοδο με τις μάχες ενάντια στη Χούντα στην Ελλάδα.

Εξηγεί ότι η εξέγερση στην Ελλάδα και οι δυνατότητες που άνοιγαν γίνονται απόλυτα κατανοητές μόνο μέσα στο διεθνές πλαίσιο της μεγάλης οικονομικής κρίσης που ξέσπαγε στις αρχές του ’70, της ήττας του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού στο Βιετνάμ και του επαναστατικού κύματος του Μάη του ’68.

Κεντρικό ρόλο σε αυτές τις εξελίξεις έπαιξε η αποδυνάμωση της αμερικάνικης οικονομίας και η πτώση των ποσοστών κέρδους σε παγκόσμιο επίπεδο. Το άρθρο περιγράφει την κατάσταση στη διπλωματική σκακιέρα. Οι περιφερειακοί υποϊμπεριαλισμοί συγκρούονται για το ποιος θα είναι το τοπικό αφεντικό, όπως συμβαίνει και με την περίπτωση της Ελλάδας και της Τουρκίας. Οι μεγάλες δυνάμεις (ΗΠΑ, ΕΣΣΔ) χάνουν τον απόλυτο έλεγχο, όπως στο αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1973 και υπάρχουν ευκαιρίες για μικρότερους «παίχτες».

Μέσα σε αυτή την κατάσταση εκατομμύρια άνθρωποι ριζοσπαστικοποιούνται και φτάνουν στο συμπέρασμα ότι αυτό το σύστημα δεν δουλεύει. Η οικονομική κρίση γίνεται πολιτική και ιδεολογική. Ο Ν. Λούντος τονίζει ότι αυτά ίσχυσαν και για τα δύο στρατόπεδα που είχαν δημιουργηθεί. Στο Ανατολικό είχαμε την Άνοιξη της Πράγας και τις απεργίες στην Πολωνία, ενώ στη Δύση καταρρέουν δικτατορίες πολλών χρόνων (Πορτογαλία, Ισπανία), όπως και στην Ταϊλάνδη.

Οι άρχουσες τάξεις έψαχναν λύσεις, όπως και η ελληνική. Η Χούντα δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει ούτε τις διεθνείς πιέσεις ούτε και τις εργατικές αντιστάσεις που αναπτύχθηκαν μετά το ’70.

Όπως καταλήγει το άρθρο, «Το Πολυτεχνείο δεν ήταν ένα απομονωμένο ελληνικό γεγονός. Βρέθηκε στην καρδιά ενός κύκλου αποσταθεροποίησης του παγκόσμιου καπιταλισμού και ριζοσπαστικοποίησης των εργατών και της νεολαίας».


Η Ο.Σ.Ε.

O Σωτήρης Κοντογιάννης γράφει για το πώς διαμορφώθηκε η επαναστατική αριστερά και τις ρίζες της. Η Χούντα βρήκε την επαναστατική αριστερά πολύ μικρή και αδύναμη. Οι τροτσκιστές δούλευαν μέσα από τις γραμμές του ΚΔΚΕ, αλλά δεν είχαν μεγάλη επιρροή, ενώ οι μαοϊκοί διακινούσαν το περιοδικό Αναγέννηση από το οποίο προήλθε η ΟΜΛΕ.

Αυτό που άλλαξε την κατάσταση στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς, ήταν η εξέγερση του Μάη του 1968. Όπως και στην Ιταλία, στη Βρετανία και αλλού οι επαναστάτες ανακάλυψαν μπροστά τους ένα τεράστιο νέο ακροατήριο.

Ο γύψος του Παπαδόπουλου προστάτεψε τη Χούντα από το Μάη, αλλά οι ιδέες της εξέγερσης βρήκαν τεράστια απήχηση στους Έλληνες του εξωτερικού, φοιτητές, εργαζόμενους, αυτοεξόριστους.

Αυτοί έπαιξαν ρόλο για να δημιουργηθεί η επαναστατική αριστερά, η πτέρυγα που θα καθόριζε την εξέγερση το 1973. Η προσπάθεια «φιλελευθεροποίησης» της Χούντας άνοιγε δυνατότητες, όπως η δημιουργία φοιτητικών επιτροπών που έκαναν απόπειρες για κινηματικές δράσεις, αλλά και σταυροδρόμια.

Η επαναστατική αριστερά απάντησε σωστά στο ερώτημα τι έπρεπε να κάνει το κίνημα σε αυτές τις διχάλες, όπως στο ζήτημα των εκλογών στους φοιτητικούς συλλόγους το φθινόπωρο του 1972 όταν κάλεσε σε «δυναμική αποχή» σε κόντρα με την ρεφορμιστική αριστερά.

Ο Σ. Κοντογιάννης αναφέρεται στην καταλυτική παρουσία της Οργάνωσης Σοσιαλιστική Επανάσταση σε αυτές τις αντιπαραθέσεις. Η ΟΣΕ δεν είχε αυταπάτες για τα ανοίγματα της Χούντας, αλλά ούτε και τα βαρίδια που είχαν ακόμα και οργανώσεις της επαναστατικής αριστεράς που κατάγονταν από το σταλινισμό.

«Επέμενε να συνδέει τη Χούντα με την ίδια την αστική τάξη και τις επιδιώξεις του καπιταλισμού στην Ελλάδα» και τόνιζε ότι το υποκείμενο αυτού του ταξικού πολέμου είναι η ίδια η εργατική τάξη και όχι οποιοσδήποτε άλλος «απελευθερωτής».


Δημοκρατία, δικτατορία και φασισμός

«Δημοκρατία, δικτατορία και φασισμός» είναι ο τίτλος του άρθρου του Θανάση Καμπαγιάννη. H συζήτηση για τη δημοκρατία είναι πιο επίκαιρη από ποτέ αφού τα αδιέξοδα της ελληνικής κυρίαρχης τάξης την ωθούν να φλερτάρει με σενάρια που για τα δεδομένα της Μεταπολίτευσης μοιάζουν αδιανόητα.

Θυμίζει ότι οι μαρξιστές εντοπίζουν εκτός από την κοινοβουλευτική δημοκρατία άλλες τρεις μορφές αστικού κράτους: τη δικτατορία, το φασισμό και το βοναπαρτισμό.

Εξηγεί ότι η κοινοβουλευτική δημοκρατία ταιριάζει καλύτερα στα συμφέροντα της αστικής τάξης αφού οι καπιταλιστές και οι εργάτες εμφανίζονται ως «εξατομικευμένοι και ισότιμοι πολίτες», ενώ στην πραγματικότητα υπάρχει η κυριαρχία της αστικής τάξης.

Σε σχέση με την κοινοβουλευτική δημοκρατία η δικτατορία είναι ένα καθεστώς «έκτακτης ανάγκης» για να χτυπηθεί το εργατικό κίνημα, αλλά δεν μπορεί να δώσει μακροπρόθεσμη λύση στο ζήτημα της κυριαρχίας των καπιταλιστών, όπως φάνηκε και με τη Χούντα του 1967.

Ο Θ. Καμπαγιάννης θυμίζει τι έλεγε η ΟΣΕ σε σχέση με τις αδυναμίες της Χούντας που δεν είχε ούτε τον ιδεολογικό έλεγχο πάνω στην εργατική τάξη αφού στηριζόταν κυρίως στην καταστολή, αλλά ούτε και μπορούσε να κινητοποιήσει υπέρ της μεσοστρώματα. Επίσης, δεν κατάφερε να ενοποιήσει όλα τα κομμάτια της αστικής τάξης αφού δεν διέθετε θεσμούς-γέφυρες με αυτά. Σήμερα αυτό το σενάριο δεν είναι καθόλου ελκυστικό για την άρχουσα τάξη.

Στη συνέχεια αναφέρεται στον φασισμό. Εξηγεί ότι η φασιστική απειλή είναι υπαρκτή, αλλά οι φασίστες απέτυχαν να χτίσουν ένα μαζικό αντιδραστικό κίνημα μέχρι τώρα αφού το αντιφασιστικό κίνημα τους έχει αντιμετωπίσει.

Όσον αφορά τον βοναπαρτισμό εξηγεί ότι αυτός χρειάζεται μια ισχυρή προσωπικότητα γύρω από την οποία θα χτιστεί ένα τέτοιο καθεστώς, κάτι που δεν υπάρχει στην Ελλάδα.

Τέλος, σε σχέση με τις τοποθετήσεις ότι τώρα έχουμε ένα «κοινοβουλευτικό ολοκληρωτισμό» εξηγεί ότι είναι λάθος αφού δεν έχει χαθεί η μάχη για τα δημοκρατικά δικαιώματα, ενώ σε σχέση με όσους λένε ότι ζούμε σε ένα «κράτος έκτακτης ανάγκης» πρέπει να προσέξουν ότι αυτή η θεωρία μπορεί να καταλήξει στο στόχο να γυρίσουμε σε μια πρότερη «κανονική» κατάσταση κι όχι να ανατρέψουμε συνολικά το σύστημα.


Διαβάστε επίσης

Ξεκίνησαν οι εκδηλώσεις