«Miss Violence» του Αλέξανδρου Αβρανά

Κάτι σάπιο συμβαίνει στο βασίλειο της (νότιας) Δανιμαρκίας. «Σ’ αυτό το σπίτι δεν έχουμε τίποτε να κρύψουμε!» λέει ο πάτερ φαμίλιας και αφαιρεί την πόρτα του υπνοδωματίου της μεσαίας κόρης. Κι όμως είναι πολλά τα μυστικά και τα ψέματα. Θα χρειαστούν σχεδόν δυο ώρες για να ξετυλίξει ο θεατής το κουβάρι που περιβάλλει το σπίτι της Αγγελικής και να ανακαλύψει αργά και βασανιστικά ότι δεν πρόκειται για μια καθωσπρέπει μικροαστική οικογένεια αλλά για κυριολεκτικό μπορντέλο και μάλιστα κάτω από την διοίκηση του ευσεβούς πατέρα και την ανοχή της μητέρας. Τι τρέχει λοιπόν; Μια ταινία για την ενδοοικογενειακή βία; Για την πατριαρχία; Πιστεύουμε πολύ περισσότερα.

Στην Ελλάδα της τρόικας και των μνημονίων οι επιπτώσεις της κρίσης δεν είναι μόνο οικονομικές. Έχουν κυριεύσει ολόκληρα κάστρα, όπως αυτό της οικογένειας που υποτίθεται ότι στηρίζει τα μέλη της υλικά, ηθικά και συναισθηματικά, τα προστατεύει από τον άκαρδο κόσμο. Στο διαμέρισμα της φιλήσυχης οικογένειας επιτελούνται δύο έργα παράλληλα και ταυτόχρονα: Από τη μια η διαπαιδαγώγηση, ο συνετισμός των μελών της στις μικροαστικές αξίες για το σωστό και το λάθος. Όλα φαίνονται κλασικά και καθωσπρέπει: Τα πλαστικά λουλούδια, τα γκομπλέν πορτρέτα και τα βουκολικά τοπία στους τοίχους, η συνοδεία των παιδιών προς και από το σχολείο για ασφάλεια, ο ενδελεχής έλεγχος των επιδόσεών τους στα μαθήματα.

Επιβίωση

Από την άλλη, η εκπόρνευση και ο βιασμός τους με πρωτοβουλία του πατέρα-παππού-εραστή και την αρωγή μερικών εξίσου καθωσπρέπει φίλων-πελατών. Έτσι επιτυγχάνεται και η οικονομική επιβίωση της οικογένειας και όχι με τη συμμετοχή του άνεργου λογιστή σε προγράμματα του ΟΑΕΔ για άνεργους άνω των 50, όπως αναφέρεται σε κάποια στιγμή. Αυτή την βίαιη πραγματικότητα εγκαταλείπει η Αγγελικούλα στην τρυφερή ηλικία των έντεκα.

Οι αντιδράσεις στην βραβευμένη ταινία είναι πάρα πολλές: Από τις συντηρητικές που ενοχλούνται με το νοσηρό κλίμα και τη δυσφήμιση της ελληνικής κοινωνίας, μέχρι τις πιο σοβαρές: «Είναι όντως αυτή η αληθινή εικόνα της οικογένειας σήμερα»; «Πού βρίσκεται η κοινωνική πραγματικότητα και ο έξω κόσμος»; «Μήπως έχουμε ένα φορμαλιστικό αναμάσημα του «Κυνόδοντα» του Λάνθιμου»; Πρόκειται για σεβαστές παρατηρήσεις που δεν απαντιώνται μόνο από τις διεθνείς διακρίσεις της ταινίας και των συντελεστών -δεν είναι λίγες οι φορές που βραβεύονται «πατάτες» για λόγους σκοπιμότητας. Πιστεύουμε ότι η αξία της «Miss Violence» δεν βρίσκεται σε κάποιο γραμμικό συμβολισμό, ούτε στις εξαιρετικές ερμηνείες, ούτε καν στην επιτυχή χρήση των εργαλείων της τέχνης του σινεμά.

Η ταινία αποκτά νόημα σαν κραυγή απέναντι σε ολόκληρη την κοινωνική πραγματικότητα και την εξουσία, αυτό εκπροσωπεί ο πατέρας: Την εξουσία στο γίγνεσθαι, στη μόρφωση, στην εργασία-εκπόρνευση και βέβαια στην αναπαραγωγή. Αυτός τα ελέγχει όλα. Σε κρούσματα ανυπακοής το φαγητό εξαφανίζεται από το ψυγείο και οι σφαλιάρες πέφτουν βροχή. Οι υπήκοοι έχουν να προσαρμοστούν ή να αυτοκτονήσουν ή να βάλουν το μαχαίρι στο κόκκαλο, ο σκηνοθέτης κρατάει επιμελώς το κερασάκι της τούρτας για το τέλος. Όσοι θεατές αντέξουν (και αξίζει να το κάνουν) δε μπορεί παρά να το χειροκροτήσουν. Δείτε την!