Οικονομία και Πολιτική
Όχι στη νέα επιδρομή: Φορολογικό - η μεγάλη απάτη
Πανεργατική απεργία 20 Μάη 2010
“Η φορολογική πολιτική στην Ελλάδα, από την μεταπολίτευση έως και σήμερα, αποτέλεσε ένα πεδίο άσκησης τόσο ταξικών, όσο και στενά κομματικών πολιτικών. Η ταξικότητα της φορολογικής πολιτικής, συνίσταται στην όλο και δυσμενέστερη φορολόγηση των μισθωτών και των συνταξιούχων (με αποκορύφωμα τη φορολόγηση πλέον, ακόμα και αυτών που διαβιούν κάτω από το όριο της φτώχιας) και την παράλληλη δημιουργία ενός πλέγματος φοροαπαλλαγών και χαριστικών εξαιρέσεων, του ευρύτερου συντελεστή Κεφάλαιο (όλα τα εισοδήματα εκτός της μισθωτής εργασίας), που είχε ως αποτέλεσμα τη συστηματική και διαχρονική απώλεια τεράστιων ποσών φόρου”.
Τμήμα οικονομικής πολιτικής/
Τομέας φορολογικής πολιτικής
ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, Μάρτιος 2013
Είναι πραγματικό ότι, δεκαετίες τώρα, τα φορολογικά βάρη πέφτουν σχεδόν αποκλειστικά στις πλάτες των φτωχών -των εργατών, των χαμηλόμισθων και των συνταξιούχων. Κι ότι οι πλούσιοι -οι εφοπλιστές, οι τραπεζίτες, οι βιομήχανοι- απολαμβάνουν χρόνια τώρα ένα πλέγμα μειωμένων συντελεστών, φοροαπαλλαγών και χαριστικών ρυθμίσεων που πρακτικά τους εξαιρεί από κάθε φορολογία.
Όμως, και σε αυτό το θέμα, τα οικονομικά προγράμματα και υποσχέσεις του ΣΥΡΙΖΑ έχουν θυσιαστεί στο βωμό των μνημονιακών πολιτικών. Με τη νέα “φορολογική μεταρρύθμιση” που επεξεργάζεται, παρέα με την ασφαλιστική, η κυβέρνηση αφήνει ξανά το “συντελεστή Κεφάλαιο” στο απυρόβλητο.
Ίσως το πιο προκλητικό παράδειγμα για τα φορολογικά προνόμια των πλουσίων είναι η φορολογία των μεγάλων επιχειρήσεων. Από τη δεκαετία του 1960 “μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990, οι φορολογικοί συντελεστές των κερδών της Α.Ε., είτε με την μορφή μερισμάτων, είτε με τη μορφή κερδών, κυμαινόταν από 55% μέχρι 40%” αναφέρει έρευνα για το φορολογικό (lawyalty.wordpress.com). Πού βρίσκονται σήμερα; Οι φορολογικοί συντελεστές των Ανώνυμων Εταιριών μειώθηκαν σταθερά από το 40% το 2000, στο 35% το 2002 επί Σημίτη, στο 25% το 2007 επί Κώστα Καραμανλή και 26% το 2013 επί Σαμαροβενιζέλων, έχοντας ήδη φτάσει στο χαμηλότερο σημείο -μόλις 20%- το 2011 και 2012 επί Παπανδρέου.
Αντίστροφη ήταν η πορεία για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους. “Οι μισθωτοί και συνταξιούχοι, από 28% συμμετοχή στο συνολικό φορολογικό βάρος το 1961, συμμετείχαν με 50% το 2003, δηλαδή, αύξηση της συμμετοχής τους, κατά 22 μονάδες. Οι έμποροι - βιομήχανοι από 49% συμμετοχή το 1961, περιορίσθηκαν στο 23% το 2003. Δηλαδή, μείωση της συμμετοχής τους, κατά 26 μονάδες”, συνεχίζει η ίδια έρευνα.
Επιβάρυνση
“Το φορολογικό βάρος που κατανέμεται στα φυσικά πρόσωπα είναι μεγαλύτερο εκείνου των νομικών προσώπων, ενώ το πιο εντυπωσιακό είναι ότι κατανέμεται άδικα σε βάρος κυρίως των εργαζομένων, αλλά και των μεσαίων εισοδημάτων”, ανέφερε το ΙΝΕ ΓΣΕΕ το Φεβρουάριο του 2010, “Ειδικότερα, η πραγματική φορολογική επιβάρυνση των επιχειρηματικών κερδών και των εισοδημάτων από κεφάλαιο μειώθηκε από 19.9% το 2000 σε 15.9% το 2006. Για τις μεγάλες επιχειρήσεις η μείωση ήταν από 29.9% το 2000 σε 18.6% το 2006... Αντίθετα, η πραγματική φορολογική επιβάρυνση της εργασίας το 2000 ανερχόταν σε 34.5% και το 2006 αυξήθηκε σε 35.1%”.
Τράπεζες
Ακόμα πιο ευνοημένες είναι οι τράπεζες. Ο φορολογικός συντελεστής τους είναι διαχρονικά μικρότερος από τον ονομαστικό των ανώνυμων εταιριών.
Όπως έγραφε η Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία το 2009 για τις πέντε μεγαλύτερες τράπεζες (Εθνική, Eurobank, Alpha, Πειραιώς και Αγροτική πριν την εξαγοράσει η Πειραιώς) την περίοδο 2005-2009 “ο συντελεστής ήταν: 19,16% έναντι 25% του ονομαστικού το έτος 2008, 17% έναντι 25% του ονομαστικού το έτος 2007, 21,41% έναντι 29% το έτος 2006, 19,5% έναντι 32% το έτος 2005. Οι παραπάνω τράπεζες αθροιστικά «γλίτωσαν» τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια 820 εκατ. ευρώ”.
Και βέβαια οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι είναι οι εφοπλιστές τα κέρδη των οποίων, με βάση νόμους της Χούντας τους οποίους κράτησαν όλες οι κυβερνήσεις μέχρι σήμερα, εξαιρούνται από κάθε φορολογία. Η συμμετοχή τους από τη φορολόγηση των πλοίων τους είναι γελοία. Ένα παράδειγμα έδινε το 2012 ο Γιάννης Τόλιος, μέλος της ΚΠΕ του ΣΥΡΙΖΑ τότε και σήμερα στέλεχος της ΛΑΕ: “Το 2010 τα έσοδα του κράτους από την φορολογία των εφοπλιστών ήταν μόλις 52 εκατ., ενώ τον ίδιο χρόνο το δημόσιο είχε από την ανανέωση της «πράσινης κάρτας» των μεταναστών έσοδα 54 εκατ.!!”. Ανάλογα προκλητικό είναι το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς της Εκκλησίας και τα “παραθυράκια” για τη μείωση των φορολογητέων εσόδων της και της τεράστιας ακίνητης περιουσίας της.
Το αποτέλεσμα είναι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι να έχουν καταβαλει ως άμεση φορολογία: 6,5 δις ευρώ, δηλαδή 47,9% το 2009, 6,9 δις ευρώ, δηλαδή 52,6% το 2010 και 7,1 δις ευρώ, δηλαδή 55,5%, το 2011. Ενώ για τις ίδιες χρονιές οι επιχειρήσεις κατέβαλαν ως άμεση φορολογία: 4,7 δις ευρώ, δηλαδή 35,1% το 2009, 4,1 δις ευρώ, δηλαδή 30,7% το 2010 και 3,6 δις ευρώ, δηλαδή 28,7% το 2011. Κι αυτό χωρίς να υπολογίσουμε την -πάντα μεγαλύτερη της άμεσης- έμμεση φορολογία από το ΦΠΑ (που από 18% τη δεκαετία του 1990 έφτασε στο 23% σήμερα) και στην οποία βέβαια έχουν προστεθεί τα τελευταία χρόνια των μνημονίων ΕΝΦΙΑ, εισφορά αλληλεγγύης και τα άλλα “χαράτσια”.
Έρευνα μαθητών του Γενικού Λυκείου Αγρού Κέρκυρας “Κρατικοί προϋπολογισμοί 1999-2013” συμπυκνώνει τις διαστάσεις που πήρε η φοροληστεία σε βάρος των φτωχών τα δεκαπέντε αυτά χρόνια προς όφελος των πλούσιων και των επιχειρήσεών τους. Όπως αναφέρει “το 2000 και το 2001 τα Φυσικά και τα Νομικά Πρόσωπα της χώρας προβλεπόταν να συμμετέχουν περίπου το ίδιο στα φορολογικά έσοδα της χώρας μας. Από το 2002 και έπειτα εμφανίζεται μία ανισοκατανομή. Το 2001 τα Φυσικά Πρόσωπα προβλεπόταν να πληρώσουν 1,26 φορές περισσότερο φόρο από τα Νομικά Πρόσωπα. Το 2013 τα Φυσικά Πρόσωπα αναμένεται να πληρώσουν 5,33 φορές περισσότερους φόρους από τα Νομικά Πρόσωπα”.
Αντί, όμως, να βάλει χέρι στις προκλητικές φοροαπαλλαγές και διευκολύνεις που έχουν χαρίσει σε εφοπλιστές, βιομήχανους και τραπεζίτες όλες οι νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις των τελευταίων είκοσι χρόνων, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ετοιμάζεται να προσθέσει νέα βάρη στους εργαζόμενους, τους συνταξιούχους, τους αγρότες, τους μπλοκάκηδες.
Διαγραφή του χρέους -STOP στους εξοπλισμούς
Πού πηγαίνουν τα λεφτά από τη φοροληστεία των μισθωτών, των συνταξιούχων και των φτωχών όλα αυτά τα χρόνια και ιδιαίτερα τα τελευταία των μνημονίων; Μήπως πηγαίνουν εκ νέου για μισθούς και συντάξεις, για τα ασφαλιστικά ταμεία ή για την υγεία, την πρόνοια, την παιδεία και άλλες κοινωνικές υπηρεσίες, όπως προπαγανδίζουν οι κυβερνήσεις;
Η απάντηση είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος των φορολογικών εσόδων τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει κατευθυνθεί στην αποπληρωμή του δημόσιου χρέους. Σύμφωνα με τον πίνακα που περιλαμβάνεται στην εισηγητική έκθεση του προυπολογισμού του 2016 (σελίδα 132), από το 1994 έως το 2015 έχουν δοθεί στο χρέος 605.033 δις ευρώ! Από αυτά, 211.311 δις είναι τόκοι και 390.044 δις είναι χρεολύσια.
Εκεί πήγαν και συνεχίζουν να πηγαίνουν τα λεφτά των φορολογούμενων -σε βάρος των μισθών, των συντάξεων και όλων των αναγκών μας για υγεία, παιδεία, πρόνοια που έχουν περικοπεί δραματικά τα τελευταία χρόνια.
Η έρευνα του Γενικού Λυκείου Αγρού Κέρκυρας κάνει μία σύγκριση των ποσών που δόθηκαν σε χρεολύσια και αυτών που δόθηκαν σε μισθούς και συντάξεις από το 1999 μέχρι το 2012. “...το 1999 οι προβλεπόμενες δαπάνες για Χρεολύσια (9.996 εκατ.) ήταν περίπου ίσες με τις αντίστοιχες για Μισθούς και Συντάξεις Συνολικά (9.321 εκατ.). …το 2012 οι δαπάνες για Χρεολύσια (41.900 εκατ.) προβλεπόντουσαν διπλάσιες των αντίστοιχων για Μισθούς και Συντάξεις της Κεντρικής Διοίκησης (20.521 εκατ.)”.
Πρώτη στις εισαγωγές όπλων
Ταυτόχρονα με το χρέος, ένα τεράστιο μέρος των φορολογικών εσόδων κατευθυνόταν στους εξοπλισμούς. Με βάση τα στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Στοκχόλμης για την Ειρήνη και τον Αφοπλισμό (SIPRI), την πενταετία 2001 - 2005 η Ελλάδα ήταν πρώτη στην παγκόσμια κατάταξη στις εισαγωγές όπλων από τις ΗΠΑ και δέκατη στις εισαγωγές όπλων μεταξύ όλων των χωρών του κόσμου, αγοράζοντας το 4% της παγκόσμιας “πίτας” των εξαγωγών όπλων που γίνονται από όλες τις χώρες. Όπως παραδεχόταν ο πρώην υπουργός Οικονομικών Χριστοδουλάκης το 2003, το 1/4 του δημόσιου χρέους αφορούσε στις πολεμικές δαπάνες.
Αυτές ήταν και είναι οι πραγματικές σπατάλες που χρειάζεται να κοπούν. Ανατροπή της φοροληστείας σε βάρος των φτωχών σημαίνει πρώτα από όλα διαγραφή του χρέους εδώ και τώρα. Το χρέος έχει πληρωθεί και με το παραπάνω όλα αυτά τα χρόνια, δεν έχουμε κανένα λόγο να συνεχίζουμε να προσφέρουμε αμύθητα ποσά σε τραπεζίτες και τοκογλύφους δανειστές. Σημαίνει να κοπούν οι εξοπλισμοί και όλες οι πολεμικές δαπάνες που το μόνο που φέρνουν είναι πολέμους και επεμβάσεις, φτώχεια και καταστροφή, εκατομμύρια ξεριζωμένους, πρόσφυγες και μετανάστες.
Σημαίνει να φορολογηθούν εδώ και τώρα οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι πολυεθνικές, οι τράπεζες και η Εκκλησία, συνολικά οι πλούσιοι, τα κέρδη και η τεράστια περιουσία τους. Να φορολογηθούν αυτοί και να σταματήσουν τα βάρη για τους εργαζόμενους, τους συνταξιούχους, τους αγρότες, τους άνεργους. Και βέβαια σημαίνει αγώνα για την επιβολή εργατικού ελέγχου παντού, γιατί μόνο έτσι μπορούν να κλείσουν όλες οι διαδρομές με τις οποίες οι έχοντες και κατέχοντες μετατρέπουν κάθε φορολογική «μεταρρύθμιση» σε φοροαπαλλαγές για την πάρτη τους.
To μεγάλο κεφάλαιο φοροδιαφεύγει “νόμιμα”
Η αύξηση των φόρων σε κατάσταση ύφεσης, σχεδόν πάντα επιφέρει στο κράτος λιγότερους φόρους. Είναι αυτό που λένε οι οικονομολόγοι, «ο φόρος τρώει τον φόρο».
Χαρακτηριστικά παραδείγματα στην χώρα μας, στα χρόνια της πολιτικής των μνημονίων, είναι η περίπτωση της «εξίσωσης» του πετρελαίου θέρμανσης με το πετρέλαιο κίνησης. Το αποτέλεσμα της πρώτης εφαρμογής ήταν η είσπραξη φόρων κατά 40 εκατομμύρια ευρώ, παρ όλη την υπέρογκη αύξηση του φόρου στο πετρέλαιο θέρμανσης. Βέβαια εκτός από τα λιγότερα έσοδα είχαμε και την δημιουργία δυο σοβαρών κρίσεων. Της κοινωνικής με νεκρούς από τις αναθυμιάσεις μαγκαλιών στην προσπάθειά τους να ζεσταθούν, αλλά και με χιλιάδες οικογένειες να τουρτουρίζουν από το κρύο. Δεύτερη κρίση είναι αυτή του περιβάλλοντος, από την καύση ακατάλληλων και επικινδύνων υλικών. Η πολιτική της αύξησης των φόρων έχει φέρει ακόμη σαν αποτέλεσμα την αύξηση του λαθρεμπορίου κύρια σε καπνοβιομηχανικά αλλά και αλκοολούχα προϊόντα.
Ένα ακόμη αποτέλεσμα της κρίσης είναι η αύξηση των ληξιπρόθεσμών υποχρεώσεων προς το δημόσιο. Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι τον Φεβρουάριο του 2010 τα ληξιπρόθεσμα ήταν 54,3 δις. Ληξιπρόθεσμα που είχαν δημιουργηθεί μέσα σε 25 χρόνια, από τις προβληματικές επιχειρήσεις που δημιούργησε η πολιτική της αποβιομηχάνισης της χώρας που ακολουθήθηκε τη δεκαετία του ’80 και του ’90. Μέσα στα πέντε (5) χρόνια του μνημονίου, με την πολιτική της αύξησης των φορών, για να καλύψουμε δήθεν τις ανάγκες του κράτους, το μόνο που κατορθώσαμε είναι να κάνουμε τρία (3) μνημόνια και 31 δις ληξιπρόθεσμα χρέη προς το δημόσιο. Δηλαδή στα 25 χρόνια δημιουργήσαμε 54,3 δις και σε πέντε χρόνια, που υποτίθεται ότι αυξάναμε τους φόρους για να σώσουμε την χώρα, κάναμε 31 δις ληξιπρόθεσμα.
Εγκλωβισμός
Δεν «πέτυχαν» μόνο αυτό οι κυβερνήσεις των μνημονίων. Όπως είπαμε τα χρέη προς το δημόσιο αφορούσε κύρια πτωχευμένες επιχειρήσεις και επιχειρηματίες. Τα νέα ληξιπρόθεσμα αφορούν περίπου 2,5 εκατομμύρια φορολογούμενους που προέρχονται από τους μισθωτούς, τους μικρομεσαίους, τους αγρότες και τους άνεργους. Με τους υπέρογκους φόρους κατόρθωσαν να εγκλωβίσουν στην μέγγενη του κράτους απλούς φορολογούμενους.
Λένε ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις δεν φοροδιαφεύγουν, γιατί δεν τους συμφέρει και έχουν να λογοδοτήσουν στους μετόχους τους. Είναι όμως γνωστό σε όλους ότι οι μεγάλες εταιρίες, οι τράπεζες και οι μεγάλοι όμιλοι, έχουν βρει τους τρόπους να «φοροδιαφεύγουν» νόμιμα. Μέσα από τις «ενδοομιλικές συναλλαγές» (transfer pricing), κατορθώνουν να μετακινούν τις υποχρεώσεις πληρωμής ΦΠΑ και φόρου και να διαχέουν τα κέρδη μέσα σε κερδοφόρες και μη επιχειρήσεις με αποτέλεσμα να πληρώνουν λιγότερους φόρους. Πέρα από την εσωτερική χρήση των ενδοομιλικών συναλλαγών, εξαιτίας του διασυνοριακού τους χαρακτήρα οι πολυεθνικοί όμιλοι πραγματοποιούν συναλλαγές που διενεργούνται σε πολλές χώρες με διαφορετικά φορολογικά συστήματα και διαφορετικούς συντελεστές φορολόγησης. Για αυτό έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο οι επιχειρήσεις να μετατοπίζουν τα φορολογητέα κέρδη τους σε χώρες με χαμηλότερη φορολόγηση μέσω της τιμολόγησης των ενδοομιλικών συναλλαγών τους και να επιτυγχάνουν μείωση της συνολικής φορολογικής τους επιβάρυνσης.
Φορολογικοί παράδεισοι
Ακόμη, μεγάλες εταιρίες μεταφέρουν την έδρα τους σε φορολογικούς παραδείσους, όπως έγινε πρόσφατα με εταιρίες της χώρας μας που μετέφεραν την έδρα τους στο Λουξεμβούργο. Ακόμη μεταφορά κερδών, με στόχο να μην φορολογηθούν στην χώρα μας, γίνεται με την «απόκτηση» εξόδων από το εξωτερικό που μειώνουν τα κέρδη τους. Τέτοια τιμολόγια μπορεί να είναι τιμολόγια, από ιδίων μετοχικών συμφερόντων ή εταιρίες του εξωτερικού για διαφήμιση ή δικαιώματα (royalties).
Είναι φανερό ότι και η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ ακολουθεί την ίδια μνημονική πολιτική, με όλες τις άλλες. Ο συνδυασμός φορολογικής και ασφαλιστικής «μεταρρύθμισης», οδηγεί χιλιάδες φορολογούμενους και ειδικά μικρομεσαίους επιχειρηματίες, νέους, και όχι μόνο, επιστήμονες και γεωργούς σε δεινή οικονομική κατάσταση. Οι φορολογικοί συντελεστές τόσο στους μισθωτούς και συνταξιούχους όσο και στους επιτηδευματίες, σε συνδυασμό με την αύξηση της προκαταβολής στο 75% για τα εισοδήματα του 2015 και 100% για τα εισοδήματα του 2016, έρχονται να απομυζήσουν και τα τελευταία χρήματα που απομένουν. Το χαράτσι του ΕΝΦΙΑ από το πρώτο τετραγωνικό επιβαρύνει υπέρμετρα τον οικονομικό προϋπολογισμό των πτωχών νοικοκυριών.
Η χώρα μας χρειάζεται μια άλλη φορολογική και αναπτυξιακή πολιτική για να μπορέσει να ξεφύγει από την ύφεση και να εφαρμόσει πολιτικές για τους πολίτες της, δίνοντας τους δουλειά, υγεία, σπουδές και καλύτερες συνθήκες ζωής. Η λογική της φορολόγησης με τεκμήρια άνεργων, αγροτών, μισθωτών και συνταξιούχων, αφήνοντας στο απυρόβλητο τις μεγάλες επιχειρήσεις, τους μεγαλοκεφαλαιούχους που έχουν τα περιουσιακά τους στοιχεία σε εξωχώριες εταιρίες (off shore), οδηγεί μόνο στην εξαθλίωση των φορολογούμενων αυτής της χώρας, βάζοντας στα δίκτυα των ληξιπρόθεσμων της εφορίας ακόμη περισσότερους φτωχούς.
Απόστολος Αλωνιάτης,
οικονομολόγος, λογιστής-φοροτεχνικός
