Πολιτισμός

Η Αμερικανίδα συγγραφέας Τζούντιθ Μπάτλερ βρέθηκε για τρίτη φορά στην Αθήνα και μίλησε στο Μέγαρο Μουσικής στις 11 Μάη. Η Μπάτλερ έγινε γνωστή στο ευρύ κοινό τη δεκαετία του 1990 με το έργο της «Αναταραχή φύλου», ένα βιβλίο που απονομιμοποίησε όλα τα ισχύοντα στερεότυπα για το φύλο, τη σεξουαλικότητα και την θέση της γυναίκας και έγινε αφετηρία για την ανάπτυξη της θεωρίας «Queer». 

 

Οι αποσκευές της θεωρίας αυτής προέρχονται από τους μεταστρουκτουραλιστές και το έργο του Μισέλ Φουκό. Σύντομα όμως ξεπέρασε τα όρια των πανεπιστημιακών κοινοτήτων και εξελίχτηκε σε ρεύμα όχι μόνο μέσα στον ΛΟΑΤΚΙ+ χώρο, σε άποψη που αντιτίθεται στην επιβολή της «κανονικότητας» που μπαίνει από τα πάνω, την οποία θεωρεί εντελώς ψευδή και κατασκευασμένη, όπως κατασκευασμένο θεωρεί και το φύλο. 

 

Η ίδια η Μπάτλερ, αν και ακαδημαϊκός, έχει γίνει γνωστή σαν ακτιβίστρια όχι μόνο στα ζητήματα φύλου. Είναι μια Εβραία σύμμαχος του αγώνα των Παλαιστίνιων, μέλος του «Jewish voice for peace» και οπαδός του πολιτιστικού μποϊκοτάζ του Ισραήλ με το κίνημα BDS, γεγονός που την έχει βάλει πολλές φορές στο στόχαστρο του σιωνισμού και του ισραηλινού λόμπι. Συμμετείχε ενεργά στο κίνημα «Occupy».

 

Παρόλο λοιπόν που ο χώρος (Μέγαρο Μουσικής) και η όλη διοργάνωση δεν αντιστοιχούσαν στην κινηματική απήχηση του έργου της, -γεγονός που παρατήρησε και η ίδια «καρφώνοντας» την επιδεικτική διαφήμιση «Megaron plus» πίσω από το πόντιουμ-, η ομιλία ήταν πόλος έλξης για εκατοντάδες κόσμο, νεαρής κύρια ηλικίας, ακτιβιστές του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος και φοιτητές, που γέμισαν ασφυκτικά την αίθουσα και το φουαγιέ έξω από αυτήν.

 

Το θέμα της διάλεξης ήταν «Σώματα που έχουν ακόμα σημασία», σώματα που «μετράνε». Για μια περίπου ώρα που κράτησε η ομιλία, κατάφερε να μεταφέρει στο πολιτικό πεδίο θεωρητικές έννοιες και γενικεύσεις που προέρχονται από την ακαδημαϊκή σκέψη, παίρνοντας θέση στα κρίσιμα ζητήματα της συγκυρίας με συγκεκριμένα παραδείγματα. 

 

Στο κέντρο της ανάλυσής της βρίσκονται οι άνθρωποι που βιώνουν τον αποκλεισμό μέσω της ανεργίας, της έλλειψης στέγης, του εκτοπισμού, της κατοχής και της κατάκτησης, ονομαστικά οι πρόσφυγες. Επέκρινε ανοιχτά τις πολιτικές της Ε.Ε. που τους στερούν τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια, σχολιάζοντας ότι σε τέτοιες περιπτώσεις «η πολιτική ανυπακοή αποτελεί ηθική αναγκαιότητα». 

«Η θεωρία δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, όμως μπορεί να αποτελέσει πειραματισμό για τα όρια του εφικτού, για το αν μπορούμε να κάνουμε τον κόσμο βιώσιμο». Η σύγκριση με άλλους διανοούμενους (π.χ. με τον παλιό συνοδοιπόρο της Σλάβοϊ Ζίζεκ), που στην προσφυγική κρίση αποδεικνύονται συντηρητικοί και «λίγοι» ήταν αναπόφευκτη.

 

Η ποιότητα και η πυξίδα της Μπάτλερ έλαμψε και στη συζήτηση που ακολούθησε με το κοινό, όταν στάθηκε με ενδιαφέρον σε ερώτηση τρανς ακτιβίστριας, η οποία αναφέρθηκε σε κράτη που ενώ βρίσκονται μπροστά σε επίπεδο ατομικών δικαιωμάτων έχουν ρατσιστική πολιτική απέναντι σε πρόσφυγες και μουσουλμάνους.