Ιδέες

Kυκλοφόρησε το νέο τεύχος του περιοδικού Σοσιαλισμός από τα Κάτω (Μάης-Ιούνης 2016, Νο 116). 

 

«1936-2016, η εργατική έκρηξη τότε και σήμερα» είναι ο τίτλος του τεύχους με το εξώφυλλο να έχει φωτογραφία από την εργατική εξέγερση του Μάη του ’36 στη Θεσσαλονίκη. Το αφιέρωμα για τον «Μάη του ’36, Από την κρίση στην εξέγερση» φιλοξενεί δύο κείμενα. Στο πρώτο ο Δημήτρης Λιβιεράτος, ιστορικός του εργατικού κινήματος, δίνει με ένα σύντομο χρονικό την εικόνα από τη Θεσσαλονίκη του ’36 «όπου για τρεις μέρες η σαρανταμελής Κεντρική Απεργιακή Επιτροπή είναι εξουσία», αλλά λόγω της έλλειψης επαναστατικής ηγεσίας το κίνημα δεν οδηγήθηκε στην επανάσταση. Στο δεύτερο ο Λέανδρος Μπόλαρης δίνει την εικόνα πως φτάσαμε στις περίφημες «μέρες Μαγιού» μετά την οικονομική και πολιτική κρίση του 1932. Ο Μάης δεν περιορίστηκε στη Θεσσαλονίκη αφού απεργιακή έκρηξη υπήρξε παντού: στην Πελοπόννησο, στο Ηράκλειο, στο Σουφλί. Δυστυχώς, η ηγεσία του κινήματος, το ΚΚΕ, είχε δέσει τα χέρια του με το Σύμφωνο Σοφούλη-Σκλάβαινα και δεν έδωσε επαναστατική κατεύθυνση. Όπως εξηγεί, το ίδιο λάθος έκαναν όλα τα σοσιαλδημοκρατικά και σταλινικά κόμματα διεθνώς στη δεκαετία του ’30.    

 

Στο πρώτο άρθρο του περιοδικού ο Πάνος Γκαργκάνας γράφει για το πώς «Μπορούμε να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο των μνημονίων». Αρχικά τονίζει ότι «η οικονομική πορεία διεθνώς τα τελευταία έξι χρόνια είναι εικόνα μιας ανάκαμψης που διαρκώς αναβάλλεται». Αυτό ισχύει τόσο για την Ελλάδα, παρά το success story αλά Σαμαρά από τον Τσίπρα, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία. Η οικονομική κρίση που συνεχίζεται πάει πακέτο με την πολιτική κρίση π.χ. στην Ισπανία με τις νέες εκλογές ή στη Γαλλία με την έκρηξη του κινήματος. Η επίμονη εργατική αντίσταση σε συνδυασμό με το αντιρατσιστικό κίνημα φέρνει μια νέα κρίση στο ΣΥΡΙΖΑ. Στο τελευταίο κομμάτι του άρθρου ο Π. Γκαργκάνας μιλάει για τα προχωρήματα που πρέπει να κάνει η Αριστερά και τονίζει ότι «βάζουμε σαν στόχο μια Αριστερά επαναστατική που οικοδομεί τη μόνη δύναμη που μπορεί να υλοποιήσει τις αναγκαίες αντικαπιταλιστικές ανατροπές, την οργανωμένη εργατική τάξη».

 

«Να ακυρώσουμε τη συμφωνία της ντροπής» είναι ο τίτλος του άρθρου του Κώστα Τορπουζίδη που ανατρέχει στις πιο σημαντικές στιγμές του κινήματος αλληλεγγύης στους πρόσφυγες μετά τη ρατσιστική συμφωνία ΕΕ-Ελλάδας και Τουρκίας. Το άρθρο θυμίζει τις μεγάλες συγκεντρώσεις στον Πειραιά και το Ελληνικό, τη συγκλονιστική συμπαράσταση από τη Μόρια της Λέσβου μέχρι τα Διαβατά στη Θεσσαλονίκη και τονίζει ότι ο συνδυασμός του εργατικού κινήματος, του κινήματος αλληλεγγύης και των ίδιων των προσφύγων είναι εκρηκτικό μείγμα και η μόνη πραγματική απάντηση «στη βαρβαρότητα της μνημονιακής Ευρώπης-φρούριο».

 

«Η κρίση στην ΕΕ» είναι το θέμα του άρθρου το Νίκου Στραβελάκη. Υπενθυμίζει ότι από την εμφάνισή της η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι βασικός μηχανισμός για τις προσπάθειες αποκατάστασης της καπιταλιστικής κερδοφορίας και παραθέτει τις απόψεις του Λένιν όσον αφορά τους υπερεθνικούς καπιταλιστικούς οργανισμούς. Καταλήγει προτείνοντας ότι χρειάζεται πολιτική ρήξης με την ΕΕ, πατώντας πάνω σε ένα σύγχρονο αντικαπιταλιστικό μεταβατικό πρόγραμμα.

 

Η Μαρία Στύλλου στο κείμενό της «Απελευθέρωση των γυναικών και αντικαπιταλιστική ανατροπή» θυμίζει τους μεγάλους αγώνες των γυναικών τόσο απέναντι στα αντεργατικά μέτρα των κυβερνήσεων όσο και  απέναντι στο σεξισμό και τις διακρίσεις. Αναφέρεται στις μάχες των γυναικών στην Ελλάδα από τις πρωτοπόρες εργάτριες στο εργοστάσιο Ρετσίνα πάνω από εκατό χρόνια πριν, μέχρι τις απεργίες των τηλεφωνητριών της Μεταπολίτευσης και, πιο πρόσφατα, στο νήμα που συνδέει τους αγώνες των συμβασιούχων με την πάλη των καθαριστριών και το ρόλο που έπαιξαν για την άνοδο της Αριστεράς. Το άρθρο της Μαρίας Στύλλου τοποθετεί αυτούς τους αγώνες των εργατριών μέσα στο πλαίσιο της ανάλυσης του Μαρξ και του Ένγκελς που συνδέει την καταπίεση των γυναικών με τον καπιταλισμό σαν σύστημα. Στέκεται στο ρόλο του Μάη του ‘68 αλλά και της νεοφιλελεύθερης αντεπίθεσης που ακολούθησε. Καταλήγει ότι οι μαρξιστικές ιδέες είναι ο καλύτερος οδηγός για να φτάσουμε σε μια κοινωνία «που θα εξασφαλίσει την απελευθέρωση των γυναικών και όλης της ανθρωπότητας». 

 

Ο Κώστας Βλασόπουλος στο άρθρο «Η κληρονομιά του Ευρωκομμουνισμού» εξηγεί τα όρια μιας παράδοσης που αναζήτησε εναλλακτική κοινοβουλευτική στρατηγική απέναντι τόσο στο σταλινισμό όσο και στη σοσιαλδημοκρατία. Θυμίζει πως κινήθηκαν τα ευρωκομμουνιστικά κόμματα σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, ενώ κάνει κριτική στον πιο γνωστό εκπρόσωπο αυτού του ρεύματος στην Ελλάδα, το Νίκο Πουλαντζά. Κλείνει υπενθυμίζοντας την κριτική του Γκράμσι που παρομοιάζει τους ρεφορμιστές «με τους κάστορες που προκειμένου να γλιτώσουν τη ζωή τους από τους κυνηγούς που θέλουν να αποσπάσουν τους όρχεις τους για την παραγωγή φαρμάκων καταλήγουν να αυτοευνουχίζονται».       

 

Ο Νίκος Λούντος γράφει για την «Πικρή εμπειρία της Λατινικής Αμερικής» όπου μια σειρά από κυβερνήσεις που προέρχονται από την αριστερά σήμερα είτε είναι παρελθόν είτε βρίσκονται σε υποχώρηση, όπως στη Βραζιλία, τη Βενεζουέλα ή τη Βολιβία. Αυτές οι κυβερνήσεις ενώ υπόσχονταν ότι θα έσπαγαν την μονοκρατορία του νεοφιλελευθερισμού και θα έδιναν μάχη με τον ιμπεριαλισμό, κατέληξαν να συγκρούονται με τα κινήματα στις χώρες τους. Αυτή τη στιγμή η δεξιά φαίνεται να είναι σε άνοδο, αλλά, όπως επισημαίνει το άρθρο, οι πραγματικές μάχες του κόσμου της αντίστασης θα κρίνουν αν πρόκειται για μια επιστροφή ή μια δεξιά παρένθεση.        

 

Στις βιβλιοκριτικές παρουσιάζονται τα βιβλία του Κέβιν Όβεντεν «ΣΥΡΙΖΑ, Μέσα στο λαβύρινθο», της Μαργκαρέτε Μπόυμπερ-Νόυμαν «Μιλένα από την Πράγα» και του Λουί Αλτουσέρ «Για τον Μαρξ».