Οι εφημερίδες σχολίασαν τα νέα με τίτλους όπως “τέλος εποχής για τον Φιντέλ Κάστρο”, “αλλαγή σελίδας στην Κούβα” και “εγκρίθηκαν οι μεταρρυθμίσεις του Ραούλ Κάστρο”. Πρόκειται για 300 μέτρα που αφορούν από τον περιορισμό του δημόσιου τομέα και την θεαματική μείωση των εργαζόμενων στο δημόσιο, κατάργηση μιας σειράς επιδοτήσεων από το δημόσιο, ώθηση των επί μέρους επιχειρήσεων να ριχτούν στην αγορά, αλλαγές στην ίδια κατεύθυνση στον αγροτικό τομέα. Με άλλα λόγια, επιδοκιμάζουν τη στροφή της Κούβας προς το “σοσιαλισμό της αγοράς” και τη μεικτή οικονομία.
Πρόκειται για μια στροφή που έχει ξεκινήσει από τις αρχές της δεκαετίας του '90, όταν το καθεστώς της Κούβας προσπαθούσε να αντέξει το ισχυρότατο πλήγμα που είχε επιφέρει η κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης από την οποία εξαρτιόταν οικονομικά σε τεράστιο βαθμό. Από τις αρχές της δεκαετίας του '60, όταν η επαναστατική κυβέρνηση εθνικοποίησε τις αμερικάνικες και άλλες δυτικές επιχειρήσεις στην Κούβα, οι ΗΠΑ είχαν επιβάλει ένα σκληρότατο εμπάργκο στη χώρα (το οποίο συνεχίζεται και σήμερα) παράλληλα με δεκάδες απόπειρες της CIA να δολοφονήσει τον Φ. Κάστρο, να ανατρέψει το καθεστώς.
Σύμβολο
Ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός δεν ανεχόταν μια αμφισβήτηση της ισχύος του ενενήντα μίλια από τις ακτές της Φλώριδα, ιδιαίτερα αφού γινόταν σύμβολο των κινημάτων σ' όλη την Λατινική Αμερική, που τη θεωρούσε “πίσω αυλή” του. Ο συνδυασμός της αμερικάνικης πίεσης και της κατάρρευσης του ανατολικού μπλοκ έφερε πολύ σκληρές μέρες για τον κουβανικό λαό στη δεκαετία του '90.
Το καθεστώς άντεξε, σε ένα μεγάλο βαθμό λόγω του μίσους που συνεχίζει να νιώθει η πλειοψηφία του πληθυσμού για τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Όμως, πλέον η Κούβα πολύ λίγη σχέση έχει με την Κούβα που φλόγιζε το νου μιας ολόκληρης γενιάς επαναστατών στις δεκαετίες του '60 και του '70. Ούτε τότε ήταν μια σοσιαλιστική κοινωνία, ο σοσιαλισμός δεν μπορεί να χτιστεί σε μια και μόνο χώρα, πολύ περισσότερο σε ένα μικρό σχετικά νησί όπως η Κούβα.
Όμως, σήμερα, οι ταξικές ανισότητες βγάζουν μάτι, το χάσμα ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς μεγαλώνει: το πλουσιότερο πέμπτο του πληθυσμού έχει επίσημο εισόδημα 13,5 φορές μεγαλύτερο από το φτωχότερο πέμπτο. Η Κούβα είναι πλήρως ενταγμένη στην παγκόσμια καπιταλιστική αγορά, κάτι που σημαίνει ανάμεσα στ' άλλα ότι εκατοντάδες ξένες επιχειρήσεις μπορούν να λειτουργούν στο νησί στις “ειδικές οικονομικές ζώνες” που έχει δημιουργήσει το καθεστώς. Με άλλα λόγια, το καθεστώς του Κάστρο -και του αδελφού του- βαδίζει στα βήματα των “μεταρρυθμίσεων” που προσπάθησε να εφαρμόσει στον κρατικό καπιταλισμό της Ρωσίας ο Γκορμπατσόφ στα τέλη της δεκαετίας του '80 και απέτυχε, και να μιμηθεί το “κινέζικο μοντέλο” που τόσους επαίνους αποσπάει, προς το παρόν, παγκοσμίως.
Το καθεστώς που κυβερνάει την Κούβα εδώ και μισό αιώνα ήταν το προϊόν της απομόνωσης της Κουβανικής Επανάστασης. Μια κλειστή σχετικά ομάδα στην κορυφή της κοινωνίας κυβερνούσε και συνεχίζει να κυβερνάει. Η εργαζόμενη πλειοψηφία δεν έχει λόγο στις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή της. Το γεγονός ότι ο Φιντέλ μπορούσε να χρίσει διάδοχό του τον αδελφό του, είναι πρωτοφανές ακόμα και για τα καθεστώτα του πρώην ανατολικού μπλοκ στις πιο “σκληρές” φάσεις τους.
Η Αριστερά και τα κινήματα στην Λατινική Αμερική και σε όλο τον κόσμο πρέπει να συνεχίσουν να απαιτούν την άρση του αμερικάνικου εμπάργκο και να αντιτάσσονται σε κάθε εκδήλωση της αμερικάνικης επιθετικότητας. Όμως, ο δρόμος τους μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικός από της Κούβας: να είναι η ανατροπή του καπιταλισμού και το χτίσιμο μιας κοινωνίας που τις αποφάσεις θα τις παίρνουν συλλογικά οι εργάτες.