Αντιφασιστικό και αντιρατσιστικό κίνημα
Μάκης Σπαθής: Προλετάριοι και πρόσφυγες κοινός αγώνας

Ο Μ. Σπαθής στο φεστιβάλ Μαρξισμός 2023

Αισθάνομαι πραγματικά τιμή γι’ αυτή την πρόσκληση από το ΣΕΚ. Δεν το λέω χάριν ευγένειας αλλά επί της ουσίας. Γιατί με τον προβληματισμό που μου έχει αναπτυχθεί, όχι μόνο τον τελευταίο καιρό αλλά για μεγάλο διάστημα, ο καταλληλότερος χώρος για να βάλω στη σύντομη παρέμβασή μου ένα μη ρητορικό ερώτημα, είναι το ΣΕΚ. Με την επιμονή που έχει για πάρα πολλά χρόνια να οργανώνει αυτά τα τριήμερα με προσανατολισμό στις ιδέες του Μαρξισμού, αυτή τη μεγάλη κατάκτηση της ανθρωπότητας την οποία τείνουμε να ξεχάσουμε.

Ποιο είναι το ερώτημά μου λοιπόν. Είναι το προσφυγικό - μεταναστευτικό που σήμερα απασχολεί όλη την υφήλιο, η κύρια αντίθεση; Υπερκαλύπτει μάλιστα αυτό που πίστευαν και πιστεύουν πάντα οι κομμουνιστές και οι μαρξιστές, ότι οι κοινωνίες διαπερνώνται από μια κύρια αντίθεση, αυτή μεταξύ κεφαλαίου κι εργασίας; Πραγματικά λέω ότι αυτό δεν είναι ρητορικό ερώτημα. Κάποιες πλευρές μπορεί να το απαντάνε με μεγάλη ευκολία. Αλλά ο τρόπος με τον οποίο θα απαντήσει κανείς έχει πολύ μεγάλη σημασία. 

Το λέω αυτό γιατί έχω την αίσθηση ότι ο καπιταλισμός σε αυτή την ιστορική στιγμή τραντάζεται κι απειλείται από δύο κραυγές. Από την κραυγή του προλετάριου και την κραυγή του περιπλανώμενου μετανάστη και πρόσφυγα. Και δυστυχώς πάρα πολλοί βλέπουν αυτές τις φωνές αντίπαλες και αντιθετικές. Έτσι φαίνονται. Δεν συγκλίνουν, δεν αποτελούν μια ενιαία κραυγή ενάντια στον καπιταλιστικό κόσμο. Στη βάση μιας τέτοιας προσέγγισης εξηγούν την άνοδο της ακροδεξιάς και των φασιστών στο δυτικό κόσμο, όπως συνέβη και στη δική μας χώρα στις πρόσφατες εκλογές. 

Πράγματι ξέρουμε ότι ο εκφασισμός ενός μέρους της ελληνικής κοινωνίας, μια ιδεολογική ηγεμονία του αντίπαλου στρατοπέδου, διαπερνάει και την εργατική τάξη. Διαπερνάει και τα αριστερά κόμματα. Μπορεί να το διαβάσει κανείς κι από τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν. Άρα μήπως πράγματι δεν είναι η κύρια αντίθεση αυτή κεφάλαιου - εργασίας;  

Συντρόφισσες/οι εγώ έχω δώσει μια απάντηση. Κι αυτή λέει ότι ναι, η κύρια αντίθεση είναι κεφάλαιου - εργασίας. Γιατί οι μετανάστες και οι πρόσφυγες είναι το ίδιο πράγμα με τον κόσμο της εργατικής τάξης. Πρέπει να δώσουμε απίστευτη μάχη για να αποκαλύψουμε αυτή την ταύτιση. 

Ο  τρόπος με τον οποίο ο καπιταλιστικός κόσμος αντιμετωπίζει τους πρόσφυγες και μετανάστες, με τα φρούρια που οικοδομεί, τους φράχτες, με τη Φρόντεξ, με το ότι δεν διστάζει να τους στέλνει στο θάνατο και να τους πνίγει, λέγοντας ταυτόχρονα στη δικιά του εργατική τάξη ότι δεν χωράνε, και η αριστερά να αντιδράει απλά επικαλούμενη ζητήματα ηθικής κι ανθρωπιάς, είναι η απόλυτη παγίδα.

Φυλακές

Οι καπιταλιστές, όσους καταφέρουν τελικά να περάσουν, τους οδηγούν σε φυλακές και σε κέντρα απομόνωσης, ως πλεονάζον άχρηστο ανθρώπινο δυναμικό δίνοντας σήμα στη δική τους εργατική τάξη ότι αν αντιδράει και διεκδικεί θα έχει την ίδια τύχη. Αν το σκεφτούμε λοιπόν από αυτή την άποψη θα έπρεπε να διεκδικούμε την απόλυτη ταύτιση κάθε εργατικής τάξης, σε κάθε καπιταλιστική χώρα, με το «είμαστε όλοι πρόσφυγες και μετανάστες». Έχουμε ακριβώς τα ίδια συμφέροντα. Πρέπει να δώσουμε τον ίδιο αγώνα απέναντι σε αυτή την βαρβαρότητα που βιώνουμε.

Φοβάμαι πάρα πολύ ότι και κόμματα της αριστεράς την ίδια γραμμή ακολουθούν. Αυτό που καταγράφηκε σε αυτές τις εκλογές, ότι έμεινε καθαρόαιμο και κέρδισε κάτι από αυτές είναι το ΚΚΕ. Έχετε δει το ΚΚΕ να δίνει μάχες για το προσφυγικό πέρα από συμβολικές κινήσεις; Είναι γιατί δεν θέλει να εισπράξει το πολιτικό κόστος όπως το εισέπραξε κι ο ΣΥΡΙΖΑ με την αλλοπρόσαλλη πολιτική του. Ήταν κλειδί η αντίδραση απέναντι σε αυτό το ζήτημα, για την ίδια την αριστερά και για το πόσος κόσμος μετατοπίστηκε προς την ακροδεξιά. 

Πρέπει λοιπόν να σκεφτούμε πάρα πολύ για το τι καθήκον έχουμε μπροστά μας. Πρέπει να φύγουμε με τη βεβαιότητα ότι όλοι είμαστε πρόσφυγες. Οποιαδήποτε κατηγορία εργαζόμενου έχει τα ίδια συμφέροντα, τις ίδιες ανάγκες απέναντι στην καπιταλιστική βαρβαρότητα.

(Κείμενο βασισμένο στην εισήγησή του στο φεστιβάλ ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ 2023)