Μιλούσα την Κυριακή στο συνέδριο «Μαρξισμός 2023» για τη λεγόμενη «αποτρεπτική πολιτική» της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της μετανάστευσης.
Ο όρος «αποτρεπτική πολιτική» ανήκει στην ίδια την ΕΕ, πρωτοεμφανίστηκε το 2001 χαρακτηρίζοντας το στόχο που είχε η απαγόρευση στις αεροπορικές και στις ναυτικές εταιρείες, να μεταφέρουν στην Ευρώπη επιβάτες που δεν έχουν βίζα Σένγκεν (με ποινή τεράστια πρόστιμα, όταν δεν συμμορφώνονται). Οδηγώντας έτσι τους ανθρώπους από δοκιμαζόμενες από πολέμους και απόλυτη φτώχεια χώρες να καταφεύγουν στα σαπιοκάραβα των λεγόμενων διακινητών.
Από τότε, δεκάδες χιλιάδες είναι οι νεκροί στη Μεσόγειο.
Το ναυάγιο στην Πύλο, όπου πριν ένα μήνα βρήκαν το θάνατο περισσότεροι από 500 άνθρωποι (στα αμπάρια του πλοίου πάνω από 100 μητέρες με μωρά), είναι δείγμα του τι σημαίνει αποτρεπτική πολιτική στην πράξη.
Μιλούσα στο αμφιθέατρο περιγράφοντας την εξέλιξη αυτής της πολιτικής από το 2001 μέχρι σήμερα.
Για την επινόηση και εφαρμογή όλο και περισσότερων γραφειοκρατικών, αστυνομικών και στρατιωτικών μέτρων, που οδηγούν σε όλο και περισσότερους θανάτους, και (οδηγούν) ταυτόχρονα στην υπονόμευση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στην Ευρώπη.
Μιλούσα παραθέτοντας στοιχεία, και προσπαθούσα να απευθύνομαι σε ολόκληρο το ακροατήριο, και να μην παραμένει προσηλωμένη η ματιά μου στο νεαρό Πακιστανό, που καθόταν στην πρώτη σειρά και με παρακολουθούσε με προσοχή.
Κάθε φορά που η ματιά μου έπεφτε επάνω του δεν μπορούσα παρά να ομολογώ μέσα μου, ότι δεν έπρεπε εκείνη την ώρα αυτή η ομιλία.
Λίγο αργότερα ο Αλί Χασάν, αυτό είναι το όνομα του νεαρού Πακιστανού, σηκώθηκε, άνοιξε το τηλέφωνό του, και, δείχνοντας τη φωτογραφία ενός όμορφου εφήβου, μίλησε τρία λεπτά για τα όνειρα του εφήβου της φωτογραφίας .
Του μικρότερου αδερφού του.
Ταπεινά όνειρα για μια ζωή με δουλειά και αξιοπρέπεια.
Όνειρα που δεν εξαφανίστηκαν με ένα ξύπνημα αλλά έσβησαν με τον υγρό θάνατό του σε ένα ναυάγιο, για το οποίο όλοι και όλες γνωρίζουμε, ότι θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί αλλά δεν αποφεύχθηκε.
Παρηγορητικός λόγος έπρεπε να είναι η ομιλία μου.
Προς τον Αλί Χασάν και τις χιλιάδες ανθρώπους, που θρηνούν τους δικούς τους «αγνοουμένους».
Ποιος, όμως, μπορεί να είναι ο παρηγορητικός λόγος, όταν οι νεκροί αποκαλούνται «αγνοούμενοι» χωρίς να γίνεται καμιά προσπάθεια για να βρεθούν, έστω νεκροί, ώστε να μπορέσουν να κηδευτούν;
Αναρωτιέμαι, μήπως συνειδητά αποτελεί συστατικό της αποτρεπτικής πολιτικής η απάλειψη από τα ηθικά καθήκοντα, που κληρονομήσαμε από τους αρχαίους, εκείνο της κηδείας και της ταφής;
Κι αν, όπως φαίνεται, οι ιθύνοντες αυτής της πολιτικής δεν τιμούν και αποκηρύσσουν την Αντιγόνη, ας μην ξεχνούν τι επιφύλαξε η μοίρα στους νικηφόρους Αθηναίους στρατηγούς της ναυμαχίας των Αργινουσών, όταν δεν περισυνέλεξαν τους νεκρούς, ώστε να αξιωθούν την -στον ανθρώπινο πολιτισμό αυτονόητη- κηδεία και ταφή.
Το μόνο που μπόρεσα να κάνω στη δευτερολογία μου ήταν να υποσχεθώ στον Αλήί Χασάν, ότι θα είμαι στο πλευρό της ομάδας των νομικών, που συγκροτήθηκε για να διεκδικήσει -μεταξύ άλλων- την ανάσυρση του πλοίου και την ταυτοποίηση των νεκρών.
Θεωρώ ότι η συγκρότηση και η εργασία αυτής της επιτροπής νομικών αποτελεί τεράστιας σημασίας πράξη αντίστασης στη βαρβαρότητα μιας πολιτικής, για την οποία οι ζωές των μεταναστών και των προσφύγων δεν έχουν καμιά απολύτως αξία και το ίδιο ισχύει για τον θάνατό τους. Γι’ αυτό θα βρισκόμαστε με κάθε μέσο στο πλευρό της.
Αλί Χασάν, τον αδερφό σου δεν μπορούμε να τον φέρουμε πίσω στη ζωή, διατηρούμε όμως την εικόνα του ζωντανή στη μνήμη μας κι αυτή θα μας οδηγεί στους αγώνες μας, για να πάψει η Ευρώπη να είναι φρούριο απανθρωπιάς και θανάτου.
Γιώργος Τσιάκαλος, πανεπιστημιακός