Ο κατάλογος και μόνο των συναντήσεων αρκεί για να φανεί το μέγεθος του πανικού. Την Δευτέρα συναντήθηκαν η Μέρκελ με τον Σαρκοζί στο Παρίσι. Την Τρίτη ο Τιμ Γκάιτνερ, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ έρχεται στην Ευρώπη για να συναντηθεί με τους υπουργούς Οικονομικών της Γερμανίας και της Γαλλίας, τους πρωθυπουργούς της Ιταλίας και της Ισπανίας (τον νεοεκλεγμένο Μαριάνο Ραχόι) και την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ)- τον Μάριο Ντράγκι και τον Γιένς Βάιντμαν, τον πρόεδρο της γερμανικής Μπούντεσμπανκ. Την Πέμπτη συνεδριάζει το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ και όλοι περιμένουν ότι θα αποφασίσει μια ακόμα μείωση του βασικού της επιτοκίου από το 1,25% στο 1%. Την Παρασκευή αρχίζει στις Βρυξέλλες η "κρίσιμη" Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ευρωζώνη βρίσκεται πραγματικά στην εντατική. Αλλά μέχρι στιγμής κανένας από όλους αυτούς που συναντιούνται αυτές τις μέρες στην Φρανκφούρτη, το Βερολίνο, το Παρίσι, το Μιλάνο και τις Βρυξέλλες δεν έχει κάποιο γιατρικό που μπορεί να εγγυηθεί ότι θα την σώσει. Όλες τους οι "λύσεις" έχουν παρενέργειες -παρενέργειες που κινδυνεύουν να αποδειχτούν τόσο επικίνδυνες όσο και η ίδια η αρχική "ασθένεια".
Κάποιοι προτείνουν σαν λύση μια μεγαλύτερη παρέμβαση στις αγορές των ομολόγων από την ΕΚΤ. Η ΕΚΤ έχει εγκαινιάσει από την εποχή της πρώτης μεγάλης "ελληνικής" κρίσης τον Μάιο του 2010 ένα πρόγραμμα αγοράς ομολόγων από την δευτερογενή αγορά, με στόχο την συγκράτηση των τιμών τους (οι τιμές των ομολόγων είναι αντίστροφα ανάλογες με τα επιτόκια τους) μέσα σε "λογικά" πλαίσια. Μέχρι σήμερα η ΕΚΤ έχει ρίξει 203 δισεκατομμύρια ευρώ στο πρόγραμμα επαναγοράς ελληνικών, πορτογαλικών, ιρλανδικών, ισπανικών και ιταλικών τίτλων. Τα αποτελέσματα ήταν, όπως όλοι ξέρουμε, μηδαμινά: η Ιταλία χρειάστηκε, πριν από λίγες μέρες, να αποδεχτεί ένα επιτόκιο 7,8% για να καταφέρει να πουλήσει τα ομόλογά της. Αλλά χωρίς αυτή την παρέμβαση τα επιτόκια θα ήταν, δίχως αμφιβολία, ακόμα μεγαλύτερα.
Χάνουν λάδια
Την περασμένη βδομάδα, όμως, το πρόγραμμα αυτό έδειξε να φτάνει στα όριά του: για να χρηματοδοτήσει αυτή την αγορά ομολόγων η ΕΚΤ συγκεντρώνει χρήματα από τις εμπορικές τράπεζες με "καταθέσεις" διάρκειας μιας εβδομάδας και ένα επιτόκιο λίγο μεγαλύτερο από το επιτόκιο με το οποίο "παρκάρουν" οι τράπεζες τα χρήματα που δεν χρειάζονται στην ΕΚΤ για μια ημέρα. Στην τελευταία δημοπρασία, όμως, η ΕΚΤ κατάφερε να συγκεντρώσει μόνο τα 194 από τα 203 δισεκατομμύρια που ζητούσε. H διαφορά μπορεί να μοιάζει μικρή -9 δις στα 203 δεν είναι ούτε 5%. Αλλά δεν είναι: "Η ΕΚΤ χάνει λάδια" έγραφε την επόμενη μέρα η αμερικανική εφημερίδα Γουόλ Στριτ Τζέρναλ. Και η απώλεια λαδιών είναι σοβαρή υπόθεση για κάθε "μηχανή", όσο μικρή και αν είναι η κηλίδα. Αλλά οι επιλογές του Ντράγκι είναι περιορισμένες.
Αν σταματήσει την επαναγορά τίτλων τα σπρεντ του ευρωπαϊκού Νότου θα φτάσουν στα ουράνια. Αν αδιαφορήσει για την "διαρροή" θα είναι σαν να τυπώνει χρήμα -ανεξέλεγκτα, στον ρυθμό των αγορών. Το αποτέλεσμα θα είναι αυτό που τρέμουν η Μέρκελ και ο Βάιντμαν -η υπονόμευση της ισοτιμίας του ευρώ και η μαζική φυγή των κεφαλαίων από την Ευρώπη. Αν πάλι ανεβάσει τα επιτόκια για τις "καταθέσεις μιας εβδομάδας" για να δελεάσει τους τραπεζίτες, τότε θα έχει παραδώσει τον έλεγχο των επιτοκίων στις αγορές -και οι "αγορές" έχουν δείξει πολλές φορές μέσα στα τρία τελευταία χρόνια τι ληστρικά επιτόκια διεκδικούν. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα, δηλαδή.
Προσθέστε σε αυτές τις δυσκολίες τους ανταγωνισμούς ανάμεσα στις χώρες της ευρωζώνης και τις πολιτικές δυσκολίες -με πρώτη και κύρια την οργή του κόσμου που απειλεί να "εκθρονίσει" στις επερχόμενες εκλογές τον Σαρκοζί από την εξουσία- και ο γρίφος τον οποίο καλείται να λύσει η Σύνοδος Κορυφής της Παρασκευής μοιάζει από τώρα κιόλας άλυτος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ηγέτες της Ευρώπης δεν θα καταλήξουν σε κάποια συμφωνία. Αλλά η συμφωνία θα είναι προϊόν ενός συμβιβασμού: η Μέρκελ (και ο Ντράγκι) θα περάσουν κατά πάσα πιθανότητα την "γερμανική γραμμή" για μια μόνιμη λιτότητα, εγγυημένη μέσα από έναν πιο σφιχτό, τεχνοκρατικό έλεγχο των προϋπολογισμών των κρατών-μελών της Ευρωζώνης από τις Βρυξέλλες. Και ο Σαρκοζί και η Κομισιόν θα πάρουν σαν αντάλλαγμα την γερμανική έγκριση για την έκδοση (σε δεύτερη φάση, μάλλον) κάποιου είδους ευρωομολόγου ή ακόμα και μιας "ποσοτικής χαλάρωσης" (αγοράς κρατικών ομολόγων κατευθείαν από την ΕΚΤ).
Αλλά όπως όλοι οι προηγούμενοι συμβιβασμοί τους, το μόνο που θα καταφέρουν θα είναι να κερδίσουν και πάλι λίγο μόνο χρόνο. Όπως έγραφε και ο Βόλφγκανγκ Μύνχαου από την εφημερίδα Φαϊνάνσιαλ Τάιμς πριν λίγες μέρες, "προφανώς και θα συμφωνήσουν κάτι... Πάντα έτσι κάνουν. Η χρονική αντοχή όμως αυτών των κάλπικων πακέτων γίνεται ολοένα και μικρότερη. Ο ενθουσιασμός των αγορών μετά την τελευταία σύνοδο... εξανεμίστηκε σε λιγότερο από 48 ώρες..."
Πόσο θα κρατήσει αυτός ο συμβιβασμός, κανένας δεν το ξέρει. Αλλά την "σωτηρία", αυτό είναι βέβαιο, δεν πρόκειται να την φέρει.