Την Κυριακή 3 Μαϊου, για ακόμη μια φορά εν μέσω διαπραγματεύσεων με το Ιράν που τυπικά συνεχίζονται, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ξεκινάει την στρατιωτική επιχείρηση Project Freedom με στόχο την «απελευθέρωση» των πλοίων που έχουν εγκλωβιστεί από την αρχή του πολέμου στον Περσικό Κόλπο. Όπως δήλωσε, αυτή «αποσκοπεί απλώς στην απελευθέρωση ανθρώπων, εταιρειών και χωρών που δεν έχουν κάνει απολύτως τίποτα κακό, είναι θύματα των περιστάσεων. Πρόκειται για μια ανθρωπιστική χειρονομία... Εάν, με οποιονδήποτε τρόπο, υποστεί παρεμπόδιση, θα πρέπει, δυστυχώς, να αντιμετωπιστεί με σθένος». 

Την Δευτέρα το πρωί το Ιράν ανακοίνωσε ότι στοχοποίησε ένα αμερικανικό πολεμικό πλοίο που αγνόησε τις προειδοποιήσεις στα Στενά, με δύο πυραύλους με τις ΗΠΑ να διαψεύδουν την είδηση. Αργότερα μέσα στη μέρα οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι χτύπησαν μικρά ιρανικά πλοιάρια που είχαν στόχο να παρεμποδίσουν την επιχείρηση.

Ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει στη Μέση Ανατολή. Η απόπειρα του Τραμπ να παρουσιάσει τη νέα αυτή στρατιωτική επιχείρηση ως «ανθρωπιστική» -και μάλιστα «κατ’ απαίτηση των συμμάχων» του όπως δήλωσε- έχει να κάνει με το στρατηγικό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται. Τα εγκλωβισμένα πλοία δεν είναι «θύματα των περιστάσεων» αλλά θύματα του πολέμου που ξεκίνησε αιφνιδιαστικά ο ίδιος μαζί με τον Νετανιάχου στις 28 Φλεβάρη. Αλλά το σχεδιό του να ανατρέψει στα γρήγορα το ιρανικό καθεστώς, όπως συνέβη στη Βενεζουέλα ή έστω να το αναγκάσει να συνθηκολογήσει πάνω στο πυρηνικό του πρόγραμμα απέτυχε με πολλαπλό τρόπο:

Ο Τραμπ υποτίμησε την παράδοση αντίστασης της εργατικής τάξης και του λαού του Ιράν θεωρώντας γελοιωδώς ότι θα ήθελαν να αντικαταστήσουν ένα καταπιεστικό καθεστώς με τον εαυτό του και τον Νετανιάχου. Δυνάμωσε τη συνοχή του ίδιου του καθεστώτος που μπήκε σε έναν αγώνα μέχρι τέλους με στόχο την επιβίωσή του. Υποτίμησε τις στρατιωτικες δυνατότητες του Ιράν, όχι μόνο να αμύνεται, αλλά και να επιτίθεται εξάγοντας τον πόλεμο στις χώρες του Κόλπου. Και κυρίως υποτίμησε τη δυνατότητα του Ιράν να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ, δημιουργώντας μια αλυσιδωτή αντίδραση που μετατρέπει το δικό του πρόβλημα σε παγκόσμιο.   

Αυτή η πολλαπλή αποτυχία τον ανάγκασε να προχωρήσει στην «εκεχειρία» της 8ης Απρίλη και της έναρξης διαπραγματεύσεων, μπας και υποχωρήσει η τιμη του πετρελαίου. Λίγες μέρες μετά, με στόχο να πάρει ό,τι περισσότερο μπορέσει από τις διαπραγματεύσεις, επιχείρησε να χρησιμοποιήσει σαν μοχλό πίεσης τον αποκλεισμό του Ιράν. Πήρε σαν απάντηση τη συνέχιση του αποκλεισμού του Ορμούζ από το Ιράν για όλα τα αμερικανοϊσραηλινά και συμμαχικά πλοία. Από τότε τα Στενά έχουν περάσει πολύ λίγα πλοία. Η τιμή του πετρελαίου συνέχισε να ανεβοκατεβαίνει ανάμεσα στα 100 και 125 δολάρια το βαρέλι, περίπου διπλάσια απ’ ό,τι ήταν πριν από τον πόλεμο. Ο αποκλεισμός εξελίχθηκε σε αυτογκόλ.  

Αδιέξοδο Τραμπ

Η επιχείρηση Project Freedom είναι μια προσπάθεια του Τραμπ να βγει από το νέο αδιέξοδο χρησιμοποιώντας ξανά τη στρατιωτική ισχύ. Όπως υποστηρίζει ο καθηγητής πολιτικών επιστημών Ρόμπερτ Παπέ αυτή η τακτική «μεταφέρει την πρωτοβουλία στο Ιράν να επιτεθεί στα πλοία και τις αμερικανικές συνοδείες όπως συνέβη με το περιστατικό στον Κόλπο του Τονκίν στο Βιετνάμ το 1964 το οποίο ήταν ένα κατασκευασμένο πρόσχημα των ΗΠΑ, προκειμένου να κλιμακώσουν μαζικά τη στρατιωτική τους εμπλοκή».  

Η τάχα «ανθρωπιστική» διάσταση της νέας επιχείρησης έχει στόχο να κερδίσει τη χαμένη υποστήριξη (εκτός Ισραήλ) όλων των παραδοσιακών συμμάχων ευρωπαίων, αράβων και ασιατών (που έχουν εγκαταλείψει τις ΗΠΑ σε αυτόν τον πόλεμο) είτε συνδράμοντας είτε ασκώντας μεγαλύτερη πίεση στο Ιράν. Ενώ στο εσωτερικό των ΗΠΑ, όπως σημειώνει σε ανάρτηση του ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Θρησκείας στη Μέση Ανατολή και τη Μεσόγειο Σωτήρης Ρούσσος, είναι «η “έσχατη προσπάθεια” να πείσει τη βάση του ότι ο μόνος τρόπος να πέσουν ξανά οι τιμές είναι να “τελειώσουμε αυτό που αρχίσαμε” δηλαδή μια νέα γενικευμένη - ίσως και χερσαία- επίθεση εναντίον του Ιράν».

Τα προβλήματα σε αυτή τη νέα κλιμάκωση είναι πολλά. Kαταρχάς, θα αναλάβουν το ρίσκο οι εφοπλιστικές εταιρίες να βάλουν τα πλοία τους μέσα στη φωτιά;  Στελέχη ναυτιλιακών εταιρειών που μίλησαν στο Bloomberg ανέφεραν ότι απαιτούνται «πιο συγκεκριμένες πληροφορίες, καθώς και εγγυήσεις για κρίσιμα ζητήματα, όπως η ύπαρξη ναρκών και η προστασία από ενδεχόμενες ιρανικές επιθέσεις». Οι «αγορές» απάντησαν στην επιχείρηση με νέα εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου στα 114 δολάρια και τα χρηματιστήρια έκλεισαν με πτώση. Ολοι αντιλαμβάνονται ότι η συνέχιση του πολέμου κρατάει ντε φάκτο κλειστά τα Στενά.

Τα πράγματα είναι το ίδιο αβέβαια όσον αφορά στη στήριξη των συμμάχων. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπορεί να έχουν κερδίσει την υποστήριξη των ΗΑΕ αλλά χάνουν την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας. Όπως σημειώνεται στο Axios, «ένα χρόνο μετά την περιοδεία του Τραμπ στον Κόλπο, το όραμά του έχει δεχτεί ένα ισχυρό πλήγμα. Τα τρις. δολάρια σε επενδυτικές δεσμεύσεις που εξασφάλισε βρίσκονται σε εκκρεμότητα. Και μαζί η αμερικανική “χρυσή εποχή”, που αυτά θα χρηματοδοτούσαν... και η συμφωνία εξομάλυνσης των σχέσεων Ισραήλ-Σαουδικής Αραβίας». 

Πλήγματα στην ΕΕ

Στην ΕΕ ο πόλεμος έχει ήδη επιφέρει ισχυρά πλήγματα. Ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος σημείωσε απότομη πτώση, φτάνοντας στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Νοέμβριο του 2020 υποχωρώντας 2,9 μονάδες στην ΕΕ και κατά 3,2 μονάδες στην Ευρωζώνη, με τις μεγαλύτερες οικονομίες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ολλανδία, να καταγράφουν τις σημαντικότερες απώλειες. Στην Ιαπωνία, υπήρξε παρέμβαση της Κεντρικής Τράπεζας για τη στήριξη του γεν, που έχει αποδυναμωθεί εν μέσω του πολέμου.

Τα προβλήματα αφορούν και το Ισραήλ. Στον Λίβανο συνεχίζει τις δολοφονικές επιθέσεις αλλά συναντά σθεναρή αντίσταση. Ενώ το σχέδιο για συμφωνία Λιβάνου-Ισραήλ με στόχο τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ δεν έχει συναίνεση. Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου του Λιβάνου, Ναμπίχ Μπέρι, (το κίνημα Αμάλ του οποίου ηγείται είχε πάρει θέσεις ενάντια στις άμεσες συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ-Λιβάνου) δήλωσε ότι δεν μπορεί να υπάρξουν διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ χωρίς να σταματήσουν οι επιθέσεις στον νότιο Λίβανο παρά την κατάπαυση του πυρός. 

Το Ισραήλ συνεχίζει να σφυροκοπά την Γάζα, όπου 828 άνθρωποι έχουν δολοφονηθεί από την έναρξη ισχύος της «εκεχειρίας» του Οκτωβρίου 2025 -και να πραγματοποιεί δολοφονικές επιθέσεις στη Δυτική Όχθη. Αλλά και εκεί τα σχέδια για αφοπλισμό της Αντίστασης μέσω του «σχεδίου Τραμπ» έχουν βαλτώσει. Ο Αμπντούλ Τζαμπάρ Σαΐντ, μέλος του πολιτικού γραφείου της Χαμάς, δήλωσε στον παλαιστινιακό ιστότοπο Ultra Palestine ότι ένα ενιαίο μέτωπο παλαιστινιακών παρατάξεων -συμπεριλαμβανομένης της Χαμάς, της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ και του Λαϊκού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης- απέρριψε ομόφωνα την προϋπόθεση του αφοπλισμού επιμένοντας στην πλήρη εφαρμογή της πρώτης φάσης της «εκεχειρίας», την οποία το Ισραήλ παραβιάζει.

Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, τα πράγματα δεν πάνε καλύτερα. Ο Τραμπ για να παρακάμψει τις πιέσεις για -έστω εκ των υστέρων- έγκριση του πολέμου στο Ιράν από το Κογκρέσο, ισχυρίζεται ότι δεν «υφίσταται πόλεμος στο Ιράν», την ίδια στιγμή που τον κλιμακώνει ενώ απειλεί ότι «η Κούβα είναι η επόμενη» και ότι της στέλνει στις ακτές το αεροπλανοφόρο Lincoln, «μόλις τελειώσει με το Ιράν». Το πραγματικό του πρόβλημα δεν είναι το Κογκρέσο αλλά η μαζική απονομιμοποίησή του από τον κόσμο, που εκφράστηκε μαζικά ξανά στους δρόμους αλλά και τους χώρους δουλειάς των ΗΠΑ, την Πρωτομαγιά.

Ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός είναι πληγωμένος, σε αδιέξοδο, όλο και πιο επικίνδυνος. Σε αυτό το ολοένα και πιο ζοφερό περιβάλλον, δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την κλιμάκωση του παγκόσμιου αντιπολεμικού κινήματος. Επόμενο βήμα, τα συλλαλητήρια που διοργανώνονται σε όλο τον κόσμο στις 16 Μάη, στην επέτειο της Νάκμπα.