Την περασμένη βδομάδα, η πρόεδρος της Αργεντινής Χριστίνα Φερνάντες Κίρτσνερ, ανακοίνωσε την εθνικοποίηση της YPF, της εταιρείας πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η ανακοίνωση έγινε δεκτή με οργή όχι μόνο από την ισπανική πολυεθνική Repsol, που κατείχε την πλειοψηφία των μετοχών και την ισπανική κυβέρνηση, αλλά και από την ΕΕ. Ο γνωστός μας Μπαρόζο έκανε καταδικαστικές δηλώσεις, το Ευρωκοινοβούλιο έκφρασε την “αποδοκιμασία” του, οι υπουργοί Εξωτερικών “συζήτησαν” το θέμα στην συνάντησή τους.
Η YPF είχε ιδιωτικοποιηθεί το 1999. Ηταν η περίοδος που οι κυβερνήσεις της Αργεντινής ξεπουλούσαν όσο-όσο δημόσιες επιχειρήσεις, ακόμα και ζωολογικούς κήπους και στρατόπεδα, για να εξευμενίσει τους “διεθνείς δανειστές”. Η συνέχεια γνωστή. Οικονομική χρεοκοπία και εξέγερση. Την YPF την είχε αρπάξει, αντί πινακίου φακής, η Repsol. Οι υποσχέσεις ήταν όμοιες με αυτές που ακούμε εδώ από τον Σαμαρά και τον Βενιζέλο: θα γίνουν επενδύσεις, θα δημιουργηθούν θέσεις εργασίας. Τίποτα από αυτά δεν έγινε.
Η Κίρτσνερ δήλωσε ότι στόχος της εθνικοποίησης είναι η παροχή “φθηνών καυσίμων” που θα “ενισχύσουν την αγοραστική δύναμη” του πληθυσμού. Ομως, στην πραγματικότητα δεν ήταν αυτή η ανησυχία που έσπρωξε την κυβέρνησή της να μειώσει το μερίδιο της Repsol από το 51% στο 6%. Τα κερδοσκοπικά παιχνίδια με το πετρέλαιο βρίσκονται σε έξαρση και αυτό σήμαινε ότι το κόστος των ενεργειακών εισαγωγών για την Αργεντινή διπλασιάστηκε την περασμένη χρόνια, φτάνοντας τα 9,4 δις δολάρια. Ταυτόχρονα, η ανακάλυψη μεγάλων σχιστολιθικών κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου στην Παταγονία, μπορεί να σημαίνει ότι η Αργεντινή διαθέτει τα τρίτα σε μέγεθος τέτοια κοιτάσματα στον κόσμο, μετά τις ΗΠΑ και την Κίνα. “Φιλέτο” δηλαδή για τους ανταγωνισμούς των πολυεθνικών και των κυβερνήσεων που τις στηρίζουν.
Περόν
Το 2008 ο Νέστορ Κίρτσνερ, τότε πρόεδρος της Αργεντινής, είχε βοηθήσει την οικογένεια Εσκενάζι να αποκτήσει το 25% της YPF σε συνεργασία με την Repsol. Επρόκειτο για την “στρατηγική της Αργεντινοποίησης” της οικονομίας, δηλαδή της στήριξης του “υγιούς εθνικού κεφαλαίου” από το κράτος. Είναι μια πολιτική που πάει πολύ πίσω στο χρόνο στην εποχή του Περόν. Αλλωστε, η Χριστίνα Κίρτσνερ ανακοίνωσε την εθνικοποίηση με ένα τεράστιο πορτρέτο της Εβίτα Περόν να δεσπόζει στην αίθουσα. Φυσικά, οι μετοχές της οικογένειας Εσκενάζι δεν εθνικοποιήθηκαν.
Ανεξάρτητα από τις προθέσεις της αργεντίνικης κυβέρνησης, η κρατικοποίηση της YPF είναι δυνατό χτύπημα στη λάσπη που ρίχνουν οι θιασώτες των μνημονίων και της Τρόικας προς την Αριστερά. Δεν σταματάνε να λένε πως η επιστροφή επιχειρήσεων ή τομέων της οικονομίας πίσω στο Δημόσιο είναι μια αγκύλωση της Αριστεράς που δεν συμβαδίζει με τον σημερινό καπιταλισμό. Ξεχνάνε βέβαια τις έμμεσες και άμεσες κρατικοποιήσεις τραπεζών που έγιναν στο ξέσπασμα του κραχ για να τις σώσουν. Αυτές οι ιδεολογικές επιθέσεις έχουν οδηγήσει την κοινοβουλευτική Αριστερά να γίνει υπερβολικά “προσεκτική” στην πρόταση της κρατικοποίησης. Η κίνηση της Αργεντινής δείχνει αντίθετα ότι σε περίοδο κρίσης, η επιλογή της κρατικοποίησης γίνεται αναγκαία ακόμη και για αστικές κυβερνήσεις όταν νιώθουν ότι χάνουν τον έλεγχο από ανταγωνιστές τους.
Είναι μήνυμα για την Αριστερά να βγει πιο θαρρετά με την πρόταση που καταθέτει ανοιχτά η ΑΝΤΑΡΣΥΑ: κρατικοποίηση των τραπεζών και των στρατηγικών τομέων της οικονομίας χωρίς αποζημίωση για τα αφεντικά τους και κάτω από εργατικό έλεγχο. Οι επιχειρήσεις που είτε κλείνουν, είτε προχωράνε σε απολύσεις πρέπει να κρατικοποιηθούν για να μην εξαρτιέται η επιβιωσή τους από τις κερδοσκοπικές ορέξεις των ιδιοκτητών τους. Καμιά προσπάθεια εξόδου από την κρίση δεν θα έχει τύχη αν δεν έχουμε έλεγχο πάνω στην ενέργεια, το ηλεκτρικό, το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο. Οι Λάτσηδες και οι Βαρδινογιάννηδες έχουν βγάλει άπειρα κέρδη εδώ και δεκαετίες. Δεν θα τους αφήσουμε να χρησιμοποιήσουν τα διυλιστήρια τους και τα τάνκερ τους και ως μέσο εκβιασμού. Η περίπτωση της YPF δείχνει ότι η Αριστερά και τα συνδικάτα όχι μόνο έχουν δικιο όταν κοντράρουν το ξεπούλημα των Ελληνικών Πετρελαίων, της ΔΕΗ, της ΕΥΔΑΠ και των άλλων στρατηγικών επιχειρησεων, αλλα πρέπει να προχωρήσουν τα αιτήματά τους ακόμη βαθύτερα.