Ο τρόπος με τον οποίο τα ΜΜΕ αντιμετώπισαν την υπόθεση της δολοφονίας της Ρέεβα Στέενκαμπ από τον Όσκαρ Πιστόριους αποκαλύπτει ότι ο σεξισμός και η συζυγική βία είναι φαινόμενο για το οποίο προσπαθούν να μας κάνουν να κλείσουμε τα μάτια μας.
Ο Πιστόριους δολοφόνησε την σύντροφό του με επανειλημμένους πυροβολισμούς μέσα στο σπίτι τους. Όμως για σχεδόν μία μέρα τα διεθνή ρεπορτάζ μιλούσαν για το “καημένο παιδί” που πέρασε τη φίλη του για διαρρήκτη, ενώ εκείνη είχε πάει να του κάνει έκπληξη για του Αγίου Βαλεντίνου. Πίσω από αυτή την τόσο διαστρεβλωμένη εικόνα, μεσολάβησαν μια σειρά κυρίαρχοι μύθοι. Συζυγικά εγκλήματα κάνουν μόνο οι αμόρφωτοι και οι φτωχοί. Στη Νότια Αφρική είναι τόσες πολλές οι διαρρήξεις, ώστε σε ένα σπίτι λευκών να είναι λογικό να βρίσκεται μια καραμπίνα δίπλα σε κάθε μαξιλάρι. Ενώ βέβαια ένας πρωταθλητής σαν τον Πιστόριους που είναι πρότυπο για τη νέα γενιά αποκλείεται να κάνει τέτοια εγκλήματα.
Αλήθεια όμως, πόσο “απίστευτο” είναι ένας άντρας να σκοτώσει τη γυναίκα του; Η απάντηση είναι ότι στην Ευρώπη η βία κατά των γυναικών είναι πιο επικίνδυνη από ό,τι ο καρκίνος. Το Συμβούλιο της Ευρώπης λέει πως 45% των Ευρωπαίων γυναικών έχει υπάρξει θύμα σωματικής ή/και σεξουαλικής βίας. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της βίας διεξάγεται μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον. Μέσα στην οικογένεια πάνω από 80% των θυτών είναι σύζυγοι και η πλειονότητα των υπόλοιπων είναι σύντροφοι. Αντίστοιχα υψηλά ποσοστά υπάρχουν στη Βόρεια Αμερική, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, ενώ τα νούμερα για την Ασία, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική δεν είναι ιδιαίτερα διαφορετικά.
Ιδιαίτερα στην Ιταλία, αλλά και την Ισπανία τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργηθεί ένα κίνημα ενάντια στις δολοφονίες γυναικών. 127 γυναίκες δολοφονημένες από άντρες το 2010, 137 το 2011, σε αντίστοιχο αριθμό το 2012, συχνά “για ζητήματα τιμής, ξεσπάσματος λόγω ανεργίας του συζύγου ή ως εκδήλωση ζήλειας”. Μια γυναίκα δολοφονείται κάθε τρεις μέρες. Η δικηγόρος Μπάμπαρα Σπινέλι δηλώνει στην εφημερίδα Μανιφέστο “Η οικογένεια σκοτώνει περισσότερες γυναίκες από ό,τι η ιταλική Μαφία, περισσότερες από ό,τι το οργανωμένο έγκλημα”.
Αστυνομία
Μισές από τις γυναίκες που δολοφονήθηκαν είχαν ήδη απευθυνθεί στην αστυνομία κάποια στιγμή στο παρελθόν. Το ίδιο δεν ισχύει για τη βία που δεν φτάνει στο επίπεδο της δολοφονίας. Μια παλιότερη έρευνα στην Ελλάδα έδειξε ότι μια γυναίκα θα κάνει καταγγελία για βιασμό από το συζυγό της, κατά μέσο όρο μετά από 35 επιθέσεις. Έτσι κι αλλιώς η αστυνομία δεν θα έκανε τίποτα.
Όταν γίνονται αναφορές σε εγκλήματα “τιμής”, συνήθως θέλουν να μας κάνουν να σκεφτούμε απομονωμένα χωριά ή ακόμη χειρότερα να κάνουμε ρατσιστικούς συνειρμούς για μουσουλμάνους ή Ρομά. Όμως μια έρευνα του 2000 στην Ελλάδα έδειξε ότι το 36% των γυναικών που είναι θύματα ενδοοικογενειακής βίας έχει πανεπιστημιακή εκπαίδευση.
Στα τέλη της περασμένης χρονιάς, ένας ιταλός παπάς έγινε διεθνές θέμα στα ρεπορτάζ που προκαλούν “γέλιο” γιατί είπε πως οι ίδιες οι γυναίκες φταίνε που γίνονται θύματα βίας μέσα στο σπίτι, επειδή φοράνε στενά και προκλητικά ρούχα, δεν καθαρίζουν καλά τα σπίτια και δεν μαγειρεύουν καλό φαγητό, έτσι προκαλούν δίκαια την οργή των αντρών τους. Η πραγματικότητα της βίας δείχνει ότι τέτοιου είδους αντιλήψεις δεν είναι απλά στα μυαλά κάποιων τρελών παπάδων.
Στην περίπτωση του Πιστόριους, τα πράγματα ήταν ακόμη χειρότερα. Μέσα σε λίγες μέρες έχει αποκαλυφθεί η συστηματικά βίαιη συμπεριφορά του. Πυροβολισμοί χωρίς λόγο σε δημόσιο χώρο, οδήγηση με 220 χιλιόμετρα με τη φίλη του να τον παρακαλάει να σταματήσει, φωνές και κλάματα που είχαν ακούσει οι γείτονες. Όμως, ο Πιστόριους ήταν ένα “πρότυπο”, ένας παιδί-θαύμα της βιομηχανίας του αθλητισμού και των ΜΜΕ. Ένας από αυτούς για τους οποίους οι αθλητικογράφοι λένε συγκινητικά λόγια, ενώ οι κάμερες εστιάζουν μία στο πρόσωπό τους και μία στα ακριβά τους αθλητικά αξεσουάρ.
Τώρα κάποιοι λένε ότι τα διεγερτικά που έπαιρνε ο Πιστόριους, αυτά που παίρνουν όλοι όσοι κάνουν πρωταθλητισμό και μερικές φορές τα λένε αναβολικά, του είχαν αυξήσει την επιθετικότητα. Ίσως. Ακόμη κι αν ισχύει, θα πρόκειται για ένα έγκλημα με διπλή αιτία, τον σεξισμό και το κυνήγι του κέρδους -δυο από τα πιο μόνιμα χαρακτηριστικά του καπιταλισμού.