Πριν από μερικά χρόνια οι εργαζόμενοι στο ΑΛΤΕΡ είχαν πάρει στα χέρια τους το κανάλι για μερικούς μήνες, ενώ πάλευαν για να πάρουν τα δεδουλευμένα που τους χρώσταγε ο Κουρής. Σε εκείνο τον αγώνα είχαν ένα πανό που έγραφε “Οι εργαζόμενοι του ΑΛΤΕΡ δείχνουν το δρόμο”. Το ίδιο πανό βρέθηκε τις τελευταίες μέρες έξω από το ραδιομέγαρο της ΕΡΤ, αποδεικνύοντας πως όντως εκείνα τα πρώτα παραδείγματα εργατικού ελέγχου άνοιξαν δρόμο για όλους.
Ο τρόπος με τον οποίο οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ οργανώνουν τον αγώνα τους στέλνει το ίδιο μήνυμα σε πολλαπλάσια κλίμακα. Ο εργατικός έλεγχος δεν είναι ένα σύνθημα για το μακρινό μέλλον, αλλά ο πιο ζωντανός τρόπος να οργανώνεις τους αγώνες εδώ και τώρα.
Γρανάζι
Το σύνθημα “χωρίς εσένα γρανάζι δεν γυρνά, εργάτη μπορείς χωρίς αφεντικά” αποδεικνύεται μέρα με τη μέρα στην ΕΡΤ. Τα καλοπληρωμένα στελέχη, οι μάνατζερ, οι διευθυντές, οι εγκάθετοι της κυβέρνησης είναι σκέτα παράσιτα σε κάθε εργατικό χώρο. Οι εργαζόμενοι που παράγουν -στην περίπτωση της ΕΡΤ παράγουν ψυχαγωγία και ενημέρωση- όταν ξεφορτώνονται αυτά τα παράσιτα όχι μόνο μπορούν να συνεχίσουν τη δουλειά, αλλά μπορούν να δουλέψουν καλύτερα, ποιοτικότερα και αποτελεσματικότερα. Σε κάθε μεγάλο εργατικό χώρο, αυτός που ξέρει τα λιγότερα για το πώς βγαίνει η δουλειά είναι το αφεντικό και οι διευθυντές. Η καθαρίστρια, ο εργαζόμενος στην καντίνα, ο φύλακας ξέρουν πολλά περισσότερα. Σε συνεργασία, όλοι μαζί οι εργαζόμενοι, ανεξάρτητα από τις ειδικότητες είναι που κρατάνε τον εργατικό χώρο όρθιο και σε κίνηση.
Αυτό κάνουν οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ. Αντίθετα με όσους νομίζουν ότι χωρίς διευθυντές αυτό που θα επικρατήσει είναι το χάος, αποδεικνύουν ότι με τη δύναμη του μυαλού και των χεριών τους μπορούν να παράγουν καλύτερη τηλεόραση, ξεπερνώντας ακόμη και τα εμπόδια που στήνει ένας ολόκληρος κρατικός μηχανισμός. Η συνέλευση των εργαζόμενων ενός εργατικού χώρου έχει τη δύναμη να υλοποιήσει τις συλλογικές αποφάσεις, χρησιμοποιώντας όλες τις δυνατότητες και επιβάλλοντας την πειθαρχία με βάση τις αρχές της αλληλεγγύης και της λογικής, όχι της τιμωρίας, της απειλής και των διαιρέσεων όπως προσπαθούν τα αφεντικά.
Αν μεταφέρουμε το παράδειγμα του εργατικού ελέγχου της ΕΡΤ σε άλλους εργατικούς χώρους, είναι εύκολο να δούμε πόσο εντυπωσιακά αποτελέσματα μπορεί να έχει. Ξεφορτωνόμαστε τα αφεντικά και τους μάνατζερ σημαίνει τεράστια εξοικονόμηση πόρων. Συλλογική οργάνωση και σχεδιασμός της παραγωγής σημαίνει χρήσιμα προϊόντα αντί για παραγωγή βουνών από σκουπίδια.
Εργατικός έλεγχος σημαίνει ότι κανένας δεν χάνει τη δουλειά του επειδή έτσι πιστεύει το αφεντικό ότι θα κρατήσει τα κέρδη του όρθια. Τα εργοστάσια των τροφίμων μπορούν να λύσουν όχι μόνο το πρόβλημα της πείνας αλλά και μια σειρά προβλήματα υγείας, διοχετεύοντας την παραγωγή τους στη σίτιση της εργατικής τάξης και των φτωχών. Αντίστοιχα με τα εργοστάσια της ένδυσης και της υπόδυσης. Τα ναυπηγεία μπορούν να παραγάγουν τα καράβια και τα άλλα μέσα μεταφοράς που λείπουν σε ολόκληρη τη χώρα. Τα καράβια σε εργατικό έλεγχο σημαίνει ότι εξυπηρετείται ισότιμα όλος ο κόσμος και όχι μόνο οι προνομιούχες γραμμές. Νοσοκομεία σε εργατικό έλεγχο σημαίνει προτεραιότητα σε όσους έχουν ανάγκη, όχι σε όσους έχουν να πληρώσουν.
Το παράδειγμα που δίνει η ΕΡΤ είναι αυτό που έχει συγκινήσει την πλειοψηφία και γι'αυτό έχει ξεσπάσει όλο αυτό το μεγάλο κύμα συμπαράστασης. Για χρόνια εκφράζεται η μαζική αηδία του κόσμου απέναντι στα ΜΜΕ που σερβίρουν ψέματα και σκουπίδια. Απέναντι στην τηλεόραση που γέννησε αστέρες τύπου Κεδίκογλου και συνεχίζει να μας ταΐζει Πρετεντέρηδες, η κατειλημμένη ΕΡΤ δείχνει ότι υπάρχει εναλλακτικός δρόμος, με τα ΜΜΕ στα χέρια των εργαζόμενων. Η φωνή των ανθρώπων που παλεύουν, η φωνή διανοούμενων όπως ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ, δεν θα έβρισκε θέση σε μια τηλεόραση κάτω από τον έλεγχο των αφεντικών. Βρήκε όμως θέση στην κατειλημμένη ΕΡΤ. Τηλεόραση, ραδιόφωνο και εφημερίδες κάτω από εργατικό έλεγχο μπορούν όχι μόνο να είναι κομμάτι του συνολικού αγώνα αλλά και κέντρα οργάνωσης και πληροφόρησης από την πλευρά του κινήματος. Απέναντι στο διαρκές ερώτημα “ποιος θα πει κάποια στιγμή την αλήθεια”, ο εργατικός έλεγχος στα ΜΜΕ δίνει την απάντηση “την αλήθεια θα την πούμε εμείς οι ίδιοι”.
Προμετωπίδα
Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ είναι η πολιτική δύναμη που έχει βάλει ανοιχτά στην προμετωπίδα του προγράμματός της τον εργατικό έλεγχο, λέγοντας καθαρά ότι δεν η προοπτική να κάνουν οι εργαζόμενοι κουμάντο στους χώρους τους βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη. Η απάντηση της κοινοβουλευτικής Αριστεράς ήταν πάντα συντηρητική. Και ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ απαντάνε πως αυτά είναι πολύ προχωρημένα συνθήματα για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το κίνημα σήμερα. Ο μεν ΣΥΡΙΖΑ λέει ότι προηγείται ως προϋπόθεση η πολιτική αλλαγή με την πτώση της κυβέρνησης. Αυτή η λογική τον οδήγησε να ηγηθεί στο κλείσιμο της απεργίας των εκπαιδευτικών. Το δε ΚΚΕ με διαφορετική ορολογία καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα: προηγείται η αλλαγή των συσχετισμών και η “λαϊκή εξουσία”, δηλαδή μια κυβέρνηση με κορμό το ΚΚΕ.
Από την πλευρά της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ο εργατικός έλεγχος είναι η ίδια η γέφυρα που συνδέει τους αγώνες του σήμερα με την προοπτική της συνολικής αλλαγής. Είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος οργάνωσης του ίδιου του αγώνα, όχι μόνο της παραγωγής στο μέλλον.
Αντίθετα με την στενά συνδικαλιστική λογική που διαχωρίζει τους εργαζόμενους ανάλογα με την ειδικότητά τους και αναθέτει στην ηγεσία να κάνει διαπραγματεύσεις, ο εργατικός έλεγχος καλεί σε ενεργητική συμμετοχή τους πάντες, καλώντας τους να πάρουν το τιμόνι ολόκληρου του εργατικού χώρου. Οι συνδικαλιστικοί συσχετισμοί αλλάζουν πάνω στην ίδια την κίνηση των εργατών, όχι περιμένοντας πότε θα γίνουν οι επόμενες εκλογές στο σωματείο ή την ομοσπονδία.
Ο ίδιος ο εργατικός έλεγχος μπορεί να δώσει απάντηση και στους μεγάλους εκβιασμούς της άρχουσας τάξης. Ποιος μπορεί να σταματήσει τις πληρωμές των τοκοχρεωλυσίων στους διεθνείς τραπεζίτες, αν όχι οι εργαζόμενοι στις τράπεζες αν τις πάρουν κάτω από τον έλεγχό τους. Ποιος θα σταματήσει τα κερδοσκοπικά παιχνίδια των αφεντικών, ποιος θα τους εμποδίσει να βγάλουν τα κεφάλαια και τις περιουσίες τους στο εξωτερικό, αν όχι οι εργαζόμενοι που χειρίζονται και παρακολουθούν τις ροές κεφαλαίων. Ποιος θα φέρει στο φως τα κρυμένα πλούτη των καπιταλιστών, αν όχι οι εργαζόμενοι που θα ελέγξουν τα λογιστήρια και θα ανοίξουν τα κρυφά βιβλία (και τους κρυφούς σκληρούς δίσκους);
Το παράδειγμα εργατικού ελέγχου που δίνουν οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ τρομοκρατεί όχι μόνο την τρικομματική κυβέρνηση, αλλά και κάθε πιθανή κυβέρνηση που θα θέλει να συνεχίσει την επίθεση. Αν σε κάθε κίνηση της άλλης πλευράς, η απάντηση των εργατών είναι “παίρνουμε συλλογικά τον έλεγχο του χώρου μας, δεν αφήνουμε κανέναν να απολυθεί και αδιαφορούμε για τις αποφάσεις της κυβέρνησης και του αφεντικού”, καμιά αστυνομία και κανένας κρατικός μηχανισμός δεν θα είναι σε θέση να κάνει βήμα μπρος. Είναι ευθύνη της Αριστεράς να ενθαρρύνει και να γενικεύσει τα παραδείγματα εργατικού ελέγχου παντού. Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ το έχει ήδη ξεκινήσει και θα συνεχίσει να έχει τον εργατικό έλεγχο ακόμη πιο ψηλά στην ατζέντα της.