Ο κόσμος, όμως, που έδωσε ακόμα και τη ζωή του στην Πλατεία Μαϊντάν για να ανατρέψει την διεφθαρμένη εξουσία του Γιανουκόβιτς δεν έχει κανένα λόγο να πανηγυρίζει: στις αποσκευές της η νέα κυβέρνηση έχει μόνο τον άκρατο νεοφιλελευθερισμό, την απελευθέρωση των τιμών, τους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και τα πακέτα “σωτηρίας” του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Πριν καν προλάβει να κάτσει στη νέα του καρέκλα ο Γιατσένιουκ έτρεξε να μιλήσει για την ανάγκη να ληφθούν “εξαιρετικά αντιδημοφιλή μέτρα”. Η άρχουσα τάξη ξέρει ότι έρχονται νέες Μαϊντάν -για αυτό έτρεξε να δώσει στους φασίστες του Σβόμποντα και του Δεξιού Τομέα σημαντικές θέσεις στην κυβέρνηση και τον κρατικό μηχανισμό.
Η οικονομία της Ουκρανίας βρίσκεται στο χείλος του γκρεμού. Το δημόσιο χρειάζεται μέσα στην επόμενη διετία τουλάχιστον 35 δισεκατομμύρια δολάρια για να εξυπηρετήσει τα χρέη του -ανάμεσά τους να επιστρέψει και ένα κομμάτι από τη “βοήθεια” που είχε εισπράξει παλαιότερα από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Άδεια ταμεία
Αν δεν εξασφαλίσει αυτά τα λεφτά, η Ουκρανία θα χρεοκοπήσει. Τα δημόσια ταμεία, όμως, είναι άδεια: οι ολιγάρχες εξαιρούνται, πρακτικά, από κάθε φορολογία: ο φορολογικός συντελεστής για τις επιχειρήσεις στην Ουκρανία είναι μόλις 19% -αλλά ούτε αυτόν πληρώνουν οι ολιγάρχες αφού μπορούν πολύ εύκολα να “κρύψουν” τα κέρδη τους μεταφέροντας τα σε παράκτιες εταιρείες. Το βάρος της φορολογίας πέφτει στις πλάτες των εργατών: με το βασικό μισθό στα 110 ευρώ το μήνα οι δυνατότητές τους είναι μηδαμινές.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπόσχεται τώρα να “βοηθήσει”: το τι θα σημάνει αυτή η βοήθεια το ξέρουμε εμείς εδώ στην Ελλάδα πολύ καλά. Αλλά και η Ουκρανία έχει πικρή εμπειρία από την “τεχνογνωσία” του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου: το ΔΝΤ επέβαλε στις αρχές του 1990, αμέσως μετά την ανατροπή του “υπαρκτού σοσιαλισμού” στην Ουκρανία μια “θεραπεία σοκ”.
Το αποτέλεσμα ήταν η καταστροφή: μέσα σε μια χρονιά μόνο, το 1994, το ΑΕΠ έπεσε σχεδόν 22 μονάδες κάτω. Και η οικονομία συνέχισε να συρρικνώνεται σχεδόν για μια ολόκληρη δεκαετία: το 2000, την πρώτη χρονιά που οι ρυθμοί ανάπτυξης έγιναν ξανά θετικοί, το ΑΕΠ ήταν σχεδόν 55% μικρότερο από ότι ήταν το 1991. Σήμερα, πάνω από δυο δεκαετίες μετά, το ΑΕΠ δεν έχει καταφέρει ακόμα να πιάσει τα επίπεδα του 1991.
Η Ουκρανία είναι μια πολύ φτωχή χώρα. Η πλειοψηφία του κόσμου καταφέρνει να επιβιώσει από το πολικό κρύο του χειμώνα μόνο χάρη στις “επιδοτήσεις” στις τιμές των καυσίμων -που κάνουν το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο κάπως πιο προσιτά για τους φτωχούς. Ένα από τα πρώτα μέτρα που απαιτούν η ΕΕ και το ΔΝΤ είναι η “απελευθέρωση” των τιμών. Για τους εργάτες και τους συνταξιούχους αυτό ισοδυναμεί με καταδίκη σε θάνατο από το κρύο. Για τους τεχνοκράτες των Βρυξελλών, όμως αυτά δεν είναι παρά “παράπλευρες απώλειες”.
“Fuck the EU”
H κρίση στην Ουκρανία έχει, ανάμεσα στα άλλα, αποκαλύψει και τη γελοιότητα της «Ελληνικής Προεδρίας» της ΕΕ. Ο Βενιζέλος περιφέρεται ανάμεσα στην Κριμαία, το Κίεβο και τις Βρυξέλλες λειτουργώντας ως φύλλο συκής για τις δυτικές επεμβάσεις στην Ουκρανία.
Την ώρα που όλος ο κόσμος κρατάει την αναπνοή του μπροστά στις απειλές στρατιωτικής κλιμάκωσης της αναμέτρησης, ο αντιπρόεδρος του Σαμαρά και «προεδρεύων» των υπουργών εξωτερικών της ΕΕ εμφανίζεται στα κανάλια να διαβεβαιώνει τον ελληνικό πληθυσμό της Κριμαίας ότι δεν κινδυνεύει γιατί έχει το ελληνικό προξενείο στο πλευρό του!
Στις πρώτες βδομάδες αυτής της κρίσης, η αμερικανίδα υφυπουργός εξωτερικών που βρισκόταν στο Κίεβο και συντόνιζε τους πολιτικούς της αντιπολίτευσης στις διαπραγματεύσεις τους με τον Γιανουκόβιτς είχε πει τη φράση “Fuck the European Union” – «χέστε την ΕΕ» σε ελεύθερη μετάφραση. Τώρα είναι η στιγμή για τους εργάτες όλων των πλευρών, Ουκρανούς, Ρώσους, αλλά και για μας εδώ να εφαρμόσουμε κυριολεκτικά τη συμβουλή της, αρχίζοντας από τους «δικούς μας ευρωπαίους»: τον Σαμαρά, τον Βενιζέλο και τους χρυσαυγίτες.
Υποκρισίες Πούτιν
Η ρωσική επέμβαση στην Κριμαία δεν έχει καμιά σχέση ούτε με την “αποκατάσταση της νομιμότητας”, ούτε με την “πάλη ενάντια στον φασισμό”, ούτε με την “προστασία του ρωσόφωνου πληθυσμού” της ανατολικής Ουκρανίας, όπως υποστηρίζει ο Πούτιν. Είναι μια ξεδιάντροπη ιμπεριαλιστική επέμβαση. Το μόνο που θέλει να προστατέψει ο Πούτιν είναι τα συμφέροντα των Ρώσων ολιγαρχών, αδιαφορώντας κυνικά για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η επέμβαση αυτή πάνω στους πληθυσμούς της Ουκρανίας -ρωσόφωνους και μη.
Με εξαίρεση την σύντομη επαναστατική περίοδο μετά τη νίκη του Κόκκινου Οκτώβρη, η Ρωσία αντιμετώπιζε πάντοτε την Ουκρανία σαν “την πίσω της αυλή” -όπως ακριβώς αντιμετώπιζαν και οι ΗΠΑ τις χώρες της Λατινικής Αμερικής. Η Ουκρανία είναι το “σύνορο” της Ρωσίας με την Ευρώπη. Οι αγωγοί που στέλνουν το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο στη Δύση περνάνε από την Ουκρανία. Η ναυτική βάση της Σεβαστούπολης είναι το ορμητήριο του ρωσικού στόλου για τις επεμβάσεις του από τα ανατολικά παράλια της Μαύρης Θάλασσας μέχρι τη Συρία και τη Μέση Ανατολή. Χωρίς την Ουκρανία η Ρωσία δεν μπορεί να διεκδικεί πια τον ρόλο της “Μεγάλης Δύναμης”. Για να υπερασπιστεί τη θέση της σε αυτή την παγκόσμια ιμπεριαλιστική αλυσίδα, η άρχουσα τάξη της Ρωσίας είναι ικανή, κυριολεκτικά, για τα πάντα.
Η Ρωσία έχασε το 1989-90 τον Ψυχρό Πόλεμο. Με την κατάρρευση του “Συμφώνου της Βαρσοβίας” -του ΝΑΤΟ της “Σοβιετικής” Αυτοκρατορίας- ο κόσμος έπαψε να είναι χωρισμένος σε δυο μπλοκ, προσδεδεμένα το καθένα σε μια “υπερδύναμη”. Παρά την ήττα, όμως, η Ρωσία παραμένει σε στρατιωτικούς όρους μια τεράστια δύναμη: εικοσιπέντε χρόνια μετά την κατάρρευση, εξακολουθεί να έχει ένα πυρηνικό οπλοστάσιο που μόνο οι ΗΠΑ μπορούν να ανταγωνιστούν.
Η νίκη της Δύσης στον Ψυχρό Πόλεμο μετατράπηκε την επομένη κιόλας σε μια εκστρατεία για την αρπαγή της λείας -για την ένταξη των χωρών που ανήκαν παλιά, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, στο ανατολικό μπλοκ, στη σφαίρα επιρροής της Δύσης. Στην περίπτωση της Γιουγκοσλαβίας, μιας “ουδέτερης” χώρας που από τη διαβόητη συμφωνία της Γιάλτας “ανήκε” μόνο κατά 50% στο ρωσικό μπλοκ, η αρπαγή οδήγησε σε έναν αιματηρό πόλεμο. Άλλες χώρες -πχ η Πολωνία, η Λετονία κλπ- πέρασαν σχεδόν ειρηνικά. Το 2008, όμως, η Ρωσία δεν δίστασε να εισβάλλει στη Γεωργία για να ακυρώσει τις απόπειρες της Δύσης να την εντάξει στο ΝΑΤΟ. Και η Ουκρανία είναι από κάθε άποψη πολύ πιο σημαντική για τη Ρωσία από ότι ήταν η Γεωργία για να την αφήσει στα χέρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Πούτιν δεν αναγνωρίζει την καθαίρεση του Γιανουκόβιτς -που έχει καταφύγει “για την προστασία του” στη Μόσχα. Αν δεν μπορέσει να αποκαταστήσει τις παλιές ισορροπίες σε όλη την Ουκρανία, δεν θα διστάσει ούτε να τη βυθίσει στο χάος ενός “εμφυλίου πολέμου” και να τη διαμελίσει. Τον σεβασμό του για τη “δημοκρατία” και τη “νομιμότητα” τον έδειξε με την στρατιωτική κατάληψη του κοινοβουλίου της Κριμαίας στη Συμφερούπολη: το ίδιο απόγευμα το κοινοβούλιο της Κριμαίας, υπό την “προστασία” των Ρώσων κομάντος, καθαίρεσε την τοπική κυβέρνηση και έβαλε στη θέση του πρωθυπουργού τον Σεργκέι Αξιόνοφ, τον εκλεκτό της Μόσχας.
Δυστυχώς ένα κομμάτι της αριστεράς στη Δύση αναπαράγει σχεδόν ατόφια τα επιχειρήματα του ρώσικου ιμπεριαλισμού. Η αριστερά, όμως, δεν μπορεί να γίνεται απολογητής του ιμπεριαλισμού και των εγκλημάτων του. Καταγγέλλουμε την αρπακτικότητα της Δύσης, του “δικού” μας ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι καλλιεργούμε ψευδαισθήσεις για τον “αντίπαλο”. Η αριστερά έχει πληρώσει πολύ ακριβά στο παρελθόν τις αυταπάτες της για το “αντίπαλο δέος”. Τότε, τουλάχιστον, είχε τη δικαιολογία ότι το αντίπαλο αυτό δέος, το ανατολικό μπλοκ δηλαδή, ισχυριζόταν ότι είναι “κομμουνιστικό”. Τώρα δεν υπάρχει καμιά δικαιολογία: ούτε Βρυξέλλες, ούτε Μόσχα. Μόνη μας ελπίδα, οι αγώνες των εργατών.