Η πρώτη είναι οι διαμάχες εδώ και πάνω από δέκα χρόνια ανάμεσα στους διεφθαρμένους και επιθετικούς ολιγάρχες που κυριαρχούν στην Ουκρανία από τον καιρό της ανεξαρτησίας της το 1991.
Ο δεύτερος παράγοντας είναι το γνήσιο λαϊκό κίνημα ενάντια στον εξόριστο πια πρόεδρο Βίκτορ Γιανουκόβιτς, το οποίο έκφρασε την οργή κατά της διαφθοράς όλης της πολιτικής ελίτ της Ουκρανίας. Δυστυχώς αυτό το κίνημα τρέφει αυταπάτες για την Ευρωπαϊκή Ένωση και επιπλέον, εξαιτίας της αδυναμίας της Αριστεράς στην Ουκρανία που έχει ιστορικές ρίζες, η ακροδεξιά μπόρεσε να παίξει σημαντικό ρόλο στην κατάληψη της πλατείας «Μεϊντάν».
Παρόλα αυτά, όσοι ισχυρίζονται ότι η ανατροπή του Γιανουκόβιτς ήταν «φασιστικό πραξικόπημα» απλά παπαγαλίζουν την προπαγάνδα της Μόσχας. Η πτώση του οφείλεται στην απόσυρση της υποστήριξης που είχε από ένα τμήμα των ολιγαρχών.
Και το τρίτο στοιχείο, και τώρα πια καθοριστικό, είναι η ενδοϊμπεριαλιστική διαμάχη ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση για την Ουκρανία. Σε αυτή την αναμέτρηση, η Ουκρανία μετράει πιο πολύ για τη Ρωσία παρά για τις ΗΠΑ ή την ΕΕ.
Μια Ουκρανία που θα ενσωματωνόταν πλήρως στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ θα ήταν ένα βήμα προς τον χειρότερο εφιάλτη της Μόσχας, δηλαδή την περικύκλωσή της από τη Δύση. Ο πρόεδρος Πούτιν έκανε πόλεμο κατά της Γεωργίας το 2008, ακριβώς για να αποτρέψει την υλοποίηση αυτού του εφιάλτη.
Η κατάληψη της Κριμαίας είναι η αντίδραση απέναντι στη στροφή της Ουκρανίας προς τη Δύση μετά την ανατροπή Γιανουκόβιτς. Αυτή η χερσόνησος έχει καίρια στρατηγική σημασία για τη Μόσχα. Έχει αποτελέσει τη βάση για τον ρωσικό στόλο της Μαύρης Θάλασσας από τον 18ο αιώνα.
Ο Πούτιν ισχυρίζεται ότι επεμβαίνει για να υπερασπιστεί τους ρωσόφωνους της Ουκρανίας που αποτελούν την πλειοψηφία του πληθυσμού στην Κριμαία και μεγάλα τμήματα στη νότια και ανατολική Ουκρανία. Πέρα από μια ψηφοφορία στη Βουλή του Κιέβου που αφαιρεί από τη ρωσική γλώσσα την αναγνώρισή της ως επίσημη, δεν υπάρχουν παρά ελάχιστα στοιχεία απειλής για τους ρωσόφωνους.
Ο Πούτιν παίζει παιχνίδια ισχύος μεταξύ ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Στοιχηματίζει πάνω στην αδυναμία των αντιπάλων του και πιθανά την εκτιμάει σωστά. Η ΕΕ αυτοδιαφημίζεται ως «ρυθμιστική δύναμη» και επεμβαίνει στη νότια και ανατολική περιφέρειά της. Αλλά σε κρίσεις σαν τη σημερινή αναδεικνύεται η εξάρτησή της από τις στρατιωτικές δυνατότητες των ΗΠΑ.
Τα βλέμματα των ΗΠΑ, όμως, είναι στραμμένα στον Ειρηνικό. Όταν ο Ομπάμα υποχώρησε από τις απειλές του για πυραυλικές επιθέσεις κατά του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία το περασμένο φθινόπωρο, ανέδειξε το γεγονός ότι οι ΗΠΑ δεν επιλέγουν κι άλλους χερσαίους πολέμους στην Ευρασία.
Η κυβέρνηση Ομπάμα στρέφει τις στρατιωτικές δυνατότητές της προς την Ανατολική Ασία για να αντιμετωπίσει τη σημαντική πρόκληση που αντιπροσωπεύει η Κίνα. Ο υπουργός Άμυνας Τσακ Χέιγκελ μόλις ανακοίνωσε σχέδια για τη μείωση του πεζικού από 566.000 σε 440-450.000.
Η Ουάσινγκτον θα ήθελε χωρίς αμφιβολία να δει την Ουκρανία να ενσωματώνεται στη δυτική συμμαχία. Αλλά η ιδέα που υιοθετούν ορισμένοι μέσα στην Αριστερά, ότι πίσω από την κρίση της Ουκρανίας βρίσκεται η προσπάθεια των νεοσυντηρητικών της Αμερικής να ξεκινήσουν πόλεμο με τη Ρωσία, είναι απλά αβάσιμη.
Χαρτί
Ο υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κέρι, απειλεί τον Πούτιν με οικονομικές κυρώσεις. Αλλά ο Πούτιν μπορεί να θυμάται ότι η ίδια απειλή είχε εκτοξευθεί και το 2008 με αφορμή τη Γεωργία, αλλά δεν υλοποιήθηκε. Και τότε, όπως και τώρα, το πιο δυνατό χαρτί της Ρωσίας είναι η εξάρτηση της ΕΕ από τη Ρωσία για το 40% των εισαγωγών φυσικού αερίου.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον Πούτιν προέρχεται από τον εαυτό του. Μπορεί να το παρακάνει προσπαθώντας να μετατρέψει τον ουσιαστικό έλεγχο που έχει στην Κριμαία σε διχοτόμηση της Ουκρανίας. Μια κατοχή του ανατολικού τμήματος της χώρας θα μπορούσε να εξελιχθεί σε Ιράκ της Ρωσίας. Στη δυτική Ουκρανία υπάρχουν μακρόχρονες εθνικιστικές παραδόσεις που είχαν τραφεί από τις μνήμες των μαχών για ανεξαρτησία στη διάρκεια και των δυο παγκοσμίων πολέμων. Αυτά μπορεί να ενεργοποιηθούν ξανά σήμερα.
Οι σοσιαλιστές στη Δύση πρέπει οπωσδήποτε να αντιταχθούν σε οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση του ΝΑΤΟ ή των ΗΠΑ στην Ουκρανία. Αλλά η κρίση μας θυμίζει ότι ο ιμπεριαλισμός δεν περιορίζεται μόνο στην αμερικάνικη ηγεμονία. Είναι ένα ολόκληρο σύστημα οικονομικών και γεωπολιτικών ανταγωνισμών ανάμεσα στις ηγετικές καπιταλιστικές δυνάμεις. Αντί να μπούμε στην ουρά κάποιας από αυτές τις δυνάμεις, πρέπει να παλέψουμε ολόκληρο αυτό το σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι είμαστε αντίθετοι στην επέμβαση της Ρωσίας στην Ουκρανία. Το σύνθημα «Ούτε Ουάσινγκτον, ούτε Μόσχα, αλλά διεθνής σοσιαλισμός» ποτέ δεν ήταν πιο επίκαιρο.