Ο “Μηχανισμός Εκκαθάρισης”, γράφουν οι εφημερίδες, είναι ένας από τους τρεις πυλώνες της Τραπεζικής Ένωσης που αποφάσισαν πριν από ένα περίπου χρόνο οι ηγέτες της Ευρώπης στις Βρυξέλλες με στόχο να σπάσουν τον “φαύλο κύκλο” ανάμεσα στις υπερχρεωμένες τράπεζες και τις υπερχρεωμένες χώρες. Η εποπτεία των τραπεζών, η εγγύηση των καταθέσεων και η διάσωση των προβληματικών θα πέρναγε, σύμφωνα με το σχέδιο, από το κράτος της κάθε τράπεζας στα όργανα και τους μηχανισμούς της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η συζήτηση για την Τραπεζική Ένωση άνοιξε τον Μάη του 2012 από την Ισπανία: για να διασωθεί το τραπεζικό της σύστημα, που ήταν (και είναι) βουτηγμένο μέχρι το λαιμό στα κακά, κόκκινα, κερδοσκοπικά στεγαστικά δάνεια, χρειαζόταν σύμφωνα με τους υπολογισμούς της εποχής εκείνης τουλάχιστον 120 δισεκατομμύρια ευρώ. Η ισπανική κυβέρνηση απευθύνθηκε στην Τρόικα -διεκδικώντας ταυτόχρονα τα χρήματα αυτά να δοθούν απευθείας στις τράπεζες, χωρίς να βαρύνουν το Ισπανικό δημόσιο χρέος. Πολλοί εδώ στην Ελλάδα έλεγαν την εποχή εκείνη ότι θα έπρεπε να εφαρμοστεί και στην δική μας περίπτωση το “Ισπανικό μοντέλο”.
Κυπριακό μοντέλο
Αντί για αυτό, αυτό που αποφάσισαν την περασμένη βδομάδα στις Βρυξέλλες ήταν η υιοθέτηση του “Κυπριακού μοντέλου”: ο “Μηχανισμός Εκκαθάρισης” θα έχει από εδώ και πέρα και την ευθύνη αλλά και την αποκλειστική δικαιοδοσία της παρέμβασης για τη “διάσωση” μιας προβληματικής τράπεζας. Με άλλα λόγια, ακόμα και αν θέλει μια κυβέρνηση να στηρίξει μια προβληματική τράπεζα δεν θα έχει πλέον το δικαίωμα -εκτός φυσικά αν έρθει σε σύγκρουση με την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο “Μηχανισμός Εκκαθάρισης” θα μπορεί να αποφασίσει να κλείσει ή να υποχρεώσει σε αναγκαστική ανακεφαλαιοποίηση μια προβληματική τράπεζα. Πού θα βρεθούν τα κεφάλαια για την ανακεφαλαιοποίηση; Η απόφαση της περασμένης Πέμπτης προικοδότησε τον μηχανισμό με ένα “Ταμείο” 55 δισεκατομμυρίων. Πρόκειται για ένα γελοίο ποσό (που, ακόμα χειρότερα, θα συγκεντρωθεί σε βάθος οκταετίας), κυριολεκτικά για ψίχουλα αν συγκριθεί με το βάθος της μαύρης τρύπας του Ευρωπαϊκού Τραπεζικού Συστήματος. Για να έχει κανείς ένα μέτρο σύγκρισης: από το 2008 μέχρι σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ξοδέψει 1,6 τρις για να σώσει τις τράπεζές της από την κατάρρευση.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ξεκινήσει ένα νέο στρες τεστ για να υπολογίσει τις ανάγκες των 128 μεγάλων τραπεζών που βρίσκονται, πλέον, κάτω από την άμεση εποπτεία της. Τα αποτελέσματα, όμως, αυτού του τεστ δεν πρόκειται να βγουν πριν από το φθινόπωρο. Μια ανεξάρτητη μελέτη δυο καθηγητών από την Αμερική και την Ευρώπη (Viral Acharya και Sascha Steffen) σε 109 από τις 128 αυτές τράπεζες έδειξε ότι χρειάζονται ένα ποσό ανάμεσα στα 510 και τα 770 δισεκατομμύρια ευρώ. Ο Βόλφγκανγκ Μύνχαου από την εφημερίδα Financial Times (που αναφέρεται στη μελέτη των Acharya και Steffen) εκτιμάει, χονδρικά, ότι θα χρειαστεί σχεδόν ένα ακόμα τρισεκατομμύριο. Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όμως, δεν είναι διατεθειμένοι με κανένα τρόπο να δώσουν ένα τέτοιο ποσό. Ούτε καν να το εκστομίσουν δεν τολμάνε: “Η ΕΚΤ αμφιβάλλω αν θα ανακοινώσει κάποιο νούμερο που θα βρίσκεται κοντά σε αυτά τα ύψη”, γράφει ο Μύνχαου. “Κάτι τέτοιο θα απαιτούσε πολύ δημόσιο χρήμα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι έτοιμη για αυτό”.
Το συμπέρασμα είναι απλό: Τα κεφάλαια για την “αναγκαστική ανακεφαλαιοποίηση” θα τα πάρουν οι τραπεζίτες από τους καταθέτες -με την αναγκαστική μετατροπή των αποταμιεύσεων (συχνά από τους κόπους μιας ζωής) σε μετοχές. Ο “Μηχανισμός Εκκαθάρισης” λέει κυνικά η απόφαση της περασμένης Πέμπτης πρέπει να είναι σε θέση να κλείσει όλες τις εκκρεμότητες μιας προβληματικής τράπεζας μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο -πριν ανοίξουν οι τράπεζες, δηλαδή τη Δευτέρα και κάνουν ουρά οι καταθέτες για να σώσουν τις οικονομίες τους.