Πολιτική
Ομπάμα: από το “Μπορούμε” στην απογοήτευση

Δεν είναι εύκολο να συλλάβει κανείς σήμερα ξανά την ξεχωριστή ατμόσφαιρα μέσα στην οποία ο Μπάρακ Ομπάμα εκλέχτηκε πρώτος μαύρος πρόεδρος των ΗΠΑ πριν από έξι χρόνια. Υπήρχε τότε μια αίσθηση ότι όλα είναι πιθανά που έκφραζε το σύνθημα του Ομπάμα: «Ναι, μπορούμε»!
\r\n
\r\n
 
\r\n
Τώρα, οι ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο – για ολόκληρη την Βουλή των Αντιπροσώπων και το ένα τρίτο της Γερουσίας – ήρθαν να ενισχύσουν ακόμα περισσότερο το ήδη έντονο συναίσθημα της ακινησίας και της απογοήτευσης. Ο μαρξιστής μπλόγκερ Μάικλ Ρόμπερτς είπε ότι τις ενδιάμεσες εκλογές τις κέρδισε το «κόμμα της μη ψήφου». Αυτό είναι αλήθεια, αφού πήγε να ψηφίσει μόνο το 36,5% του εκλογικού σώματος.
\r\n
 
\r\n
Αλλά, όσο και αν ο κόσμος περιφρόνησε τα δύο κόμματα, το ένα πήγε καλύτερα από το άλλο. Οι Ρεπουμπλικάνοι νίκησαν με διαφορά. Αύξησαν την πλειοψηφία τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων, κερδίζοντας τις περισσότερες έδρες από την εποχή που είχε εκλεγεί πρόεδρος ο Χέρμπερτ Χούβερ, το 1928. Και πήραν τον έλεγχο της Γερουσίας.
\r\n
 
\r\n
Οι Ρεπουμπλικάνοι έκαναν μια πολύ πιο πειθαρχημένη προεκλογική καμπάνια σε σύγκριση με αυτήν που είχαν κάνει στις προηγούμενες ενδιάμεσες εκλογές το 2010, όταν μια σειρά από τρελοί του «Κόμματος του Τσαγιού» είχαν αφεθεί ανεξέλεγκτοι. Αντίθετα, οι Δημοκρατικοί βρέθηκαν διαιρεμένοι, έχοντας από τη μια μεριά τον Λευκό Οίκο να διαθέτει τα τεράστια ποσά που έχει συσσωρεύσει η προεκλογική εκστρατεία του Ομπάμα και από την άλλη την ηγεσία στο Κογκρέσο να επιδιώκει με κάθε τρόπο να κρατήσει αποστάσεις από τον μη λαοφιλή πρόεδρο.
\r\n
 
\r\n
Οι Ρεπουμπλικάνοι κατάφεραν να οργανωθούν και να νικήσουν. Η νίκη τους εκφράζει μια μεγάλη στροφή προς τα δεξιά. Οι νεοεκλεγμένοι γερουσιαστές περιλαμβάνουν μερικούς πραγματικά φανατικούς – όπως τον Τομ Κότον στο Αρκάνσας και τον Τζόνι Ερνστ στην Αϊόβα, και οι δύο βετεράνοι που εξακολουθούν να θεωρούν ότι ο πόλεμος στο Ιράκ ήταν μια πολύ καλή ιδέα. Τι πρακτική διαφορά θα σημάνει το αποτέλεσμα αυτών των εκλογών, τουλάχιστον κοντοπρόθεσμα, είναι ένα άλλο θέμα. Η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε παράλυση ήδη από την περίοδο που το πρώτο κύμα του Κόμματος του Τσαγιού είχε επιτρέψει στους Ρεπουμπλικάνους να πάρουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων το 2010.
\r\n
 
\r\n
Ο Ομπάμα ήταν σε διαφωνία με αρκετούς Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο, εξαιτίας της προσπάθειας που έκανε να κλείσει συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου στον Ειρηνικό και την Ευρώπη. Στην πραγματικότητα, οι Ρεπουμπλικάνοι συζητάνε να του δώσουν με διαδικασία φαστ τρακ την απαραίτητη εξουσία για να διαπραγματευτεί αυτές τις συμφωνίες.
\r\n

Σύγκλιση

\r\n
Αυτό το είδος της σύγκλισης πάνω σε μια ανανεωμένη νεοφιλελεύθερη ατζέντα είναι ακριβώς αυτό που τα μεγάλα συμφέροντα θα ήθελαν να δουν. Το Εμπορικό Επιμελητήριο των ΗΠΑ ξόδεψε πολλά λεφτά για να στηρίξει οικονομικά τους ρεπουμπλικάνους υποψήφιους και υπολογίζεται ότι είχε ένα ποσοστό επιτυχίας 80% σε αυτές τις πολιτικές του επενδύσεις.
\r\n
 
\r\n
Η συμφωνία του Ομπάμα με τους Ρεπουμπλικάνους πάνω στο ελεύθερο εμπόριο εξηγεί το μυστικό της άτακτης υποχώρησης των Δημοκρατικών. Ακόμα και στο θέμα της  αμφιλεγόμενης και επίμαχης μεταρρύθμισης του συστήματος υγείας και ασφάλισης, ο Ομπάμα κινήθηκε κεντρώα και προώθησε πολιτικές που συστηματικά εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα του κεφαλαίου.
\r\n
 
\r\n
Αυτό έδωσε το πλεονέκτημα στην Ρεπουμπλικάνικη δεξιά, οι οποίοι ιδεολογικά είναι περισσότερο υπέρ των καπιταλιστών απ’ ό, τι ο Ομπάμα, αλλά έχουν κριτική για την αμερικάνικη κοινωνία: λένε ότι είναι προβληματική επειδή δεν είναι αρκετά … καπιταλιστική! Όσο και αν αυτό ακούγεται παλαβό, παρ’ όλα αυτά τους έδωσε την πρωτοβουλία των κινήσεων. Ακούγονταν οργισμένοι σε μια χρονική στιγμή που πολλοί Αμερικάνοι είναι οργισμένοι και απογοητευμένοι από τον Ομπάμα. 
\r\n
Από την δική του πλευρά ο Ομπάμα είχε να επιδείξει μια οικονομία σε ανάπτυξη, αλλά το οικογενειακό εισόδημα έχει πέσει σε όλες σχεδόν τις πολιτείες στις οποίες κρίθηκαν οι έδρες της Γερουσίας. Την κατάσταση όξυνε ακόμα περισσότερο το χάος γύρω από την τελική εκκίνηση της μεταρρύθμισης στο σύστημα υγείας και ο ανεκδιήγητος και απαράδεκτος πανικός που ενορχηστρώθηκε από ΜΜΕ και πολιτικούς γύρω από τον Έμπολα,  που αποσταθεροποίησαν κι άλλο τον Ομπάμα.
\r\n
 
\r\n
Όλα αυτά είχαν σαν αποτέλεσμα ομάδες ψηφοφόρων, των οποίων η υποστήριξη ήταν αποφασιστικής σημασίας στις δύο νίκες του Ομπάμα στις προεδρικές εκλογές, αυτή τη φορά να ψηφίσουν σε μικρότερους αριθμούς. Όπως ανέδειξε μια ρεπουμπλικάνικη ιστοσελίδα: «Το 2012, οι Αφροαμερικάνοι ήταν το 13% του συνόλου των ψηφοφόρων, ενώ το 2014 έπεσαν στο 12%. Παρομοίως, οι Ισπανόφωνοι που ήταν το 10% των ψηφοφόρων το 2012 το 2014 έπεσαν στο 8%. Οι ανύπαντρες γυναίκες που ήταν το 23% του συνόλου των ψηφοφόρων το 2012 υποχώρησαν στο 21% το 2014. Σε αντίθεση, το ποσοστό των ψηφοφόρων που είναι πάνω από 65 χρονών (με έντονη την ρεπουμπλικάνικη επιρροή)  ανέβηκε από 16% το 2012 σε 22% σε αυτές τις εκλογές».
\r\n
 
\r\n
Ο Ομπάμα θα παραμείνει στον Λευκό Οίκο για ακόμη δύο χρόνια. Αλλά θα στοιχειώνει τους διαδρόμους του μαζί με τα φαντάσματα των ελπίδων που κάποτε ο ίδιος ενσάρκωνε.
\r\n
\r\n
Άλεξ Καλλίνικος
\r\n
\r\n