Στην εκδήλωση που οργανώθηκε από τους πυρήνες του Βόρειου Κέντρου της Αθήνας του ΣΕΚ στις 18 Δεκέμβρη, ομιλητής ήταν ο Προκόπης Παπαστράτης, πανεπιστημιακός. Από την αρχή εξήγησε πως ό, τι έγινε στα Δεκεμβριανά, είχε τις ρίζες του στα προηγούμενα χρόνια. Τόνισε ότι και τα αστικά πολιτικά κόμματα, όπως και οι Άγγλοι αυτό που θέλησαν να αποκαταστήσουν μετά την Κατοχή ήταν η κυριαρχία τους και η επιρροή τους αντίστοιχα. Η σκληρότητα των καταχτητών και η ένοπλη αντίσταση με πρωταγωνιστή το ΕΑΜ οδήγησε σε πολύπλευρη κρίση με αποτέλεσμα να μην μπορούσαν να διαχειριστούν την κατάσταση όπως θα ήθελαν. Εξήγησε ότι στην αρχή τα σχέδια ήταν να επιστρέψει η κυβέρνηση Τσουδερού μαζί με τον Βασιλιά με την παρουσία του Βρετανικού στρατού έτσι ώστε «οι Εγγλέζοι να δείξουν ότι αυτοί καθαρίζουν την υπόθεση». Από το ’43 και μετά αποφάσισαν ότι θα προχωρήσουν με το σχηματισμό κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας για να εγκλωβίσουν το ΕΑΜ που θα ήταν μειοψηφία σε αυτή. Είχαν όμως αποφασίσει ότι θα στείλουν και όσες στρατιωτικές δυνάμεις μπορούσαν για να επιβάλλουν την κυριαρχία τους. Ολόκληρη την εισήγηση μπορείτε να την ακούσετε στο sekonline.gr. 

Στις 13 Δεκέμβρη είχε γίνει εκδήλωση με πρωτοβουλία του ΝΑΡ όπου ανάμεσα στους ομιλητές ήταν ο Θανάσης Καμπαγιάννης και ο Μιχάλης Ρίζος.

 

Ανάμεσα σε άλλα ο Θ. Καμπαγιάννης τόνισε: «Ο Δεκέμβρης του \'44 ηταν η κορυφαία στιγμή της ταξικής πάλης στην Ελλάδα. Δύο ταξικά στρατόπεδα μορφοποιημένα σε αντίστοιχες πολιτικές συμμαχίες συγκρούστηκαν και μάλιστα στο κέντρο της χώρας, στην Αθήνα, με διακύβευμα την εξουσία… όχι μόνο γιατί η σύγκρουση ήταν ένοπλη, αλλά γιατί στη διάρκειά της συμμετείχε ενεργητικά η εργατική τάξη των πόλεων. Κι αυτό για την αντικαπιταλιστική αριστερά είναι το κλειδί κάθε πολιτικής δράσης και κάθε ιστορικής ερμηνείας. Είναι εντυπωσιακό ότι στις καταγραφές των Άγγλων στρατιωτικών για τη δράση των ελεύθερων σκοπευτών του ΕΛΑΣ στις περιοχές του κέντρου της Αθήνας τον Δεκέμβρη, επαναλαμβάνεται διαρκώς η παρατήρηση ότι την πρόσβασή τους σε κτίρια την εξασφάλιζαν οι θυρωροί τους και οι υπηρέτριες των «καλών οικογενειών» που ήταν οργανωμένες ή είχαν συγγενείς στις γραμμές των μαχητών».

 

Ο Μ. Ρίζος στην δική του εισήγηση υπογράμμισε: «Η ιστορική αποτίμηση του Δεκέμβρη μας δείχνει ότι τα Μέτωπα όσο πλατιά ή συσπειρωτικά κι αν είναι (και τέτοιο ήταν το ΕΑΜ) θα οδηγούνται στην ήττα στην κρίσιμη καμπή των εξελίξεων, όταν κρίνεται το «Ποιος - Ποιον», αν δεν έχουν ξεκάθαρο στρατηγικό στόχο την αντικαπιταλιστική ανατροπή, το τσάκισμα του αστικού κράτους και των διεθνών στηριγμάτων του. Αν δεν καθορίζουν την τακτική τους με βάση τις «φαντασιακές» συμμαχίες με τα δήθεν δημοκρατικά (σήμερα αντινεοφιλεύθερα, αντιμονοπωλιακά, αντιφασιστικά, αντιμνημονιακά) τμήματα της αστικής τάξης αλλά με βάση τα συμφέροντα των λαϊκών και εκμεταλλευόμενων στρωμάτων που εκπροσωπούν… Αν δεν υποτιμούν τις πολιτικές και επαναστατικές δυνατότητες της εργατικής τάξης και των καταπιεζόμενων στρωμάτων.

 

Το Σάββατο 20 Δεκέμβρη έγινε άλλη μια εκδήλωση, με πρωτοβουλία της Λέσχης Εκτός Γραμμής όπου ομιλητές ήταν ο Γιάννης Σκαλιδάκης, συγγραφέας του βιβλίου «Η ελεύθερη Ελλάδα» ο Τάσος Κωστόπουλος, δημοσιογράφος και ο Ιάσονας Χανδρινός, ιστορικός.

 

Ο Γ. Σκαλιδάκης μίλησε κυρίως γύρω από την στρατηγική του ΕΑΜ σε σχέση με την απελευθέρωση. Υποστήριξε ότι το ΚΚΕ είχε πάρει πρωτοβουλίες έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα μέτωπο με κέντρο την εθνική ενότητα «με πρώτο στόχο την απελευθέρωση ενώ δεν χανόταν ο απώτερος στόχος της κοινωνικής αλλαγής μεταπολεμικά». Έτσι, ιδρύθηκε το ΕΑΜ. Στη συνέχεια περιέγραψε την «Ελεύθερη Ελλάδα», τις περιοχές που είχε την εξουσία ο ΕΛΑΣ. Ανέφερε ότι αυτή η εξέλιξη έδινε τη δυνατότητα για μια άλλη κυβέρνηση, η οποία αργότερα σχηματίστηκε ως ΠΕΕΑ. Όμως, ποτέ στην πραγματικότητα δεν άλλαξε η γραμμή του ΚΚΕ για την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας που έπρεπε να υπάρξει μετά την εκδίωξη των κατακτητών και οι δημοκρατικές εκλογές, στις οποίες θα επιχειρούσε να κερδίσει την πλειοψηφία.

 

O Τ. Κωστόπουλος έκανε μια πολύ πλούσια εισήγηση, ενώ ξεκίνησε με αναφορές και στο αντιστασιακό κίνημα της Ιταλίας. Τόνισε ότι τα Δεκεμβριανά ήταν η πρώτη και η τελευταία μέχρι τώρα ένοπλη εξέγερση στην πρωτεύουσα, «ήταν το καθαρότερο δείγμα, το απόγειο της ταξικής πάλης που γνώρισε ποτέ η ελληνική κοινωνία σε αντίθεση με το δεύτερο αντάρτικο ’46-49 που τα ταξικά όρια είναι πολύ λιγότερο ορατά». Από την άλλη μεριά εξήγησε ότι η επίσημη αριστερά πάντα αναφέρεται με αμηχανία στα γεγονότα του Δεκέμβρη καθώς η εξέγερση δεν είχε οργανωθεί, ούτε σχεδιαστεί. Μεγάλο κομμάτι της εισήγησής του το αφιέρωσε σε περιγραφές για το πώς οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ Αθήνας έδωσαν ηρωικές μάχες στις 33 μέρες των Δεκεμβριανών και στην κριτική στη συμμετοχή του ΕΑΜ στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας.

 

Ο Ι. Χανδρινός στη δική του εισήγηση τόνισε ότι ο όρος «Μάχη της Αθήνας» είναι πολύ ξεκάθαρος και σαφής με πρωταγωνιστή τον ΕΛΑΣ Αθήνας. Θύμισε μια μάχη που δεν αναφέρεται συχνά γιατί δεν συμφέρει την επίσημη αριστερά, την μάχη που έγινε στις 13 Δεκέμβρη του ’44 όταν και πραγματοποιήθηκε «μια σαρωτική επίθεση στους στρατώνες των Βρετανών με 30-40 νεκρούς και περίπου 100 αιχμαλώτους». Μια επίθεση που έγινε στην περιοχή που τώρα βρίσκεται το Νίμιτς και ήταν το στρατηγείο των Βρετανών, όταν ακόμα δεν είχαν μπει με όλες τους τις δυνάμεις στην σύγκρουση του Δεκέμβρη.

Παρατήρησε επίσης ότι η πραγματική δράση των ΕΛΑΣιτών απέχει σε τεράστιο βαθμό από τις εθνικοαπελευθερωτικές απλά διακηρύξεις που κυκλοφορούσαν στον ΕΑΜικό Τύπο ή τα κομματικά έντυπα. «Υπάρχει ένας κόσμος ακραία ριζοσπαστικοποιημένος, ο οποίος βασανίζεται μέσα στις παλινωδιακές επιλογές του ΚΚΕ. Ουσιαστικά, έχεις δύο πραγματικότητες: από τη μία τις σταθερές διακηρύξεις στην εθνική γραμμή που η λογική τους απόληξη είναι οι ντροπιαστικές υπογραφές σε Λίβανο και Καζέρτα που νομιμοποιούν την βρετανική επέμβαση και από την άλλη τον πολυμέτωπο αγώνα του ΕΑΜ απέναντι στο ετερόκλητο αλλά ολοένα και πιο οριοθετούμενο αντί-ΕΑΜικό μέτωπο».

 

Σε πολλές από τις εκδηλώσεις του ΣΕΚ ομιλητής ήταν ο ιστορικός Λέανδρος Μπόλαρης. Άρθρο του για τον Δεκέμβρη του ’44 μπορείτε να διαβάσετε στο τελευταίο τεύχος του Σοσιαλισμός από τα Κάτω. Ανάμεσα στα άλλα αναφέρει: «Χρειάστηκε ο ποταμός των βρετανικών ενισχύσεων για να αντιμετωπιστεί η επίθεση του ΕΛΑΣ στην Αθήνα και στη συνέχεια να αρχίσει η μεθοδική προώθησή τους από τον Πειραιά προς το κέντρο. Και πάλι δεν ήταν περίπατος. Η 28η Ταξιαρχία καθηλώθηκε μπροστά στις εργατικές πολυκατοικίες της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Στην Ομόνοια οι βρετανοί αλεξιπτωτιστές χρειάστηκαν τη μαζική επέμβαση τανκς για να προχωρήσουν στα στενά. Μέτρησαν 67 άνδρες εκτός μάχης ενώ ισχυρίστηκαν ότι καταμέτρησαν 203 νεκρούς και τραυματίες «στασιαστές» στα ερείπια. Όταν στράφηκαν προς τα δυτικά, στις 4 Γενάρη, χρειάστηκε μια φάλαγγα 100 τανκς και θωρακισμένων οχημάτων για να ανοίξει τη Λένορμαν». Ενώ πιο κάτω αναφέρει: «Μια Αριστερά που θα είχε ξεκάθαρη αντιμετώπιση για τον «συμμαχικό» ιμπεριαλισμό, όχι μόνο δεν θα υποδεχόταν σαν «ελευθερωτές» τον βρετανικό στρατό, αλλά θα προσπαθούσε να κερδίσει τους φαντάρους του με το μέρος της επανάστασης. Μια προφανής κατηγορία ήταν οι χιλιάδες Ινδοί στρατιώτες της 4ης Ινδικής Μεραρχίας που βρέθηκαν στην Ελλάδα στην Απελευθέρωση και πολλοί συμμετείχαν στις μάχες του Δεκέμβρη».

 

Διαβάστε επίσης: 

Λέανδρος Μπόλαρης - \"Αντίσταση - η επανάσταση που χάθηκε\" - εκδόσεις Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο.

Σοσιαλισμός απο τα Κάτω, Τεύχος 107 \"70 Χρόνια απο τον Δεκέμβρη του 1944\"