Η υποστηριζόμενη από τη Δύση κυβέρνηση του Κιέβου πιέζει για να ανακτήσει τις περιοχές που έχασε στην νοτιοανατολική Ουκρανία. Εν τω μεταξύ, οι φιλορωσικές δυνάμεις προσπαθούν να επεκτείνουν την περιοχή ελέγχου τους. Η ιστοσελίδα της υπηρεσίας πληροφοριών Stratfor εικάζει ότι αυτό αντανακλά το στόχο της Μόσχας να διαμορφώσει μια μακροπρόθεσμα βιώσιμη περιοχή, ικανή να αμυνθεί.

 

Και οι δύο πλευρές βασίζονται πολύ σε υπερ-εθνικιστικές πολιτοφυλακές που χρησιμοποιούν αδιακρίτως βαρύ οπλισμό. Ο εκτιμώμενος αριθμός των 5.000 νεκρών είναι μόνο μια εικόνα για το πόσο υποφέρει ο πληθυσμός στην νοτιοανατολική Ουκρανία.

 

Δεύτερο, διεξάγεται μία πολύ μεγαλύτερης κλίμακας γεωπολιτική αντιπαράθεση που περιλαμβάνει τις ΗΠΑ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Ρωσία. Μπορούμε να πούμε ότι αυτή ξεκίνησε πάνω από μια δεκαετία πριν, τις παραμονές του πολέμου στο Ιράκ.

Γαλλία, Γερμανία και Ρωσία ηγήθηκαν της ευρωπαϊκής αντίθεσης στα σχέδια των Τζορτζ Μπους και Τόνι Μπλερ για εισβολή. Ο τότε υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Ντόναλντ Ράμσφελντ, τους απέρριψε λέγοντας ότι είναι “η παλιά Ευρώπη. Αν κοιτάξει κανείς ολόκληρη τη σημερινή ΝΑΤΟική Ευρώπη, το κέντρο βάρους μετακινείται ανατολικά”. Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ νόμιζαν ότι θα μπορούσαν να διασπάσουν την ΕΕ, αντιπαραθέτοντας τα νέα κράτη μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με τον παραδοσιακό κορμό της ΕΕ στη δυτική Ευρώπη. 

 

Όπως είχα επισημάνει στο βιβλίο μου Bonfire of Illusions, η Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν έχει δείξει ότι “σε αυτό το παιχνίδι μπορούν να παίξουν και άλλοι”. Αυτό το είδαμε για πρώτη φορά το φθινόπωρο του 2008 όταν η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία μπλόκαραν την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία όταν τσάκισε στρατιωτικά την φιλο-δυτική κυβέρνηση της Γεωργίας.

 

Ο Πούτιν παίζει το ίδιο παιχνίδι στην Ουκρανία για πολύ μεγαλύτερα διακυβεύματα. Όπως και στην περίπτωση της Γεωργίας, τον ενδιαφέρει να κρατήσει το ΝΑΤΟ μακριά από τα Ρωσικά σύνορα και ταυτόχρονα να εμποδίσει την Ουκρανία, με όλες τις βιομηχανικές της δυνατότητες και φυσικές πηγές της, να περάσει αποφασιστικά στη δυτική σφαίρα επιρροής.

Ευρωπαϊκοί χειρισμοί

Μέχρι και την τελευταία βδομάδα, δεν τα πήγαινε και τόσο καλά. Η Γερμανίδα καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ ανέλαβε προσωπικά τον ευρωπαϊκό χειρισμό στην ουκρανική κρίση και προσπάθησε να φέρει τον Πούτιν σε ένα συμβιβασμό. Αλλά η κατάρριψη πάνω από την εμπόλεμη ζώνη του αεροπλάνου των Μαλαισιανών αερογραμμών τον Ιούλη, έγειρε την πλάστιγγα υπέρ της υποστήριξης από την ΕΕ σκληρότερων κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας.

 

Παρόλα αυτά, την περασμένη βδομάδα η κατάσταση άλλαξε. Η Μέρκελ και ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ πήγαν στο Κίεβο και τη Μόσχα σε μια αποτυχημένη προσπάθεια να εξασφαλίσουν ξανά μια συμφωνία. Αυτό ήταν, σχεδόν σίγουρα, μια αντίδραση στις όλο και περισσότερες φωνές μέσα στην Ουάσινγκτον ότι πρέπει οι ΗΠΑ να προμηθεύσουν βαρύ οπλισμό στην κυβέρνηση του Κιέβου.

 

Ο Μπάρακ Ομπάμα, επιμένοντας στην επιλογή της “στρατηγικής υπομονής” όπως εκφράστηκε στην πολιτική του για την «Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας», είναι απρόθυμος να υιοθετήσει την αποστολή οπλισμού. Ο τελευταίος προϋπολογισμός του Πενταγώνου δείχνει ότι προτεραιότητά του παραμένει η επικέντρωση στη συγκράτηση της αυξανόμενης δύναμης της Κίνας στην Ασία. Αλλά οι Ρεπουμπλικάνοι που τώρα ελέγχουν το Κογκρέσο και ο αντιπρόεδρός του, Τζο Μπάιντεν, θέλουν να στείλουν όπλα στην Ουκρανία.

 

Ο Μπάιντεν και η Μέρκελ μίλησαν στη «Συνδιάσκεψη για την Ασφάλεια» στο Μόναχο το περασμένο σαββατοκύριακο. Ο Μπάιντεν έχει ήδη απορρίψει την προσπάθεια για συνομιλίες με τον Πούτιν. Η Μέρκελ προειδοποίησε: “Η κρίση δεν μπορεί να λυθεί με στρατιωτικά μέσα”. Η ίδια και ο Ολάντ φοβούνται ότι ένας πόλεμος στην Ουκρανία μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας (με ενδιάμεσους το Κίεβο και το Ντόνετσκ) μπορεί εύκολα να κλιμακωθεί εκτός ελέγχου.

 

Υπάρχει, τέλος, μια νέα διάσταση σε αυτή την κρίση. Ένα από τα πρώτα πράγματα που έκανε η νέα κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα ήταν να αποκηρύξει την πολιτική των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας από την ΕΕ. Άλλοι πολιτικοί ηγέτες που αμφισβητούν την κυρίαρχη τάση της Ευρώπης έκφρασαν τη συμπάθειά τους στον Πούτιν, ανάμεσά τους ο Νάιτζελ Φάρατζ από το Λονδίνο, η Μαρίν Λεπέν από το Παρίσι και ο Άλεξ Σάλμοντ της Σκωτίας.

 

Ο Γκίντεον Ράχμαν των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς παραπονέθηκε την περασμένη βδομάδα ότι “η άνοδος των πολιτικών εξτρεμιστών μέσα στην Ευρώπη απειλεί την ενότητα της ΕΕ πάνω στο θέμα της Ρωσίας -κάνοντας πιο πιθανό ότι το Κρεμλίνο θα ενθαρρυνθεί και ότι η κρίση θα κλιμακωθεί”. Ο Ράχμαν είναι επίσης αντίθετος σε οποιοδήποτε συμβιβασμό της ΕΕ με την Ελλάδα πάνω στο χρέος.

 

Η αλληλεπίδραση αυτών των κρίσεων υπογραμμίζει ότι η ΕΕ είναι εγκλωβισμένη σε πολιτικές που την οδηγούν στην καταστροφή. Η Μέρκελ ταλαντεύεται στην περίπτωση της Ουκρανίας. Ας ελπίσουμε ότι θα το κάνει και στην περίπτωση της Ελλάδας.