Ιστορία

Στην ιστορική πλατεία Εθνικής Αντίστασης μπροστά στο Δημαρχείο της Αθήνας, πραγματοποιήθηκε με τεράστια επιτυχία την Πέμπτη 16 Ιούλη, η εκδήλωση του περιοδικού «Σοσιαλισμός από τα Κάτω», αφιερωμένη στη συμπλήρωση 50 χρόνων από τα Ιουλιανά του '65.  

 

Εκεί συναντήθηκαν νέοι αγωνιστές που παλεύουν ενάντια στα μνημόνια μαζί με παλιότερους αγωνιστές  της γενιάς του 114, για να μοιραστούν εμπειρίες αλλά και ελπίδες για τη νίκη των αγώνων που έρχονται. Η πλατεία γέμισε με κόκκινες σημαίες, πανό, αφίσες, τραπεζάκια με τα παλιότερα τεύχη του περιοδικού «Σοσιαλισμός από τα κάτω», με βιβλία από τις εκδόσεις «Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο» και όχι μόνο, φωτογραφίες από τους αγώνες της δεκαετίας του '60 αλλά και την ιστορική μάχη του ΟΧΙ στο πρόσφατο δημοψήφισμα, ενώ συγκίνηση και αισιοδοξία έφερναν τα τραγούδια εκείνης της περιόδου που ακούγονταν από τα μεγάφωνα. 

 

Την εκδήλωση άνοιξε ο Μιχάλης Λυμπεράτος συγγραφέας – πανεπιστημιακός, που έκανε μία σύντομη ιστορική αναδρομή, περιγράφοντας το πραξικόπημα που έγινε με παρέμβαση του Βασιλιά Κωνσταντίνου, που συνεργαζόταν με το στρατό σε συνδυασμό και με τους Αμερικανούς, απαιτώντας από τον τότε Πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου, να παραιτηθεί. “Αυτός παραιτήθηκε και εκείνη τη στιγμή παρενέβησαν οι μάζες. Για δύο ολόκληρους μήνες, σχεδόν κάθε μέρα ο κόσμος βρίσκονταν στους δρόμους με διάθεση να συμπλακεί με το καθεστώς, με την αστυνομία και τους κατασταλτικούς μηχανισμούς...  

 

Η βουλή ήταν περικυκλωμένη από πλήθη λαού, που έριξαν διάφορες κυβερνήσεις που στήθηκαν την τελευταία στιγμή, στα πλαίσια κοινοβουλευτικών πραξικοπημάτων, όπως η κυβέρνηση του Νόβα και η κυβέρνηση του Τσιριμώκου. Στις 27 Ιούλη έγινε η πρώτη μαζική πολιτική απεργία μετά τα Δεκεμβριανά του 1944. Το τι σήμαινε να ανταποκριθεί η ΕΔΑ στις απαιτήσεις της εποχής, ήταν να πάρει το μήνυμα του κινήματος και να θέσει άμεσα και ρητά, το ζήτημα της εκδίωξης του βασιλιά από την Ελλάδα. Το θέμα είναι ότι η ΕΔΑ της εποχής δεν ανταποκρίθηκε στην κινηματική διάθεση των μαζών και το αποτέλεσμα ήταν να απογοητευτούν σε μεγάλο βαθμό οι μάζες και να μην ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία”. 

 

 

Ο Αλκής Ρήγος, πανεπιστημιακός μίλησε για τις τεράστιες αλλαγές των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών που συντελέστηκαν τη δεκαετία του '60. “Έχουμε από τη μια άνοδο των εργατικών αγώνων, υπέρβαση της διορισμένης ΓΣΕΕ  με τα 115 συνεργαζόμενα σωματεία. Είχαμε τη μεγάλη απεργία των οικοδόμων του Δεκέμβρη του 1960. Για πρώτη φορά έχουμε βιομηχανίες εξηλεκτρισμού, υφασμάτων, η Πίτσος, η ΙΖΟΛΑ, που απαιτούν ένα στοιχειώδη εκδημοκρατισμό -μια ομαλοποίηση της πολιτικής ζωής- για να πουλήσουν τα προϊόντα τους. 

 

Έχουμε επίσης μία υπέρβαση των στερεότυπων ακόμη και στη μουσική. Για πρώτη φορά η μουσική του Χατζηδάκη και του Θεοδωράκη φέρνει σε επαφή τους μεγάλους ποιητές με τη λαϊκή συνείδηση. Για πρώτη φορά έχουμε ένα μεγάλο φιλειρηνικό κίνημα, έχουμε νέα μορφώματα, παύει πλέον η αριστερά να είναι μόνο ένα κόμμα. Έχουμε πέραν του 'τρισκατάρατου' μέχρι τότε τροτσκισμού, τις πρώτες μορφές μαοϊκών ρευμάτων, έχουμε καινούργια φαινόμενα, τη σύγκουση με την ΕΚΟΦ, τη δημιουργία μίας ΕΦΕΕ η οποία βγάζει το φοιτητικό κίνημα σε αριστερή κατεύθυνση, σε συνεργασία της νεολαίας της ΕΔΑ, της νεολαίας της ΕΔΗΝ, της νεολαίας του Μαρκεζίνη. Για πρώτη φορά τον 20ο αιώνα έχουμε ένα μαθητικό κίνημα, το οποίο μαζί με το φοιτητικό βγαίνει στους δρόμους, υπερκαλύπτοντας το όλο πολιτικό σύστημα, με σύνθημα “προίκα στην Παιδεία όχι στη Σοφία” και το ακόμη αιτούμενο “15% για την Παιδεία”. Δηλαδή έχουμε καινούργια φαινόμενα τα οποία όμως είναι ανίκανο το πολιτικό σύστημα να κατανοήσει”. 

 

Ο Λέανδρος Μπόλαρης, συγγραφέας επιχείρησε να απαντήσει στο καίριο ερώτημα αν “Μπορούσε να νικήσει αυτό το κίνημα;”

 

Κάνοντας μία σύντομη αναδρομή στο εργατικό κίνημα και το κίνημα της νεολαίας τα προηγούμενα χρόνια πριν τα Ιουλιανά, από τις εκλογές του 1958 που ανέδειξαν την ΕΔΑ σε αξιωματική αντιπολίτευση, μέχρι τις απεργίες των οικοδόμων αλλά και τις απόπειρες του κράτους να ανακόψει τη δυναμική του κινήματος που γυρνούσαν μπούμερανγκ, όπως οι εκλογές της βίας και νοθείας του '61, η δολοφονία του Λαμπράκη το Μάη του '63, που αντί να λειτουργήσει ως τρομοκράτηση, λειτούργησε ως πυροκροτητής που οδηγεί στην ήττα της ΕΡΕ. 

 

“Το κίνημα μπορούσε να φτάσει να ανατινάξει τις βαθιές οχυρώσεις του αστικού κράτους που καθόριζαν την πορεία από τον Εμφύλιο και μετά. Ο τρόπος που ερμήνευε ο κόσμος το αίτημα του εκδημοκρατισμού όταν τον Αύγουστο του '65 καιγόταν η Ομόνοια και το αίτημα για δημοψήφισμα αντηχούσε παντού, ήταν από τα κάτω θα επιβάλουμε αυτές τις εξελίξεις, να προχωρήσουμε μέχρι να διώξουμε το βασιλιά. Η λογική της ΕΔΑ ήταν οτι κάνουμε συμμαχίες με προοδευτικά κομμάτια της άρχουσας τάξης. Η πολιτική αυτή σήμαινε υποχωρήσεις ακόμα και στο ζήτημα της μοναρχίας. Το 1966, η ΕΔΑ αποφάσισε τα πέντε σημεία που έλεγαν ρητά ότι δε θέτουμε ζήτημα πολιτειακό. Δηλαδή και το ελάχιστο πρόγραμμα πάει περίπατο όταν δεν έχεις επαναστατική προοπτική”. 

 

 

Τα κοινά σημεία και τις διαφορές του τότε με το σήμερα έβαλε η Μαρία Στύλλου, υπεύθυνη του περιοδικού «Σοσιαλισμός από τα Κάτω». Τότε την κρίση της κυρίαρχης τάξης στην Ελλάδα υπήρχε η δυνατότητα να την ελέγξουν, γιατί είχε αρχίσει η συγκρότηση του ελληνικού καπιταλισμού και η άνοδος των ρυθμών ανάπτυξης. Σήμερα ο καπιταλισμός παγκόσμια είναι σε ύφεση και μπορεί να προχωρήσει μόνο με λιτότητα και μνημόνια. 

 

Το 1965 είχαμε μία εργατική τάξη καινούργια και μαχητική. Αυτή η εικόνα σήμερα είναι πολύ πιο προχωρημένη. Η εργατική τάξη έχει δώσει τις μεγαλύτερες μάχες ενάντια στα μνημόνια, έμεινε 5 χρόνια να παλεύει, κατάφερε να ρίξει τρεις κυβερνήσεις και στο τέλος για πρώτη φορά να ανεβάσει μια αριστερή κυβέρνηση στην Ελλάδα. 

 

Ο ΣΥΡΙΖΑ ενώ είχε δώσει υποσχέσεις συνεχώς συμβιβάζεται. Αυτή η εξέλιξη έχει προκαλέσει κρίση μέσα στο ΣΥΡΙΖΑ και αυτό δείχνει τη δύναμη του κινήματος που έφτασε το 62% ΟΧΙ. Το 1965 υπήρχαν ψήγματα επαναστατικών οργανώσεων, σήμερα υπάρχουν δυνατές επαναστατικές οργανώσεις, δυνατή αντικαπιταλιστική αριστερά, υπάρχει η ΑΝΤΑΡΣΥΑ με τρομερές δυνατότητες για την ίδια και το εργατικό κίνημα.

---