Η Τουρκία πηγαίνει προς τις εκλογές της 24 Ιούνη με όλα τα μέτωπα ανοιχτά: σχέσεις με ΗΠΑ, Ρωσία, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ισραήλ, τρεις τουλάχιστον στρατιωτικές επιχειρήσεις σε εξέλιξη σε Συρία, Ιράκ και την ίδια την Τουρκία, την οικονομία που βρέθηκε στο χείλος του γκρεμού και πολλά ακόμη.

Την περασμένη βδομάδα συναντήθηκε στην Ουάσινγκτον ο Υπουργός Εξωτερικών του Ερντογάν, Τσαβούσογλου, με τον ομόλογό του από πλευράς Τραμπ, τον Πομπέο. Η συνάντηση είχε στόχο να ξεμπλοκάρει τις σχέσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στη Συρία. Αυτό που κατάφεραν ήταν να υπογράψουν έναν οδικό χάρτη για το επόμενο εξάμηνο, τον οποίο η κάθε πλευρά τον ερμηνεύει διαφορετικά. Το σίγουρο όμως είναι ότι σε κάθε περίπτωση αυτοί που αντιμετωπίζονται σαν πιόνια που θα θυσιαστούν είναι οι Κούρδοι.

Οι ΗΠΑ χρηματοδότησαν και εξόπλισαν το κουρδικό κίνημα στη Συρία, ιδιαίτερα όταν αποδείχθηκε η μόνη αξιόπιστη δύναμη που μπορούσε να περιορίσει την ανάπτυξη του Ισλαμικού Κράτους. Τώρα, με το Ισλαμικό Κράτος περιθωριοποιημένο, οι Κούρδοι είναι περιττοί. Από το Γενάρη η Τουρκία έχει εισβάλει στο Αφρίν με την περιβόητη επιχείρηση “Κλάδος Ελαίας”. Ο οδικός χάρτης που υπογράφηκε με τον Πομπέο ερμηνεύεται από τον Τσαβούσογλου ως υπόσχεση από πλευράς ΗΠΑ ότι θα αφοπλίσουν τους Κούρδους και θα τους εκδιώξουν από το Μανμπίτζ (ακόμη ανατολικότερα). Οι ΗΠΑ λένε ότι αυτό θα γίνει, βλέποντας και κάνοντας, ανάλογα με το πώς πάνε τα πράγματα με το Ισλαμικό Κράτος. Η Τουρκία ζητάει να εκδιωχθούν όλες οι κουρδικές πολιτοφυλακές που βρίσκονται δυτικά του Ευφράτη.

Αυταπάτη

Η αυταπάτη ότι ο δρόμος για την ενδυνάμωση του κουρδικού κινήματος περνάει μέσα από τις συμμαχίες με τους ιμπεριαλιστές και ότι καλά είναι τα όπλα από όπου κι αν προέρχονται, αποδεικνύεται πολύ κοντόθωρος. 

Οι ηγέτες της κουρδικής αντίστασης δηλώνουν αισιόδοξοι ότι οι ΗΠΑ δεν θα εφαρμόσουν έτσι σαρωτικά τη συμφωνία γιατί ακόμη τους χρειάζονται. Το ίδιο δήλωναν μέχρι πρόσφατα και τη συμμαχία τους με τη Ρωσία που τους άφησε εντελώς αβοήθητους όταν ο τουρκικός στρατός εισέβαλε στη Συρία. Για τις ΗΠΑ η απώλεια ενός αξιόπιστου συμμάχου δεν είναι εύκολη υπόθεση, αλλά η απώλεια της σχέσης με την Τουρκία, το μέλος του ΝΑΤΟ με το μεγαλύτερο αριθμητικά στρατό, είναι ασύγκριτα σημαντικότερη υπόθεση.

Μετά τη συνάντηση με τον Πομπέο, ο τουρκικός στρατός άρχισε να βομβαρδίζει τα βουνά του Καντίλ στο ιρακινό Κουρδιστάν. Θέλει να “καθαρίσει το βάλτο”, λέει ο Ερντογάν, αποκαλώντας έτσι την ηγεσία του κουρδικού PKK. Μία από τις ερμηνείες του οδικού χάρτη που προτιμούν οι τουρκικές εφημερίδες είναι ότι ακόμη κι αν μείνει ένα κομμάτι του κουρδικού αντάρτικου ανέπαφο στη Συρία, θα τους κοπεί κάθε επαφή με την ηγεσία σε Ιράκ και Τουρκία. Για να επιβιώσουν θα πρέπει να γίνουν νέτα σκέτα μαριονέτες των ΗΠΑ.

“Θα σου δώσω Κούρδους, θα μου δώσεις S-400”, ήταν λίγο πολύ η αμερικάνικη γραμμή στη συνάντηση. S-400 είναι το πυραυλικό σύστημα που έχει δεσμευτεί η Τουρκία να αγοράσει από τη Ρωσία. Οι ΗΠΑ θεωρούν πρόκληση η χώρα του Ιντζιρλίκ, μιας βάσης με χιλιάδες αμερικάνους πιλότους και με αμερικάνικα πυρηνικά να προστατεύεται με ρώσικους πυραύλους. “Οι ΗΠΑ είναι ο στρατηγικός μας εταίρος. Και γι’ αυτό δεν θα έπρεπε να μας στέλνει να χτυπάμε ξένες πόρτες”, λέει ο Ερντογάν. “Η Τουρκία πρέπει να ξέρει τους κινδύνους που ενέχει η στρατηγική της προσέγγιση με τη Μόσχα. Το επιχείρημα του Τσαβούσογλου ήταν ότι οι S-400 είναι απαραίτητη προστασία απέναντι στο Ιράν. Η οικοδόμηση μιας όλο και σκληρής αντιιρανικής συμμαχίας με κέντρο το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία μετατρέπεται έτσι σε άλλο ένα χαρτί κατά των Κούρδων.

Τα παζάρια κάθε άλλο παρά έχουν τελειώσει. Στις 21 Ιούνη, τρεις μέρες πριν από τις εκλογές είναι η αναμενόμενη παράδοση των αμερικάνικων μαχητικών F-35 στην Τουρκία. Ενώ και οι πιέσεις για απομάκρυνση υλικού από το Ιντζιρλίκ συνεχίζονται. 

Το δεύτερο μέτωπο, στο οποίο έσπασε τα μούτρα του ο Ερντογάν την τελευταία βδομάδα, ήταν το οικονομικό. Παρά τις δεσμεύσεις του Ερντογάν ότι δεν θα ανέβαιναν τα επιτόκια και τις θεωρίες ότι τα ψηλά επιτόκια είναι η μεγαλύτερη οικονομική κατάρα, η τουρκική κεντρική τράπεζα ανέβασε κι άλλο τα επιτόκια στο 17,75%. Πριν από τρεις βδομάδες τα είχε ανεβάσει άλλες μονάδες, από το 13% στο 16%. Με αυτό τον τρόπο κατάφερε να φρενάρει την κατάρρευση της λίρας και να ρίξει το κόστος για τα ομόλογα. 

Η κατάσταση υποτίθεται ότι πέρασε υπό έλεγχο, όμως διαλύεται η βάση όλου του επιχειρήματος του Ερντογάν. Πηγαίνει στις εκλογές θυμίζοντας διαρκώς πού είχε βρεθεί η οικονομία το 2001, με τη χώρα στα νύχια του ΔΝΤ, πριν αναλάβει αυτός την εξουσία. Κοιτάξτε που είμαστε σήμερα, λέει, ακόμη και μέσα σε τέτοια κρίση η Τουρκία αναπτύχθηκε 7,5% στο πρώτο τρίμηνο του 2018. 

Φρενάρισμα

Όμως, όλα αυτά είχαν στο κέντρο τους τα χαμηλά επιτόκια και το πάμφθηνο χρήμα που έκανε το γύρο του κόσμου. Η άνοδος των επιτοκίων θα σημάνει αναγκαστικά μεγάλο φρενάρισμα στο άμεσο μέλλον. 

Αυτός ήταν εξάλλου και ένας από τους λόγους που ο Ερντογάν αναγκάστηκε να πάει σε πρόωρες εκλογές, πριν του σκάσει μια οικονομική βόμβα στα χέρια. Τώρα το γεγονός ότι η λίρα κατρακυλάει και έχει χάσει 15% της αξίας της μέσα στο 2018 ο Ερντογάν το ρίχνει στους διεθνείς συνωμότες και τους εχθρούς της Τουρκίας.

Σε κάθε ένα από τα μέτωπα, η ισορροπία είναι οριακή. Συνωμοσίες, παζάρια, πόλεμος, μυστικές και φανερές συνομιλίες. Η ελπίδα του Ερντογάν είναι ότι θα φτάσει στις εκλογές όρθιος, θα κερδίσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και μετά θα έχει το χρόνο να κάνει πιο αποφασιστικές κινήσεις. Αν θα το πετύχει δεν το ξέρουμε. Πάντως αν τα καταφέρει θα πρέπει να ευχαριστήσει από καρδιάς τον Πάνο Καμμένο και την ελληνική κυβέρνηση που του έχει δώσει όλη τη δυνατότητα να πουλάει τα επιχειρήματά του. Ο Καμμένος ήταν αυτός που πρώτος έκανε τους οχτώ πραξικοπηματίες κομμάτι των διεθνών εκβιασμών. Παράλληλα, η επιθετικότητα της ελληνικής πλευράς σε συνεργασία με το Ισραήλ και την Αίγυπτο για να αφήσουν την Τουρκία εκτός φυσικού αερίου, το παιχνίδι με τις ΗΠΑ και οι πανηγυρισμοί για την αναβάθμιση της βάσης της Σούδας δίνουν όλο το χώρο στον Ερντογάν να παρουσιάζεται ότι κάνει αντίσταση στις διεθνείς ιμπεριαλιστικές συνομωσίες.