Το σύνθημα “ΣΕΗ – ΣΕΗ σε κάθε βιαστή” δίνει την εικόνα για το πώς μπορεί να τσακιστεί η σεξιστική βία στους χώρους εργασίας. Το ξέσπασμα του ελληνικού #metoo οδήγησε χιλιάδες εργαζόμενους και εργαζόμενες στο συμπέρασμα ότι οι παρενοχλήσεις και οι κακοποιήσεις μόνο συλλογικά μπορούν να αντιμετωπιστούν. Την ίδια περίοδο οι μάχες ενάντια στα μέτρα της κυβέρνησης για την πανδημία συσπείρωσαν την εργατική τάξη πολλών κλάδων, με πιο χαρακτηριστικά τις τέχνες και τον επισιτισμό, γύρω από τα σωματεία και τα συνδικάτα τους.
Η κυβέρνηση προκάλεσε ακόμα περισσότερη οργή με την υποκρισία της, εισάγοντας στον αντεργατικό νόμο Χατζηδάκη το άρθρο 5 που προβλέπει ότι υπεύθυνος για τον χειρισμό καταγγελιών είναι ο ίδιος ο εργοδότης. Αυτή είναι στην πραγματικότητα μια ακόμη επίθεση γιατί προσπαθεί εσκεμμένα να κρύψει ότι η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στους ίδιους τους εργοδότες, είτε γιατί συχνά είναι οι θύτες τέτοιων περιστατικών, είτε γιατί έχουν κάθε συμφέρον να χειροτερεύουν τις συνθήκες εργασίας με αποτέλεσμα να είναι πιο δύσκολο για τα θύματα να διεκδικήσουν την ασφάλεια και τη δικαίωσή τους.
Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας, που εξασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι/ες θα έχουν σταθερή εργασία με αξιοπρεπείς μισθούς και προστασία απέναντι στις απολύσεις και τις αυθαιρεσίες, είναι η καλύτερη δικλείδα για τα θύματα σεξουαλικών επιθέσεων και κακοποιήσεων. Μια γυναίκα που φοβάται ότι θα χάσει τη δουλειά της και θα μείνει στο δρόμο -ίσως μαζί με τα ανήλικα παιδιά της- δεν θα μπορεί να καταγγείλει τον συνάδελφο ή προϊστάμενο ή εργοδότη της που την παρενοχλεί. Κάτω από συνθήκες επισφάλειας μια γυναίκα δεν μπορεί να φύγει ούτε από τον κακοποιητή σύζυγό της. Είναι πιο ευάλωτη σε πιέσεις σε περίπτωση διαζυγίου, ειδικά μετά τον νόμο Τσιάρα που κάνει το διαζύγιο πιο δύσκολο, πιο περίπλοκο και με μεγάλο το ενδεχόμενο για περισσότερες και πιο σκληρές δικαστικές διαμάχες.
Τα δυνατά σωματεία είναι ο μόνος τρόπος να μπορεί ο καθένας και η καθεμιά να καταγγείλει μια κακοποιητική συμπεριφορά ξέροντας ότι θα αντιμετωπίσει συλλογικά την όποια προσπάθεια απόλυσης και τρομοκράτησης. Αλλά και να διεκδικήσει τη σταθερή και μόνιμη εργασία που είναι ασπίδα απέναντι στις κακοποιήσεις.
Η μάχη για την ισότητα ωστόσο προχωράει και πολύ πιο πέρα. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας χρησιμοποιεί το ιδεολογικό της οπλοστάσιο για τις γυναίκες ως πιο κατάλληλες για το σπίτι προκειμένου να καλύψει τη διάλυση του κράτους πρόνοιας. Διαλύοντας τα γηροκομεία, τους βρεφονηπιακούς σταθμούς, τη Βοήθεια στο Σπίτι, την πρωτοβάθμια υγεία και όλες αυτές τις υπηρεσίες φροντίδας, φορτώνει στις οικογένειες -δηλαδή κατά πλειονότητα στις εργαζόμενες γυναίκες- την κάλυψη των αναγκών των παιδιών, των ηλικιωμένων, των ανάπηρων κλπ. Οι ιδεολογικές επιθέσεις έχουν σαν σκοπό να παρουσιαστεί αυτό σαν μια νομοτέλεια -ότι οι γυναίκες “από τη φύση τους” φροντίζουν ολόκληρη την οικογένεια.
Όπλο
Άρα ο δεύτερος κεντρικός ρόλος που έχουν να παίξουν τα σωματεία των εργαζόμενων σε αυτές τις υπηρεσίες είναι αυτός: είναι το όπλο μας για την υπεράσπιση χιλιάδων θέσεων εργασίας, ενώ με αυτά μπορούμε να διεκδικήσουμε να διευρυνθεί ένα δίκτυο υπηρεσιών, χωρίς το οποίο η απλήρωτη εργασία των γυναικών στο σπίτι αποκτά τεράστιες διαστάσεις.
Στον κλάδο της Υγείας, είναι γνωστό και καταγγέλλεται από τους/τις εργαζόμενους/ες, ότι αν ο ασθενής δεν έχει συγγενικά του πρόσωπα να τον φροντίζουν, δε θα μπορεί να πιει ούτε ένα ποτήρι νερό -τόσος είναι ο φόρτος εργασίας του νοσηλευτικού προσωπικού. Κι αυτό φυσικά έχει συνέπειες στην υγεία όλων -εργαζόμενων, συνοδών και, κυρίως, ασθενών. Οι μάχες του υγειονομικού κινήματος είναι διαρκείς και συγκλονιστικές, είναι η αιχμή του δόρατος ενάντια στις σεξιστικές πολιτικές της ΝΔ και έχουν ήδη κερδίσει ότι χιλιάδες συμβασιούχοι δεν θα φύγουν από τη δουλειά με τη λήξη των συμβάσεών τους. Συσπειρωμένοι/ες γύρω από τα σωματεία και τις ομοσπονδίες τους, οι υγειονομικοί δείχνουν τον δρόμο για να συνεχίζουμε τη μάχη παλεύοντας για μονιμοποιήσεις, μαζικές προσλήψεις, επιστροφή στη δουλειά όσων είναι σε αναστολή.
Μέσα και από την εμπειρία της πανδημίας φάνηκε πόσο απαραίτητες είναι οι μαζικές μόνιμες προσλήψεις στον χώρο της εκπαίδευσης. Το κλείσιμο των σχολείων στο όνομα της καραντίνας από τη μία πλευρά απέκλεισε χιλιάδες μαθητές και μαθήτριες που είτε δεν είχαν πρόσβαση στο ίντερνετ είτε δεν είχαν αρκετούς ή κατάλληλους υπολογιστές στο σπίτι. Από την άλλη φόρτωσε έναν τεράστιο όγκο εργασίας στις οικογένειες όσων είχαν πρόσβαση, αλλά και στους/στις εκπαιδευτικούς, ιδιαίτερα όσων έχουν παιδιά.
Αργότερα, όταν άνοιξαν χωρίς μέτρα, τα σχολεία άρχισαν να πέφτουν σαν ντόμινο, κλείνοντας το ένα πίσω από το άλλο λόγω των ανεξέλεγκτων κρουσμάτων. Οι γονείς χρειάστηκε να μείνουν στο σπίτι με τα παιδιά τους, χάνοντας μέρος του μεροκάματου, καθώς οι απουσίες τους δεν μετρούσαν σαν άδειες ασθένειας.
Η κάλυψη κενών με δεκάδες χιλιάδες αναπληρωτές/τριες εδώ και χρόνια, είναι από μόνη της μια επίθεση στις γυναίκες που βρίσκονται αντιμέτωπες με το δίλημμα «δουλειά ή οικογένεια». Η παραίτηση της δασκάλας από τη θέση της στη Γαύδο το 2018 η οποία μάλιστα δέχτηκε την οργή και τις συκοφαντίες της δημάρχου, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι 11 χιλιάδες μονιμοποιήσεις εκπαιδευτικών το καλοκαίρι του 2021 είναι σταγόνα στον ωκεανό και οι μαζικές κινητοποιήσεις των εκπαιδευτικών ενάντια στην αξιολόγηση και την Κεραμέως το περασμένο φθινόπωρο δείχνουν τον δρόμο για μια εκπαίδευση που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες μας.
Οι βρεφονηπιακοί σταθμοί είναι ζωτικής σημασίας για τις εργαζόμενες μητέρες, τόσο στις γειτονιές όσο και στους ίδιους τους χώρους εργασίας. Χρειάζεται να διεκδικήσουμε προσλήψεις στους παιδικούς σταθμούς για να μπορέσουν να λειτουργούν με πολύ λιγότερα παιδιά ανά τμήμα, τηρώντας όλα τα μέτρα ασφαλείας, αλλά και για να λειτουργούν σε 24ωρη βάση, ώστε να μπορούν να καλύπτουν τις ανάγκες κάθε εργαζόμενης.
Προσλήψεις
Η φρίκη των γηροκομείων μέσα στην πανδημία δείχνει ότι πέρα από το να φορτώνει την φροντίδα των ηλικιωμένων στις εργαζόμενες γυναίκες, το σύστημα της ελεύθερης αγοράς οδηγεί τους/τις ηλικιωμένους/ες στον θάνατο. Η απάντηση στην ιδιωτική ασυδοσία, και ταυτόχρονα στις αυξημένες ανάγκες των ηλικιωμένων λόγω της πανδημίας, είναι να ανοίξουν και να στελεχωθούν παντού δημοτικά γηροκομεία με δωρεάν διαμονή. Χρειάζονται ταυτόχρονα πολύ περισσότερες προσλήψεις εργαζομένων στο “Βοήθεια στο Σπίτι” για να εξυπηρετούν τους ηλικιωμένους και άλλες ευάλωτες ομάδες.
Είναι σημαντική επίσης η διεκδίκηση για δομές πρόληψης, στήριξης και περίθαλψης τοξικοεξαρτημένων, φροντίδα για τους πάσχοντες και υποστήριξη στις οικογένειες των ατόμων με αναπηρία ή ψυχικές παθήσεις. Οι εργαζόμενοι/ες σε δομές αλληλεγγύης που δέχτηκαν τα νεοφιλελεύθερα χτυπήματα των τελευταίων ετών έχουν μιλήσει για τις συνέπειες που έχει στους ωφελούμενους και τις οικογένειές τους το να υποβαθμίζεται η απεξάρτηση, από ολιστικό πρόγραμμα σε πρόγραμμα που παρέχει μόνο υποκατάστατα, καθώς και το να κλείνουν παραρτήματα στους δήμους. Οι εργαζόμενοι/ες στους δήμους είναι το κλειδί στη μάχη για τους παιδικούς σταθμούς, τα γηροκομεία, τις δομές φροντίδας τοξικοεξαρτημένων.
Ακόμα και στο ζήτημα της φιλοξενίας ευάλωτων ομάδων (θύματα ενδοοικογενειακής βίας, άπορες οικογένειες, πρόσφυγες/ισσες) ένα βασικό αίτημα είναι η επίταξη ξενοδοχειακών μονάδων και άλλων χώρων. Οι εργαζόμενοι/ες στον κλάδο του τουρισμού, που έχουν δώσει μάχες τα τελευταία 2 χρόνια με τα συνδικάτα τους, έχουν να παίξουν βασικό ρόλο.
Ο τρίτος ρόλος των σωματείων στις μάχες για την απελευθέρωση των γυναικών είναι η μαζικοποίηση των πολιτικών αιτημάτων. Τα πάνω από 35 σωματεία και οι ομοσπονδίες που πήραν αποφάσεις για την 8 Μάρτη, τα σωματεία που μπαίνουν στη μάχη για τις 19 Μάρτη ενάντια στον ρατσισμό, όλοι οι σύλλογοι σε χώρους εργασίας, σχολές και σχολεία που τα τελευταία χρόνια έχουν πάρει θέση ενάντια στις ιδεολογικές επιθέσεις της ΝΔ ανοίγουν το δρόμο και τη συζήτηση για το πώς απαντάμε. Για το πώς τσακίζουμε τις ιδέες που γυρίζουν τις γυναίκες πίσω και θρέφουν τις ανισότητες. Για το γιατί είναι απαραίτητη μια κοινωνία όπου η ανατροφή των παιδιών, η φροντίδα του νοικοκυριού και κάθε είδους απλήρωτη δουλειά της γυναίκας μέσα στο σπίτι, θα μετατραπούν από ιδιωτική υπόθεση της πυρηνικής οικογένειας σε κοινωνική υπόθεση. Και συνολικά για το πώς θα φτάσουμε σε μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση.