Βούτηξαν τα λεφτά των ταμείων. Χάρισαν τα διόδια στους ιδιώτες. Θυσίασαν μισθούς και συντάξεις στο βωμό του δημόσιου χρέους. Ξεπούλησαν τηλεπικοινωνίες, συγκοινωνίες, νερό και αποχέτευση. Νομίζετε ότι τέλειωσαν; Κάνετε λάθος. Τώρα ήρθε η σειρά του ήλιου.
“Η Ελλάδα απολαμβάνει 300 ημέρες ηλιοφάνεια το χρόνο και έχει 50% περισσότερη ηλιοφάνεια σε σχέση με τη Γερμανία και τις χώρες τις κεντρικής Ευρώπης”, έγραφε σε ένα πρόσφατο άρθρο του για το “Πρόγραμμα Ήλιος” ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ο υπουργός Περιβάλλοντος στην γερμανική εφημερίδα Süddeutsche Zeitung. “Το συγκριτικό αυτό πλεονέκτημα συνιστά μια πολύ σημαντική ευκαιρία για τη χώρα μας”. Μια “ευλογία” για να θυμηθούμε αυτά που έλεγε ο Πάγκαλος για το Μνημόνιο.
Διόλου περίεργο, ο πρώτος που έτρεξε να αξιοποιήσει αυτή την ευκαιρία ήταν ο “καθ' ύλην αρμόδιος” για τις ευλογίες και τα θαύματα: ο Μακαριότατος Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος. Με την βοήθεια του Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας και του Γιώργου Χαραλαμπόπουλου, βουλευτή του ΠΑΣΟΚ, η εκκλησία κατέθεσε τροπολογία στη Βουλή “για τη δημιουργία φωτοβολταϊκού πάρκου” στο Όρος Πεντέλη. Το όφελος που θα προκύψει από αυτό το πάρκο η εκκλησία θα τα χρησιμοποιήσει για “το αποστολικό της έργο”.
Λεπτομέρεια πρώτη: το προτεινόμενο έργο θα πραγματοποιηθεί, σύμφωνα με την τροπολογία, σε συνεργασία με “ιδιώτες επενδυτές” -που φυσικά θα διοχετεύσουν το όφελος στο, εξίσου ιερό, έργο της ενίσχυσης της τσέπης τους.
Λεπτομέρεια δεύτερη: η επιλεγμένη περιοχή ήταν μέχρι πριν από λίγα χρόνια δάσος που αποτεφρώθηκε (μεγάλη η Χάρη Του) από τις πυρκαγιές της δεκαετίας 1998-2009. Η πολιτεία την έχει κηρύξει βέβαια αναδασωτέα. Αλλά αυτό το “πρόβλημα” θα μπορούσε εύκολα να ξεπεραστεί. Με τη βοήθεια του Πανάγαθου.
Και των δικαστηρίων: ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) έχει ήδη διαμαρτυρηθεί στο υπουργείο Περιβάλλοντος ενάντια στην “παράνομη” άρνηση των “αρμοδίων αρχών να προχωρήσουν σε αδειοδότηση φωτοβολταϊκών έργων σε αναδασωτέες περιοχές”. Και έχει προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Ακούς εκεί να μην δίνουν άδειες! Σε δάση, λέει ο νόμος, ότι απαγορεύεται να εγκατασταθούν φωτοβολταϊκά, όχι σε “αναδασωτέες δασικές εκτάσεις”. Αίσχος! Με την εκκλησία στο πλευρό του ο ΣΕΦ έχει πολύ μεγαλύτερες ελπίδες να κερδίσει τη δικαστική διαμάχη.
Η εκκλησία, άλλωστε, δεν είναι αντίθετη στην αναδάσωση: σύμφωνα με την τροπολογία που κατατέθηκε ένα μέρος μόνο, τα 3.500 από τα 23.500 στρέμματα της “δασικής έκτασης” προορίζεται για φωτοβολταϊκό πάρκο. Για το υπόλοιπο, η εκκλησία δεν έχει καμιά αντίρρηση να αναδασωθεί. Οι ιδιώτες επενδυτές θα μπορούσαν να αναλάβουν αυτή την αναδάσωση. Δεν θα αφήσουμε και το αποστολικό έργο για να τρέχουμε για πουρνάρια!
Χρυσόβουλα
Τρίτη και τελευταία λεπτομέρεια: η “δασική” έκταση όπου ο αρχιεπίσκοπος θέλει να εγκαταστήσει το φωτοβολταϊκό του πάρκο δεν ανήκει στην εκκλησία. Ή μάλλον “ανήκει” με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που ανήκει και η Λίμνη Βιστωνίδα στην Ιερά Μονή Βατοπεδίου και στον Ηγούμενο Εφραίμ: με βάση τα “χρυσόβουλα” της Υψηλής Πύλης.
Η κυβέρνηση απέρριψε την τροπολογία. Όχι γιατί είναι αντίθετη στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκού πάρκου στην Πεντέλη: “Το ΥΠΕΚΑ διευκρινίζει ότι αντιμετωπίζει θετικά την προοπτική αναδάσωσης της Πεντέλης στο πλαίσιο ενός επενδυτικού προγράμματος, όπου μικρό μέρος της αναδασωτέας έκτασης καλύπτεται με φωτοβολταϊκά...” Αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει όσο υπάρχουν νομικές εκκρεμότητες.
Και η κυβέρνηση έτρεξε να “διευκρινίσει”ότι κάθε σύγκριση ανάμεσα στην προτεινόμενη από την τροπολογία επένδυση και το Πρόγραμμα Ήλιος είναι καθαρά παραπλανητική.
Σωστά. Το πρόγραμμα Ήλιος δεν αφορά 3.500 στρέμματα: αφορά 200.000 στρέμματα. Δεν αφορά την κορυφή της Πεντέλης αλλά μια έκταση στο μέγεθος της Πάρου. Στο πρόγραμμα Ήλιος δεν υπάρχουν “νομικές εκκρεμότητες”: αυτές θα λύνονται, με διαδικασίες “φαστ τρακ”, εντός δεκαημέρου, με διαδικασίες που θα κάνουν τις αρπαχτές της Ολυμπιάδας να μοιάζουν με παιδικά παιχνίδια συγκρινόμενες μαζί τους. Ούτε άλλα εμπόδια μπορούν να παρουσιαστούν: οι περιοχές που θα ενταχθούν στο Ήλιος θα είναι “πλήρως απαλλαγμένες από γραφειοκρατικά και διοικητικά εμπόδια”, όπως ακριβώς και “Ειδικές Επενδυτικές Ζώνες” του Χερ Χορστ Ράιχενμπαχ, του τοποτηρητή των πιστωτών μας.
Το “Ήλιος” δεν έχει καμιά σχέση ούτε με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ούτε με την οικολογία. Η εγκατάσταση χιλιάδων φωτοβολταϊκών συλλεκτών σε βουνά, πλαγιές, δασικές εκτάσεις και λαγκάδες αποτελεί από μόνη της μια τεράστια μόλυνση και όχι κάποια προστασία του περιβάλλοντος.
Για να λειτουργήσουν οι συλλέκτες αυτοί απαιτούν μια ολόκληρη σειρά από περιφερειακές συσκευές και εγκαταστάσεις, κατά κανόνα καθόλου φιλικές προς το περιβάλλον: μπαταρίες (με επικίνδυνα χημικά συστατικά), καλώδια με πλαστικές μονώσεις, τερατώδεις μεταλλικές κατασκευές για την παρακολούθηση της πορείας του ήλιου (solar trackers), ηλεκτρονικές συσκευές για την σύνδεση με το δίκτυο, φράχτες και συστήματα συναγερμού για την προστασία της “επένδυσης” από κλοπές και πάει λέγοντας.
Ούτε με την ανάπτυξη έχει καμιά σχέση το “Ήλιος”. Καταρχάς τα “κέρδη” από το πρόγραμμα (η κυβέρνηση υπολογίζει ότι θα εισπράξει 25 δις μέσα στα επόμενα 25 χρόνια) θα διατεθούν όλα για την αποπληρωμή του χρέους: εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα -μια έκταση που αντιστοιχεί στο 0,15% της έκτασης της Ελλάδας- θα καλυφθεί με φωτοβολταϊκά, πολλά από τα οποία θα παραμείνουν εκεί για δεκαετίες ακόμα και όταν θα έχουν σταματήσει να λειτουργούν, στο βωμό της εξυπηρέτησης των “υποχρεώσεών” μας απέναντι στους πιστωτές μας.
Όσο για τα ίδια τα κέρδη, αυτά θα προκύψουν (τι πρωτότυπο) από την λεηλασία του προϋπολογισμού και το χαράτσωμα των καταναλωτών, κύρια μέσα στην ίδια την Ελλάδα. Η παραγωγή ρεύματος με τις κλασικές, θερμικές μεθόδους (λιγνίτης, πετρέλαιο κλπ) στοιχίζει σήμερα στην ΔΕΗ κάτω από 4 λεπτά ανά κιλοβατώρα (ο Νίκος Δαναλάτος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας την υπολογίζει ακόμα χαμηλότερα, σχεδόν στα 2 λεπτά ανά κιλοβατώρα).
Επιδότηση
Η ΔΕΗ πληρώνει επιπλέον ένα “πρόστιμο” έκλυσης διοξειδίου του Άνθρακα για αυτή την θερμική παραγωγή, που ισοδυναμεί με άλλα τέσσερα λεπτά για κάθε κιλοβατώρα. Το κόστος παραγωγής, με άλλα λόγια, είναι κάτω από τα 8 λεπτά. Οι καταναλωτές πληρώνουν κατά μέσο όρο στη ΔΕΗ 12 λεπτά την κιλοβατώρα. Στους ιδιώτες που τροφοδοτούν την ΔΕΗ με ρεύμα από φωτοβολταϊκά η ΔΕΗ πληρώνει σήμερα 29,5 λεπτά -και εισπράττει την διαφορά σαν επιδότηση “Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας” από το δημόσιο. Από τον προϋπολογισμό, δηλαδή.
Ο Παπακωνσταντίνου, στο άρθρο του στην Süddeutsche Zeitung υποστηρίζει ότι η Ελλάδα θα εξάγει το ρεύμα που θα παράγει από τα φωτοβολταϊκά του Ήλιος στη Γερμανία και τις άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Στην πραγματικότητα, όμως, η εξαγωγή θα είναι καθαρά “λογιστική”: μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας με συμφέροντα τρόπο (χωρίς τεράστιες απώλειες) σε τόσο μεγάλη απόσταση δεν είναι σήμερα τεχνικά εφικτή.
Αυτό που θα “εξάγει” η Ελλάδα στην Γερμανία θα είναι πιστοποιητικά “καθαρής ενέργειας” και όχι την ίδια την “καθαρή ενέργεια”. Και η Ελλάδα θα “εισάγει”, αντίστοιχα, τα ίδια ποσά “βρόμικης” ενέργειας από την Γερμανία. Με άλλα λόγια, το πρόγραμμα Ήλιος θα δίνει τη δυνατότητα στις χώρες της κεντρικής Ευρώπης να βαφτίσουν ένα κομμάτι της ενέργειας που παράγουν και καταναλώνουν σαν “ανανεώσιμο” -υποχρεώνοντας την Ελλάδα να χαρακτηρίσει με την σειρά της ένα κομμάτι της φωτοβολταϊκής παραγωγής σαν “μη ανανεώσιμο”.
Για αυτή την “εξυπηρέτηση” οι γερμανικές εταιρίες παραγωγής ηλεκτρισμού θα δίνουν στην Ελλάδα μια αποζημίωση -που θα πηγαίνει για την αποπληρωμή του χρέους. Όσο για τους καταναλωτές εδώ στην Ελλάδα, αυτοί θα πληρώνουν το ρεύμα στην ΔΕΗ (ή τους άλλους παραγωγούς) σε τιμές που θα προκύπτουν από το πραγματικό φωτοβολταϊκό κόστος, σε τιμές δηλαδή πολλαπλάσιες από τις σημερινές. Αλλιώς οι εταιρείες “δεν θα βγαίνουν”.
Φυσικά θα υπάρξουν και οι κερδισμένοι. Ο Παπακωνσταντίνου μιλάει για μια συνολική ισχύ της τάξης των 10.000 μεγαβάτ. Σύμφωνα και πάλι με τους υπολογισμούς του Δαναλάτου η εγκατάσταση αυτή απαιτεί μια επένδυση της τάξης των 30 δισεκατομμυρίων: κατασκευαστές, εισαγωγείς και τεχνικές εταιρείες κάθε είδους ετοιμάζονται ξανά για το νέο “πάρτι του αιώνα”. Και όχι μόνο αυτοί: τα έργα αυτά θα στηριχτούν στην ιδιωτική πρωτοβουλία και σε ιδιωτικά κεφάλαια. Αυτό που θα εξασφαλίσει η κυβέρνηση θα είναι, όπως λέει ο Υπουργός, “μια ταχεία... διαδικασία για να προσφέρει στους επενδυτές 'με το κλειδί στο χέρι' πλήρως αδειοδοτημένα έργα σε επιλεγμένες δημόσιες εκτάσεις”.
Ναι καλά διαβάσατε: σε δημόσιες εκτάσεις. Ο Παπακωνσταντίνου κάνει πρόσκληση στα “λαμόγια” -ελληνικά και μη- να έρθουν στην Ελλάδα για να “επενδύσουν” στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Στην κερδοσκοπία της γης δηλαδή. Και στην λεηλασία του προϋπολογισμού και των νοικοκυριών. Χωρίς γραφειοκρατικά ή νομικά κολλήματα. Διαδικασίες φαστ τρακ. Οικόπεδα δωρεάν. Κέρδη εγγυημένα.
Η Ιερά Μονή Πεντέλης διεκδικεί 23.500 στρέμματα “δασικής έκτασης” στην Πεντέλη. Και ο Παπακωνσταντίνου λέει όχι. Tην ίδια στιγμή ετοιμάζεται να μοιράσει έτσι 200 χιλιάδες στρέμματα σε αγνώστους. Χωρίς ούτε ένα χρυσόβουλο. Μεγάλη αμαρτία.