Οικονομία και Πολιτική

Σε ποια απόφαση θα καταλήξει η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης που γίνεται την Πέμπτη στις Βρυξέλλες; Οι προβλέψεις είναι δύσκολες και παρακινδυνευμένες -ιδιαίτερα μετά τον “άσσο από το μανίκι” που έβγαλε, κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, στη σύνοδο της προηγούμενης Δευτέρας η Άνγκελα Μέρκελ. Οι διαφωνίες είναι μεγάλες και ο συμβιβασμός απαιτεί δύσκολους χειρισμούς από όλες σχεδόν τις πλευρές.

 

Όχι, η βασική διαφωνία δεν βρίσκεται ανάμεσα στην «μαλακή» πολιτική που υποτίθεται ότι προωθεί το Βερολίνο και την “σκληρή γραμμή” της Αυστρίας και των συμμάχων της -όπως γράφουν τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Στην πραγματικότητα κανένας από τους ηγέτες των 28 χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υποστηρίζει το άνοιγμα των συνόρων. Ακριβώς το αντίθετο ισχύει: και οι “28” ψάχνουν τρόπους για να μπαλώσουν τα τείχη της Ευρώπης Φρούριο που έσπασαν το περασμένο καλοκαίρι, με μεγάλη αυτοθυσία και ακόμα μεγαλύτερες απώλειες, οι ίδιοι οι πρόσφυγες. Και οι “28” αντιμετωπίζουν τους πρόσφυγες σαν “ροές”, σαν τα βρόμικα απόνερα της Τουρκίας που ξεχειλίζουν και πλημμυρίζουν τις αυλές τους -που πρέπει τώρα να σκουπιστούν και να καθαριστούν. Στην πραγματικότητα, όμως, το μόνο που έχει ξεχειλίσει και έχει βρομίσει την “αυλή μας” είναι ο ακραίος ρατσισμός τους.

Δυο είναι τα ζητήματα που διχάζουν τους ηγέτες της Ευρώπης. 

 

Το πρώτο είναι η μοιρασιά της βρωμοδουλειάς -πού και πώς θα κλείσουν τα σύνορα, ποιός θα απορροφήσει τους χιλιάδες πρόσφυγες που λιμνάζουν ήδη σε διάφορες περιοχές, ποιός και πώς θα αποθαρρύνει τα κύματα που ακολουθούν να συνεχίσουν να έρχονται στην Ευρώπη κλπ. 

 

Το δεύτερο είναι τα ανταλλάγματα. Όλες οι βρομοδουλειές μπορούν να γίνουν -αρκεί η τιμή να είναι σωστή. 

Ο Αχμέτ Νταβούτογλου, ο πρωθυπουργός της Τουρκίας συμμετείχε στην τελευταία σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης -και θα συμμετέχει (εκτός απροόπτου) και στη σύνοδο της ερχόμενης Πέμπτης. Το σχέδιο που έβγαλε από το μανίκι η Μέρκελ το πρωί της περασμένης Δευτέρας το είχαν επεξεργαστεί, μυστικά ουσιαστικά, από κοινού οι κυβερνήσεις της Γερμανίας, της Ολλανδίας και της Τουρκίας. Αυτό το σχέδιο -ο Μαρκ Ρούτε, ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας το παρουσίασε σαν “κάποιες σκέψεις του Αχμέτ Νταβούτογλου”- αποτελεί σήμερα τη βάση των διαπραγματεύσεων, τόσο ανάμεσα στα διάφορα ευρωπαϊκά κράτη όσο και ανάμεσα στην ΕΕ και την Τουρκία.

 

Το σχέδιο είναι ένα μνημείο ρατσισμού, κυνισμού και απανθρωπιάς. Προβλέπει την σύλληψη όλων ανεξαιρέτως των προσφύγων που θα φτάνουν ή θα προσπαθούν να φτάσουν σε κάποιο από τα ελληνικά νησιά και την άμεση απέλασή τους, χωρίς περιττές διατυπώσεις, καταγραφές και ταυτοποιήσεις, πίσω στην Τουρκία. Περιττό να το πει κανείς, το σχέδιο παραβιάζει κατάφωρα τη Συνθήκη της Γενεύης και όλες τις άλλες διεθνείς συνθήκες που έχουν υπογράψει οι ευρωπαϊκές χώρες από τη δεκαετία του 1940 κιόλας για τα δικαιώματα των προσφύγων.

 

Με βάση το σχέδιο, η Τουρκία θα δέχεται πίσω τους πρόσφυγες από την Ελλάδα με τρία βασικά ανταλλάγματα. Το πρώτο είναι χρήματα: το περασμένο φθινόπωρο η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε συμφωνήσει να ενισχύσει την Τουρκία με 3 δισεκατομμύρια Ευρώ -για την περίθαλψη των εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων από τη Συρία που έχουν καταφύγει στο έδαφός της από την έναρξη του εμφυλίου πολέμου υποτίθεται. Ο Νταβούτογλου ζήτησε τώρα 15 δις. Ύστερα από τα παζάρια συμβιβάστηκε στα έξι.

 

Το δεύτερο αντάλλαγμα που διεκδικεί η Τουρκία είναι η επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και σαν ένα πρώτο, άμεσο και ορατό βήμα σε αυτή την κατεύθυνση, ο Νταβούτογλου ζητάει την άμεση κατάργηση της βίζας για τους Τούρκους πολίτες  -μέχρι τον Ιούνη. Το μέτρο αυτό θα έχει μεγάλη συμβολική σημασία για τον Ταγίπ Ερντογάν και τον Αχμέτ Νταβούτογλου που θα έχουν ξαφνικά, ύστερα από μια σειρά από παταγώδεις αποτυχίες και καταστροφές, κάτι θετικό να παρουσιάσουν στους ψηφοφόρους τους. 

 

Το τρίτο αντάλλαγμα που ζητάει η Άγκυρα είναι να “απαλλάξει” η Ευρωπαϊκή Ένωση την Τουρκία από κάποιους από τους πρόσφυγες που σήμερα “φιλοξενεί”. Αντί για νούμερα ο Νταβούτογλου, η Μέρκελ και ο Ρούτε κατέληξαν σε μια παρανοϊκή ιδέα: για κάθε πρόσφυγα που θα δέχεται πίσω από την Ελλάδα, η Τουρκία θα δικαιούται να στέλνει έναν (άλλο) πρόσφυγα, νόμιμα, στην Ευρώπη. 

Το ισοζύγιο των ανθρωπίνων “ροών” θα παραμένει ισοσκελισμένο. Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν, όπως είναι γνωστό, και τους καλούς φίλους. Και οι ηγέτες της Ευρώπης, άλλωστε, θα μπορούν να παριστάνουν ότι νοιάζονται -ότι κάνουν πράξη το αίτημα να ανοίξουν μια έστω περιορισμένη νόμιμη δίοδο υποδοχής για τους πρόσφυγες.

 

Ακόμα και οι παρανοϊκές αυτές ρυθμίσεις, όμως, σκοντάφτουν στα συμφέροντα, τις αντιρρήσεις και τις πολιτικές σκοπιμότητες άλλων ηγετών της Ευρώπης. Ο Φρανσουά Ολάντ, ο πρόεδρος της Γαλλίας, πρώτα απ' όλα, δηλώνει κατηγορηματικά αντίθετος σε οποιαδήποτε χαλάρωση της θέσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στην Τουρκία όσον αφορά στο ζήτημα της βίζας. Όπως γράφει η εφημερίδα Financial Times, “με τις προεδρικές εκλογές σε απόσταση μικρότερη του ενός έτους και ένα δυναμικό ακροδεξιό Εθνικό Μέτωπο (το κόμμα της Μαρίν Λεπέν) η Γαλλία είναι ιδιαίτερα ανήσυχη απέναντι σε αυτή την πτυχή της συμφωνίας”. Και δεν είναι μόνο η Λεπέν: ο Ολάντ βρίσκεται αντιμέτωπος και με την πίεση από την επιστροφή στην πολιτική σκηνή του Νικολά Σαρκοζί, του δεξιού πρώην προέδρου της Γαλλίας. “Υποστηρίζω”, δήλωσε, “την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χρηματοδοτήσει hot spots στην Τουρκία αλλά είμαι ολοκληρωτικά αντίθετος στην εξαίρεση από την υποχρέωση για βίζα για τα 80 εκατομμύρια των Τούρκων που θα μπορούσαν έτσι να ταξιδεύουν ελεύθερα στη ζώνη Σένγκεν”. 

 

Στο πλευρό τέτοιων πιέσεων είναι η Κύπρος.  Όπως γράφει και πάλι η Financial Times “ο κύριος Αναστασιάδης δήλωσε ότι αν συναινούσε στις τουρκικές απαιτήσεις τώρα, χωρίς να έχει εισπράξει πρώτα τις ήδη συμφωνημένες παραχωρήσεις από την πλευρά της Άγκυρας” η Ελληνοκυπριακή πλευρά θα αποχωρήσει από τις συνομιλίες για την επανένωση του νησιού. Σαν αντάλλαγμα ο Αναστασιάδης ζητάει να ανοίξει η Τουρκία τα λιμάνια και τα αεροδρόμιά της για τα πλοία και τα αεροπλάνα της Κυπριακής Δημοκρατίας -που έχουν κλείσει από τα τέλη της δεκαετίας του 1980. Πίσω από το προσωπείο της «επαναπροσέγγισης» με τον τουρκοκύπριο ηγέτη Ακιτζί, ο Αναστασιάδης προσεγγίζει την …Λεπέν.

 

Στο μεταξύ η “Ενωμένη Ευρώπη” συνεχίζει να χτίζει φράχτες -στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας. Μετά το κλείσιμο του “Βαλκανικού Διαδρόμου” από την κυβέρνηση της Αυστρίας, τώρα ετοιμάζεται και η Ιταλία να σφραγίσει τον “Αλβανικό Διάδρομο”. Όπως γράφει το Βήμα, “από το Σάββατο... τη φρούρηση της συνοριογραμμής της Αλβανίας με την Ελλάδα αναλαμβάνουν Ιταλοί καραμπινιέροι... Η συμφωνία... είχε κλείσει κατά τη συνάντηση που είχε πρόσφατα στη Ρώμη ο Αντζελίνο Αλφάνο (ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας) με τον Αλβανό ομόλογό του Φαϊμίρ Ταχίρι...”.

 

Το περασμένο καλοκαίρι, με τη μνήμη από τον πνιγμό του τρίχρονου Αϊλάν Κουρντί ακόμα νωπή, οι ηγέτες της Ευρώπης έτρεχαν να καταγγείλουν τον ρατσισμό και τους φράχτες του Βίκτορ Ορμπάν, του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας. Τώρα τρέχουν να τον μιμηθούν. Την περασμένη εβδομάδα ο Ντόναλντ Τουσκ, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έτρεξε να συγχαρεί τις χώρες των δυτικών Βαλκανίων για την απόφασή τους να “υλοποιήσουν την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης” να σφραγίσουν τον “διάδρομο”.

Η Ευρώπη είναι η πιο πλούσια ήπειρος του πλανήτη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πάνω από 500 εκατομμύρια κατοίκους. Ακόμα και οι αστοί σχολιαστές παραδέχονται ότι, αντικειμενικά, δεν έχει καμιά δυσκολία να φιλοξενεί δυο ή τρία εκατομμύρια πρόσφυγες κάθε χρόνο. Ο ευρωπαϊκός ρατσισμός, όμως, δεν χωράει ούτε έναν. 

 

Το πρόβλημα δεν είναι οι ίδιοι οι πρόσφυγες. Το πρόβλημα είναι ο ρατσισμός -που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο προωθούν οι ηγέτες της ΕΕ. Οι μέθοδοί τους μπορεί να διαφέρουν. Αλλά όχι και οι στόχοι τους. 

 

Αλλά διαφέρουν ριζικά από τους δικούς μας. Το Σάββατο 19 Μάρτη διαδηλώνουμε όλοι και όλες, σε όλη την Ευρώπη για να φωνάξουμε για μια ακόμα φορά, ακόμα πιο δυνατά: “σύνορα ανοιχτά”, “Κάτω οι φράχτες”, “Όχι στην Ευρώπη Φρούριο”, “Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες είναι καλοδεχούμενοι”. Χωράμε όλοι.