Οικονομία και Πολιτική

Η δημοκρατία προχωράει. Με επιταχυνόμενους ρυθμούς. Απόδειξη: η ταχύτητα με την οποία συντελείται, πλέον, το “κοινοβουλευτικό έργο”. Την περασμένη Πέμπτη η Βουλή ενέκρινε, με τις ψήφους του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ τις “τέσσερις τροπολογίες” που ζητούσαν οι δανειστές για να δώσουν το πράσινο φως για την εκταμίευση της πρώτης υποδόσης της πρώτης δόσης του τρίτου μνημονίου. Τι αλλάζουν αυτές οι τροπολογίες; Το πολυνομοσχέδιο που είχε εγκρίνει, με  την ίδια κοινοβουλευτική πλειοψηφία, η Βουλή την Κυριακή στις 22 Μάη. Εκεί που παλαιότερα χρειάζονταν χρόνια για να αναθεωρηθεί ένας “νόμος του κράτους” τώρα αρκούν λίγες ημέρες.

 

Οι “κόκκινες γραμμές” της κυβέρνησης πετάχτηκαν, με τις τροπολογίες της περασμένης εβδομάδας, για μια ακόμα φορά στο καλάθι των αχρήστων. Όπως έγραφε η εφημερίδα Τα Νεα (30.05.2016) ο Τσακαλώτος έστειλε επιστολή την Τρόικα με την οποία εξηγούσε “αναλυτικά πως η κυβέρνηση δεν θα υλοποιήσει συνολικά οκτώ από τα προαπαιτούμενα των θεσμών, θεωρώντας πως επί της ουσίας δεν υπάρχει λόγος να συμβεί αυτό”. Μόλις την έστειλε, έτρεξε να τις υλοποιήσει.

 

Η Τρόικα ζητούσε να μπορούν οι τράπεζες να πουλήσουν όχι μόνο τα “κόκκινα δάνεια” των επιχειρήσεων και των φυσικών προσώπων αλλά και των ΔΕΚΟ, των Δήμων και των άλλων δημόσιων οργανισμών που τελούσαν υπό την εγγύηση του κράτους. Η επιστολή του Τσακαλώτου διευκρίνιζε ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να υποκύψει. Την Πέμπτη υπέκυψε. Το μόνο που κατάφερε η κυβέρνηση είναι να μην συνυπολογίζονται τα ποσά που θα πληρώνει κάθε φορά το δημόσιο από τις καταπτώσεις των δανείων αυτών στο έλλειμμα (και επομένως στην ενεργοποίηση του “κόφτη”). Γκραν σουξέ.

 

Η Τρόικα ζητούσε την πώληση του ΑΔΜΗΕ (θυγατρική της ΔΕΗ, υπεύθυνη για τα δίκτυα μεταφοράς του ρεύματος). Η κυβέρνηση αντιπρότεινε ένα σχέδιο μερικής ιδιωτικοποίησης και ανάπτυξης -και την πώληση τελικά αν αυτό το σχέδιο αποτύχει. Και αυτό ήταν “κόκκινη γραμμή”. Η Τρόικα δέχτηκε να παραμείνει το σχέδιο όπως έχει -μόνο έκανε τις ημερομηνίες της αξιολόγησης τόσο ασφυκτικές έτσι ώστε η αποτυχία να είναι μαθηματικά βέβαιη. Η Βουλή ψήφισε και αυτή την τροπολογία την περασμένη Πέμπτη.

 

Και το ίδιο έγινε σχεδόν με όλα: από τον “κόφτη” (που έγινε πιο αυστηρός) μέχρι τα εφάπαξ (που πετσοκόβονται ακόμα περισσότερο για διάφορες κατηγορίες συνταξιούχων), τις συντάξεις και τα ειδικά μισθολόγια.

 

Ικανοποιήθηκε η Τρόικα; Κάθε άλλο. Μόλις ψηφίστηκαν οι τροπολογίες έτρεξε να ζητήσει τρία ακόμα προαπαιτούμενα: την υπογραφή της συμβασης ανάμεσα στο δημόσιο και την Lamda Development (τον Λάτση δηλαδή) για την “αξιοποίηση” του Ελληνικού. Την παράδοση και του τελευταίου 5% των μετοχών του ΟΤΕ που είχαν παραμείνει στα χέρια του δημοσίου στο νέο υπερταμείο. Και το “ακαταδίωκτο” για όλα τα στελέχη του νέου υπερταμείου. Έτσι ώστε να μπορούν απερίσπαστοι και χωρίς τον κίνδυνο των διώξεων να επιτελέσουν το έργο τους. Για την ανάπτυξη, ρε γαμώτο.

 

Το περασμένο Σάββατο ο ανακριτής άφησε ελεύθερα, χωρίς περιοριστικούς όρους, τα έξι (πρώην) στελέχη του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων του ΤΑΙΠΕΔ που διώκονται για την υπόθεση της “πώλησης και εκμίσθωσης”  28 ακινήτων του δημοσίου. 

Η δίωξη έχει τις υπογραφές των εισαγγελέων Διαφθοράς Ιωάννη Σέβη και Αγγελικής Τριανταφύλλου. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, «Τα μέλη του συμβουλίου εμπειρογνωμόνων, παρ’ ότι μπορούσαν λόγω των γνώσεων και των ικανοτήτων τους να εισηγηθούν τροποποίηση των όρων της συναλλαγής, ώστε η αξιοποίηση της περιουσίας να είναι συμφέρουσα για το Δημόσιο, εντούτοις ομόφωνα γνωμοδότησαν προς το Δ.Σ. ότι η διαδικασία που τηρήθηκε ήταν επωφελής, ενώ αποδείχτηκε ασύμφορη και απειλούσε ζημιά του ελληνικού Δημοσίου ανερχόμενη σε τουλάχιστον 580 εκατομμυρίων ευρώ». (Εφημερίδα των Συντακτών, 21.07.2015)

 

Μεταξύ των κατηγορουμένων περιλαμβάνονται τρεις “Ευρωπαίοι τεχνοκράτες” – ο πρόεδρος της Κτηματικής Υπηρεσίας του Ισπανικού Δημοσίου, ο Ιταλός ομόλογός του και ο Σλοβάκος πρόεδρος του Χρηματιστηρίου της χώρας- οι οποίοι είχαν διοριστεί στο Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων από το Euroworking Group.

 

Με βάση τη γνωμοδότηση των “έξι” το ΤΑΙΠΕΔ πούλησε τα 28 αυτά ακίνητα σε δυο ιδιωτικές εταιρείες -την Eurobank Properties και την Εθνική Πανγαία- έναντι 261 εκατομμυρίων ευρώ. Στη συνέχεια οι εταιρείες αυτές νοίκιασαν τα ίδια ακίνητα πίσω στο δημόσιο με ετήσιο ενοίκιο 25,5 εκατομμυρίων Ευρώ - παρόλο που το δημόσιο δεν τα χρειαζόταν όλα (κάποια απ' αυτά παραμένουν μέχρι σήμερα άδεια). Αλλά αυτό είναι ένα μικρό, μόνο, μέρος του σκανδάλου. 

 

Η μέση “καθαρή” απόδοση των ακινήτων κυμαίνεται σήμερα (Το Βήμα 07.02.2014) ανάμεσα στο 3% και το 3,8%. Αν προστεθεί σε αυτό το νούμερο και η επιβάρυνση του ΕΝΦΙΑ (0,3% - 0,6%) η “προ φόρων” απόδοση των ακινήτων φτάνει, στην καλύτερη περίπτωση, το 4.1%. Με αυτά τα νούμερα, αν τα 28 ακίνητα άξιζαν πράγματι μόνο 261 εκατομμύρια, το μέγιστο ενοίκιο δεν θα έπρεπε να ξεπερνάει τα 10.7 εκατομμύρια το χρόνο. Με τον αντίστροφο πάλι υπολογισμό, αν το ενοίκιο των 25,5 εκατομμυρίων είναι “σωστό”, τότε τα 28 ακίνητα θα έπρεπε να αξίζουν τουλάχιστον 621 εκατομμύρια. Με έναν πιο ακριβή υπολογισμό, οι εισαγγελείς διαφθοράς υπολόγισαν την πραγματική αξία τους σε 840 εκατομμύρια. Με άλλα λόγια, ακόμα και με τους πιο συντηρητικούς υπολογισμούς, το ΤΑΙΠΕΔ πούλησε τα ακίνητα αυτά στο ένα τρίτο, περίπου, της αξίας τους.

 

Στον ανακριτή, οι δικηγόροι των εμπειρογνωμόνων δεν προσπάθησαν καν να αμφισβητήσουν τα στοιχεία. Δεν αρνήθηκαν το ίδιο το σκάνδαλο. Το μόνο που είπαν ήταν ότι οι πελάτες τους δεν είχαν την πραγματική ευθύνη. Ο ρόλος τους ήταν “συμβουλευτικός” και όχι “διαχειριστικός”. Οι κατηγορίες, επομένως, της “απιστίας” δεν μπορούν να σταθούν.

 

Ο ρόλος των εμπειρογνωμόνων ήταν πράγματι συμβουλευτικός. Αυτό βέβαια δεν τους απαλλάσσει, προφανώς, από καμιά ευθύνη. Παρόλα αυτά η δίωξη θα έπρεπε κανονικά να στραφεί, πρώτα και κύρια ενάντια στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΤΑΙΠΕΔ που είχε τη “διαχειριστική ευθύνη”. Μόνο που ο ιδρυτικός νόμος του ΤΑΙΠΕΔ απαγορεύει ρητά την άσκηση ποινικής δίωξης σε βάρος της διοίκησής του για τις αποφάσεις του σε σχέση με τις αποκρατικοποιήσεις. Το Μνημόνιο (Νο 2) έδεσε προκαταβολικά τα χέρια των εισαγγελέων διαφθοράς. Η μόνη λύση ήταν η δίωξη σε βάρος των εμπειρογνωμόνων -και το έκαναν.

 

Η δίωξη, όμως, προκάλεσε την οργή του Γερούν Ντάιζελμπλουμ, του προέδρου του Eurogroup που έτρεξε να απαιτήσει, με την απειλή της μη εκταμίευσης της υποδόσης των 7.2 δις, το “ακαταδίωκτο” για όλα τα στελέχη του νέου υπερταμείου - είτε έχουν είτε δεν έχουν διαχειριστικές αρμοδιότητες.  

 

Ποιες ακριβώς ήταν οι κινήσεις της κυβέρνησης μέσα στις επόμενες ώρες, αυτό δεν το γνωρίζουμε. Ο υπουργός Δικαιοσύνης, άλλωστε, έχει τονίσει πολλές φορές (πχ σε σχέση με την αλλαγή του χώρου διεξαγωγής της δίκης της Χρυσής Αυγής) ότι η κυβέρνηση δεν επεμβαίνει στο “ανεξάρτητο έργο της δικαιοσύνης”. Ο ανακριτής πάντως, όπως έγραψε η εφημερίδα Τα Νέα “σε μια κίνηση με σημασία... άφησε (τους κατηγορούμενους) ελεύθερους το περασμένο Σάββατο χωρίς περιοριστικούς όρους διευκολύνοντας τη θέση της κυβέρνησης στη διαπραγμάτευση”. Η κίνηση αυτή, γράφει η Καθημερινή, σημαίνει ότι ο φάκελος οδεύει πλέον, κατά πάσα πιθανότητα, προς το αρχείο.

 

Μια τελευταία λεπτομέρεια: τους “έξι” αντιπροσώπευσαν στον ανακριτή οι δικηγόροι Αλέξανδρος Λυκουρέζος και Γιάννης Γιαννίδης. Ο Λυκουρέζος ήταν, να θυμίσουμε, ο δικηγόρος της Siemens. Ο Γιαννίδης του Μιχάλη Χριστοφοράκου. 

 

Το μεσημέρι της Δευτέρας, λίγες ώρες πριν την προγραμματισμένη τηλεδιάσκεψη του  EuroWorking Group, οι πληροφορίες από τις Βρυξέλλες έκαναν λόγο για “θετική επί της αρχής έκθεση συμμόρφωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της πρώτης αξιολόγησης του ελληνικού προγράμματος”. Την Τρίτη το πρωί,  το «πράσινο φως» είχε μετατεθεί για την Πέμπτη  καθώς το EWG επέμενε να δοθεί

το Ελληνικό στον Λάτση και το 5% του ΟΤΕ στο υπερταμείο.

 

Ακόμα και αν δοθεί τελικά το πράσινο φως από την Τρόικα, η εκταμίευση θα πρέπει να περιμένει την έγκριση πρώτα από τα κοινοβούλια της Γερμανίας, της Ολλανδίας και της Φινλανδίας και ύστερα από την ίδια τη γραφειοκρατία του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας. Αλλά ακόμα και μετά από όλον αυτό τον Γολγοθά αυτό που διαφαίνεται στο ορίζοντα δεν είναι το φως της ανάπτυξης αλλά το μαύρο σκοτάδι της λιτότητας, της φτώχειας και των μνημονίων -χωρίς τέλος.

 

Η Ελλάδα, αν όλα πάνε “κατ’΄ευχήν” θα πάρει στο τέλος του Ιούνη από την Τρόικα 7.2 δις. Από αυτά το μεγαλύτερο μέρος θα γυρίσει αμέσως πίσω στους δανειστές μας -δηλαδή την Τρόικα- για την εξόφληση δανείων και τόκων του πρώτου μνηνονίου. Η κυβέρνηση δεν ζητάει νέα δανεικά: ζητάει απλά την ανανέωση των παλαιότερων δανείων.

 

Για την εκταμίευση του υπολοίπου της πρώτης δόσης, η Ελλάδα θα πρέπει να περάσει έναν ακόμα γύρο “αξιολόγησης”. Τα προαπαιτούμενα έχουν αρχίσει ήδη να βγαίνουν στο φως της δημοσιότητας: κατάργηση του 13 και 14 μισθού και στον ιδιωτικό τομέα. Περικοπή των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων. Ευκολότερες απολύσεις. Ακόμα μεγαλύτερη ελαστικοποίηση των σχέσεων εργασίας. Η ατζέντα που προσπαθεί να επιβάλλει αυτή τη στιγμή ο Ολάντ στη Γαλλία, με άλλα λόγια. 

 

Ο Τσίπρας έτρεξε να μιλήσει για μια ακόμα φορά για “κόκκινες γραμμές”. Αν νομίζει ότι με ψέμματα και κοροϊδίες θα αποφύγει την τύχη του Ολάντ ένα έχουμε να του πούμε: είναι βαθιά γελασμένος.