Ιδέες

Αφιερωμένο εξαιρετικά στην κρίση που κλυδωνίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την επικράτηση του Brexit στο βρετανικό δημοψήφισμα, είναι το νέο τεύχος του περιοδικού Σοσιαλισμός Από τα Κάτω (Νο 117, Ιούλης-Αύγουστος 2016) που μόλις κυκλοφόρησε. Ένα χρόνο μετά το δικό μας συντριπτικό ΟΧΙ στα μνημόνια, το εξώφυλλο του περιοδικού δε θα μπορούσε να κοσμεί κάτι άλλο από τα αποσβολωμένα πρόσωπα των ηγετών της ΕΕ -ανάμεσά τους και του Τσίπρα- για τη νέα μεγάλη ήττα τους.

 

«Η ΕΕ χάνει το δεύτερο μεγαλύτερο μέλος της. Ένας νεοφιλελεύθερος οργανισμός που έχει διαρκώς υπηρετήσει τα συμφέροντα του Ευρωπαϊκού κεφάλαιου με τις μνημονιακές επιθέσεις λιτότητας στην Ελλάδα, με τη στήριξη για τις επιθέσεις Ολάντ κατά των εργατών στη Γαλλία και με την πλήρη περιφρόνηση για κάθε αντιπολίτευση, δέχεται αυτή τη στιγμή το μεγαλύτερο πλήγμα», αναφέρει το σημείωμα της σύνταξης του περιοδικού εισάγοντάς μας στα δύο κεντρικά άρθρα για τις πολιτικές και οικονομικές συνέπειες του Brexit.

 

Στις πρώτες στέκεται η Μαρία Στύλλου με το άρθρο της «Βρετανία 52%, Ελλάδα 62% - Ένα χρόνο μετά, είμαστε πιο δυνατοί». Υπερβολικός τίτλος θα μπορούσε να πει κάποιος μετά από έξι χρόνια σκληρά μνημόνια, ένα ταπεινωτικό ξεπούλημα από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ που μετέτρεψε το ΟΧΙ σε ΝΑΙ και συνεχίζει όλες τις επιθέσεις, αλλά κι ένα Brexit που αμφισβητείται ο ταξικός χαρακτήρας του. Κι όμως, δεν είναι. Όπως εξηγεί το άρθρο, πουθενά δεν κατάφεραν να σταματήσουν την αντίσταση, το «δεν υπάρχει εναλλακτική» δεν πείθει μαζικά πια ακροατήρια, η αφήγηση ενός σύσσωμα ρατσιστικού και ξενοφοβικού Brexit είναι η προπαγάνδα των ηττημένων του δημοψηφίσματος για να συκοφαντήσουν και να μειώσουν τα προχωρήματα της εργατικής τάξης και της νεολαίας πανευρωπαϊκά.

 

«Ξέρουν [τα χρηματιστήρια και οι ελίτ της Ευρώπης] ότι εκατομμύρια εργάτες σε όλη την Ευρώπη βλέπουν το 52% της Βρετανίας και το 62% στην Ελλάδα πέρσι σαν ένα πλήγμα για τις άρχουσες τάξεις που τυραννούν όλους τους εργάτες της ηπείρου», γράφει, καταλήγοντας στα καθήκοντα που ανοίγονται για την αριστερά πέρα από το ΣΥΡΙΖΑ, «Αν η Αριστερά χάσει αυτή την εικόνα από τα μάτια της, περιορίζεται σε έναν μικρόκοσμο και δεν μπορεί να επηρεάσει, πολύ περισσότερο να καθορίσει τις εξελίξεις. Η Αριστερά πρέπει να έχει σαν στόχο να τις καθορίσει γιατί οι συγκρούσεις μπροστά μας είναι πολύ μεγάλες».

 

Αυτές τις εκτιμήσεις, της κρίσης και αστάθειας της κυρίαρχης τάξης και της δύναμης των εργατών, έρχεται να ενισχύσει η οικονομική ανάλυση που κάνει ο Πάνος Γκαργκάνας στο άρθρο του «Η πολλαπλή αποτυχία του νεοφιλελευθερισμού». Αν αξίζει να το διαβάσει κανείς δεν είναι «μόνο» γιατί εξηγεί, με τον κατανοητό τρόπο που προσφέρει η μαρξιστική θεωρία, γιατί ο νεοφιλελευθερισμός, εδώ και τριάντα χρόνια, αδυνατεί «να εξασφαλίσει τον κεντρικό του στόχο, δηλαδή το ξεπέρασμα της κρίσης του σύγχρονου καπιταλισμού». Αλλά και γιατί αναδεικνύει κάτι ακόμα που δεν μπορεί να εξασφαλίσει ο νεοφιλελευθερισμός: «δεν μπορεί να απαλλάξει τον καπιταλισμό από τον “ιστορικό νεκροθάφτη” του».

 

Αν υπάρχει μια κυβέρνηση που βρέθηκε πρόσφατα αντιμέτωπη με αυτή την ιστορική δύναμη, είναι του Ολάντ στη Γαλλία. Ο Γκαέλ Μπρεμπάντ, φοιτητής στη Σορβόννη και ακτιβιστής της αντικαπιταλιστικής αριστεράς, παρουσιάζει στη συνέντευξή του στο περιοδικό πώς και γιατί «Η οργή βγήκε στους δρόμους» στη χώρα που η ακροδεξιά και το Εθνικό Μέτωπο της Λεπέν παρουσιαζόταν ως ο μοναδικός κερδισμένος από τις νεοφιλελεύθερες επιθέσεις. Μιλά για το ρόλο των φοιτητών και της νεολαίας, τις Ολονυκτίες και τα προχωρήματα του κινήματος ενάντια στο ρατσισμό και τους φασίστες, την εκρηκτική είσοδο της εργατικής τάξης και των συνδικάτων.

 

«Το όνομά μου είναι Αμτζάντ, είμαι 36 χρονών, κατάγομαι από την πόλη Χαμά που βρίσκεται στη κεντρική Συρία, έχω σπουδάσει νομικά με ειδικότητα στη διεθνή νομολογία και σήμερα είμαι πρόσφυγας…». Η συνέντευξη του Αμτζάντ αλ Φαχούρι στο Γιώργο Πίττα είναι κυριολεκτικά αποκλειστικότητα. Μια συγκλονιστική προσωπική μαρτυρία για το πώς ξεκίνησε, οργανώθηκε και εξελίχτηκε η επανάσταση στη Συρία το 2011 που αναδεικνύει τις επαναστατικές εμπειρίες που κουβαλάνε «Οι πρόσφυγες της Αραβικής Άνοιξης».

 

Η ιστορία είναι γεμάτη με μεγάλα κινήματα και επαναστάσεις. Στην επέτειο των ογδόντα χρόνων από την ισπανική επανάσταση του 1936, το νέο ΣΑΚ δεν θα μπορούσε να μη θυμίσει την πιο κρίσιμη μάχη της δεκαετίας του ’30. «Εκατομμύρια εργάτες και εργάτριες ξεσηκώθηκαν και με το όπλο στο χέρι πάλευαν ενάντια στο φασισμό. Την ίδια στιγμή δημιουργούσαν τα προπλάσματα της δικής τους εξουσίας. Η απάντηση στο φασισμό ήταν η εργατική επανάσταση», γράφει ο Λέανδρος Μπόλαρης στο άρθρο «Η επανάσταση ενάντια στο φασισμό».

 

Το Κεφάλαιο του Μαρξ είναι από τα πιο πολυσυζητημένα έργα παγκοσμίως. Μία πλευρά αυτής της συζήτησης είναι το πώς ο Μαρξ έφτασε να το γράψει, ποια ζητήματα και προβλήματα αντιμετώπισε στην προσπάθειά του, όπως έλεγε ο ίδιος, να «αποκαλύψει τους οικονομικούς νόμους κίνησης της σύγχρονης κοινωνίας». Αυτή την πλευρά προσπαθεί να φωτίσει το βιβλίο του Άλεξ Καλλίνικος «Αποκρυπτογραφώντας το Κεφάλαιο» που κυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά από το Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο. Το νέο ΣΑΚ δημοσιεύει την παρουσίαση που έκανε ο συγγραφέας του στον φετινό Μαρξισμό ανοίγοντάς μας πραγματικά την όρεξη για διάβασμα όταν λέει πώς «το Κεφάλαιο δεν είναι μια ακαδημαϊκή μελέτη. Είναι ένα επιστημονικό έργο, αλλά ταυτόχρονα και ένα πολιτικό όπλο. Είναι όπλο ακριβώς γιατί είναι ένα τέτοιο επιστημονικό έργο. Αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είναι όπλο».

 

Όλοι μας κατά καιρούς έχουμε ακούσει τη φράση «η εργατική τάξη είναι στο καναπέ» και έχουμε αναρωτηθεί αν πράγματι της λείπει η ταξική συνείδηση και πώς μπορεί να την αποκτήσει. Το άρθρο του Θανάση Καμπαγιάννη, «Τάξη και ταξική συνείδηση», για το τι είναι αυτό που καθορίζει τις ιδέες της εργατικής τάξης και πώς αυτές μπορούν να αλλάξουν, μας βοηθά να απαντήσουμε. Οδηγός είναι οι εμπειρίες και οι θεωρητικοποιήσεις των επαναστατών μαρξιστών των αρχών του 20ου αιώνα και συγκεκριμένα η παρέμβαση του Γκέοργκ Λούκατς, η συμβολή του Αντόνιο Γκράμσι και η τομή του Λένιν μέσα από την πετυχημένη δοκιμασία της Ρώσικης Επανάστασης.

 

Διαβάζοντας στην πρώτη σελίδα τα περιεχόμενα του περιοδικού, είναι αδύνατο να μην τραβήξει σε κάποιον την προσοχή το άρθρο «Θεωρία της σχετικότητας και τα βαρυτικά κύματα». Τι κάνει μια επιστημονική ανακάλυψη ανάμεσα σε πολιτικά μαρξιστικά κείμενα; Η Αφροδίτη Φράγκου, εξηγώντας τη θεωρία του Αϊνστάιν που πλέον επιβεβαιώνεται, απαντά: «θέλοντας να αλλάξουν την κοινωνία, οι επαναστάτες σοσιαλιστές έχουν το μαρξισμό σαν εργαλείο επιστημονικής κατανόησής της. Η κατανόηση του φυσικού κόσμου και της κοινωνίας είναι δυο πράγματα αλληλένδετα, αν και όχι ταυτόσημα. Από αυτή την άποψη, οι μαρξιστές δεν μπορούν ούτε να αγνοούν, αλλά ούτε να δέχονται άκριτα τα συμπεράσματα των επιστημόνων».

 

Δύο βιβλιοκριτικές συμπληρώνουν το περιοδικό. Η πρώτη είναι για την παμφλέτα «Η εργατική αντίσταση στα μνημόνια-Χρονικό των αγώνων μιας εξαετίας» και η δεύτερη για το συλλογικό έργο «Το ΟΧΙ που έγινε ΝΑΙ».