Τα φύκια όπως είναι γνωστό δεν έχουν καμιά σχέση με τις μεταξωτές κορδέλες. Ούτε τα βραχυπρόθεσμα μέτρα που έβαλε στο τραπέζι το Eurogroup της Δευτέρας έχουν καμιά σχέση με την ελάφρυνση του χρέους.

Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος πανηγύριζε για τη "μεγάλη εθνική επιτυχία" της μείωσης του χρέους κατά 45 δις, ένα ποσό που αντιστοιχεί σήμερα στο 22% του ΑΕΠ. "Είναι πολλά υποσχόμενα τα μέτρα και πολύ πιο ευνοϊκά από αυτά που περιμέναμε τον περασμένο Μάιο", δήλωσε από τις Βρυξέλλες. Ο διάβολος, όμως, όπως λέει η παροιμία κρύβεται στις λεπτομέρειες. Και οι «λεπτομέρειες» λένε μια άλλη, πολύ διαφορετική ιστορία.

"Λεπτομέρειες..."

Λεπτομέρεια πρώτη: η μείωση του χρέους θα γίνει σταδιακά μέσα σε μια περίοδο 35 ετών. Σύμφωνα με τον Κλάους Ρέγκλινγκ, τον επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ) που εισηγήθηκε τα βραχυπρόθεσμα μέτρα, τα 45 δις υπολογίστηκαν στο τέλος αυτής της περιόδου, το 2060 δηλαδή.

Λεπτομέρεια δεύτερη: η εκτίμηση της μείωσης υπολογίστηκε με βάσει ένα συγκεκριμένο σενάριο συνθηκών στην αγορά. Οι συνθήκες αυτές στηρίζονται προφανώς στις προβλέψεις "έγκριτων οικονομολόγων" -σαν αυτούς που το 2006 κόμπαζαν ότι οι οικονομικές κρίσεις ανήκουν πλέον οριστικά στο παρελθόν και το 2007 έριξαν το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα στα βράχια, με τις εκτιμήσεις τους για τα ποσοστά των στεγαστικών δανείων "υψηλού ρίσκου" που θα "κοκκίνιζαν" και τις αξίες των ακινήτων, που θα απογειώνονταν. 

Λεπτομέρεια τρίτη: δεν πρόκειται πραγματικά για "μείωση" αλλά για "εξοικονόμηση". Το μόνο ποσό που έκοψε πραγματικά το Eurogroup ήταν ένα πρόστιμο που είχε επιβληθεί στην Ελλάδα πάνω στα χρέη του δεύτερου μνημόνιου  από το οποίο το ελληνικό δημόσιο θα κερδίσει, άμεσα περίπου 220 εκατομμύρια - δηλαδή 0.07% του δημοσίου χρέους. Τα υπόλοιπα 44,780 εκατομμύρια υποτίθεται ότι θα προέλθουν από την μετατροπή των κυμαινόμενων επιτοκίων με τα οποία έχει δανειστεί η Ελλάδα σε σταθερά και από την επιμήκυνση της διάρκειας τους κατά 4 περίπου χρόνια. Με άλλα λόγια το αν και πόσους τόκους λιγότερους θα πληρώσει το δημόσιο μέχρι το 2060 παίζεται από την πορεία των επιτοκίων στα επόμενα σαράντα χρόνια!

Λεπτομέρεια τέταρτη: το σταθερό επιτόκιο που συμφώνησαν, 1.5% είναι πολύ μεγαλύτερο από το τρέχον επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Βραχυπρόθεσμα, με άλλα λόγια, θα επιβαρύνουν το χρέος αντί να το μειώσουν. Στην πραγματικότητα τα "βραχυπρόθεσμα μέτρα" δεν έχουν κανένα πρακτικό αντίκρισμα. Δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα ακόμα "φιλικό χτύπημα στην πλάτη» για να διαιωνιστεί το μαρτύριο του χρέους.

Αξιολόγηση

Και αυτό φάνηκε ανάγλυφα από το δεύτερο ζήτημα που απασχόλησε το Eurogroup, το κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης που παραπέμφθηκε για το επόμενο έτος. "Χρειάζεται περισσότερη δουλειά", όπως είπε ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ. Δηλαδή περισσότερα μέτρα. Για αυτό τα τεχνικά κλιμάκια των θεσμών θα έρθουν μια ακόμα φορά στην Αθήνα για να "ξεσκονίσουν" ξανά τα βιβλία των υπουργείων και να ανακαλύψουν και άλλες δαπάνες που μπορούν να κοπούν έτσι ώστε να επιτευχθεί ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος 3.5% του ΑΕΠ που έχει συμφωνήσει η κυβέρνηση για το 2018. 

Ανοιχτό έμεινε και το θέμα των πρωτογενών πλεονασμάτων για τις χρονιές μετά το 2018 -τη χρονιά που λήγει τυπικά το τρίτο μνημόνιο. Όπως αποκάλυψε η γερμανική εφημερίδα Suddeutsche Zeitung το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών (ο Σόιμπλε δηλαδή) επιμένει να παραταθεί ο στόχος του 3.5% για μια ακόμα δεκαετία. Οι πιο "μετριοπαθείς" (οι "φίλοι" μας σαν τον επίτροπο Οικονομικών Υποθέσεων, Πιερ Μοσκοβισί ή τον υπουργό Οικονομικών της Γαλλίας, Μισέλ Σαπέν πιέζουν, όπως αποκάλυψε ο Ντάισελμπλουμ για μια παράταση κατά τρία ως πέντε χρόνια "μόνο". Πρόκειται για ένα παρανοϊκό νούμερο. "Ακόμη και οι φετιχιστές των μηδενικών ελλειμμάτων όπως ο Σόιμπλε", έγραφε την περασμένη εβδομάδα η γερμανική εφημερίδα Tageszeitung (TAZ)  "δεν μπορούν να επιτύχουν πλεονάσματα άνω του 1%, παρά το χαμηλό ποσοστό ανεργίας της Γερμανίας, παρά τους φόρους που αναβλύζουν. Πώς θα καταφέρει λοιπόν η Ελλάδα ένα τόσο υψηλό πλεόνασμα;». 

Για το 2019 και το 2020 το ΔΝΤ,  ζητάει πρόσθετα μέτρα 4.2 δισεκατομμυρίων. 

Κόκκινες γραμμές

Η κυβέρνηση, παρά τις φανφάρες για τις "κόκκινες γραμμές" είναι για μια ακόμα φορά έτοιμη να υποχωρήσει. Στην πραγματικότητα η κυβέρνηση έχει εναποθέσει όλες της τις ελπίδες στις αγορές. Όπως ακριβώς και ο Σαμαράς δηλαδή. Σύμφωνα με το σενάριο που έχει στήσει το υπουργείο Οικονομικών, το Eurogroup θα κλείσει το αργότερο μέχρι τον Φλεβάρη την αξιολόγηση, το ΔΝΤ θα χαρακτηρίσει "βιώσιμο" το ελληνικό χρέος, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα εντάξει την Ελλάδα στο πρόγραμμα "ποσοτικής χαλάρωσης", οι αγορές θα ικανοποιηθούν, τα επιτόκια των ελληνικών τίτλων θα πέσουν σε "φυσιολογικά επίπεδα" (σήμερα βρίσκονται κοντά στο 6.5%) και η κυβέρνηση θα μπορέσει μέσα στο 2017 ή το αργότερο το 2018 να αρχίσει να δανείζεται και πάλι από το διεθνές τραπεζικό σύστημα.

Πόσες πιθανότητες έχει το κάθε σενάριο είναι δύσκολο να υπολογιστεί. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι οι εξελίξεις δεν κινούνται στην κατεύθυνση που θα ήθελε η κυβέρνηση. Όλοι περιμένουν με κομμένη την ανάσα ακόμα την αντίδραση των αγορών στο "όχι" του Ιταλικού δημοψηφίσματος. Και με ακόμα μεγαλύτερη αγωνία τη "μάχη" για την διάσωση των ιταλικών τραπεζών -που απειλούνται με χρεοκοπία. Η ανακεφαλαιοποίηση της πιο χρεοκοπημένης ιταλικής τράπεζας (της Σιένα) παίζεται το επόμενο σαββατοκύριακο. Το ποιά σενάρια θα υπάρχουν την επόμενη βδομάδα πολύ θα ήθελαν να το ήξεραν όλοι αυτοί που μιλάνε με σιγουριά για τις εξελίξεις του 2060…

Για τους εργάτες και τους φτωχούς δεν υπάρχουν "καλά" και "κακά" σενάρια. Υπάρχουν μόνο θυσίες. Ατέλειωτες θυσίες. Και αγώνες. Ατέλειωτοι αγώνες. Αυτό που έρχεται δεν είναι η "επιστροφή στην ανάπτυξη", όπως λέει η κυβέρνηση αλλά η επιδείνωση της οικονομικής και  πολιτικής κρίσης. Τώρα είναι η στιγμή για να απορρίψουμε τις συμφωνίες της κυβέρνησης με την Τρόικα.