Τετάρτη 29 Μάρτη: "Βεβαιότητα για το κλείσιμο της συμφωνίας με τους θεσμούς πολύ γρήγορα εξέφρασε χθες, ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος".
Πέμπτη 30 Μάρτη: "Εμπόδια στο «παρά πέντε» της συμφωνίας με τους θεσμούς ανέκυψαν χθες καθώς η ελληνική πλευρά, στο πλαίσιο της εκ του μακρόθεν διαπραγμάτευσης, ζήτησε βελτιώσεις στο σκέλος της περικοπής των συντάξεων... Έτσι, αν και δεν αμφισβητείται η πρόοδος που έχει σημειωθεί, είναι αμφίβολο αν θα μπορέσει σήμερα το Euroworking Group να δώσει το «πράσινο φως» για την επιστροφή των επικεφαλής των θεσμών στην Αθήνα".
Δευτέρα 3 Απρίλη: "Μάταιες αποδείχθηκαν οι προσπάθειες που έγιναν την περασμένη εβδομάδα για να επιστρέψουν οι θεσμοί στην Ελλάδα... Πλέον το ενδεχόμενο να προκύψει συμφωνία πριν από το Eurogroup της Μάλτας, την Παρασκευή, αποκλείεται".
Το σήριαλ του κλεισίματος της Β' αξιολόγησης συνεχίστηκε την περασμένη εβδομάδα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που είχε ανοίξει 11 μήνες πριν: με μια ακόμα αποτυχία. Τώρα κυβέρνηση και θεσμοί εναποθέτουν τις ελπίδες τους για μια συμφωνία "σε τεχνικό επίπεδο" -μια συμφωνία που θα επιτρέψει την εκταμίευση της πολυπόθητης δόσης- για το επόμενο Eurogroup που έχει προγραμματιστεί για τις 22 Μάη. Στο μεταξύ τα περιθώρια στενεύουν ασφυκτικά: μέσα στο μήνα που διανύουμε η Ελλάδα πρέπει να ξεπληρώσει παλιά ομόλογα που βρίσκονται στα χέρια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και των άλλων κεντρικών τραπεζών του Ευρωσυστήματος αξίας 1.35 δις ευρώ. Ο Μάης και ο Ιούνης που ακολουθούν είναι σχετικά ήπιοι (από πλευράς πληρωμών). Ύστερα όμως έρχεται ο Ιούλης.
Στις 17 Ιούλη λήγει το τριετές ομόλογο που είχε εκδώσει η κυβέρνηση του Σαμαρά το 2014 -τότε που πανηγύριζε για την πετυχημένη πρώτη έξοδο στις αγορές- αξίας 2.1 δις ευρώ. Στις 18 Ιούλη λήγουν και πάλι κάποια παλιά ομόλογα που βρίσκονται στα χέρια της ΕΚΤ αξίας 4.1 δις. Στις 20 Ιούλη η Ελλάδα πρέπει να εξοφλήσει ένα χρέος 300 περίπου εκατομμυρίων προς το ΔΝΤ. Συνολικά, μαζί με τα "κουπόνια" των ομολόγων και τους τόκους, η κυβέρνηση θα χρειαστεί να πληρώσει μέσα στον Ιούλη περίπου 7.4 δις στους δανειστές. Περιττό να το πει κανείς, ακόμα και αν αποφάσιζαν ο Τσίπρας και ο Τσακαλώτος να "ξύσουν τον πάτο του βαρελιού" (όπως έκανε η κυβέρνηση τους πρώτους μήνες του 2015) τα λεφτά αυτά είναι αδύνατο να βρεθούν. Χωρίς την ολοκλήρωση της αξιολόγησης και την εκταμίευση της δόσης, η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει τον Ιούλη. Και όσο περνάει ο καιρός και πλησιάζουμε στις "κόκκινες" αυτές ημερομηνίες, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η θέση της κυβέρνησης.
Παρανοϊκοί
Οι δανειστές, με πρώτο και καλύτερο το ΔΝΤ, το ξέρουν -και για αυτό γίνονται ολοένα και πιο παρανοϊκοί στις απαιτήσεις τους. Το ΔΝΤ δεν εκβιάζει μόνο την ελληνική κυβέρνηση αλλά και την Ευρώπη και τη Γερμανία -το τελευταίο πράγμα που θα ήθελε η Μέρκελ μέσα στην προεκλογική περίοδο του καλοκαιριού θα ήταν μια επανάληψη του "ελληνικού δράματος" του 2015.
Σε μια πρόσφατη ομιλία του στο Λονδίνο, ο Πόουλ Τόμσεν αφού επιτέθηκε για μια ακόμα φορά στη "γενναιοδωρία" του ελληνικού ασφαλιστικού συστήματος και την "φορολογική εξαίρεση" του 60% του πληθυσμού (ο Τόμσεν θα έβαζε ΕΝΦΙΑ ακόμα και στους άστεγους αν μπορούσε) ξεκαθάρισε ότι το Ταμείο δεν πρόκειται να συναινέσει πλέον σε καμιά "λύση" που δεν θα συνοδεύεται από ένα "ρεαλιστικό" πακέτο ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους. Η αδιαλλαξία και η ασυνεννοησία των θεσμών, είναι σύμφωνα με την κυβέρνηση, ο βασικός λόγος για τις καθυστερήσεις της αξιολόγησης. Και έχει σε ένα βαθμό δίκιο. Αλλά δεν είναι ο μοναδικός λόγος. Ούτε ο κύριος αυτή τη στιγμή.
Η αντιπολίτευση, από την άλλη πλευρά, αποδίδει την αποτυχία στην ανικανότητα και τις "αριστερές ιδεοληψίες" του ΣΥΡΙΖΑ. Η κυβέρνηση είναι επικίνδυνη για τον τόπο, επαναλαμβάνει όπου σταθεί και όπου βρεθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης. "Η πλατεία Κουμουνδούρου κυριαρχείται από το σύνδρομο της αυτοκτονούσας αριστεράς" γράφει στην Καθημερινή ο γνωστός και μη εξαιρετέος Μπάμπης Παπαδημητρίου (ναι αυτός ο ίδιος που ονειρευόταν μια συγκυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με μια "σοβαρή" Χρυσή Αυγή) . "Το ανθρώπινο δυναμικό της αριστεράς του κ. Τσίπρα δεν τα καταφέρνει... Κάποτε πρέπει ο νόμος να εφαρμοστεί, λένε ... όσοι έχουν καταλάβει ότι οι τηλεοπτικοί και κομματικοί παράγοντες του «Δεν πληρώνω» και της «σεισάχθειας» γελούν σε βάρος τους".
Ο Παπαδημητρίου (όπως και ο Μητσοτάκης) έχει φροντίσει να ξεχάσει την αποτυχία της κυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου να κλείσει, το φθινόπωρο του 2014, την αντίστοιχη αξιολόγηση. Αυτό που έλειπε από την κυβέρνηση Σαμαρά δεν ήταν η θέληση να επιβάλλει τα σκληρά μέτρα που "απαιτούνταν για να βγει η Ελλάδα από την κρίση". Αυτό που της έλειπε ήταν η δύναμη να επιβάλλει αυτές τις “μεταρρυθμίσεις” κόντρα στις εργατικές αντιστάσεις. Και το ίδιο ακριβώς ισχύει σήμερα για την κυβέρνηση Τσίπρα.
Η "βεβαιότητα για το κλείσιμο της αξιολόγησης" που εξέφραζε ο Τσακλώτος στις αρχές της περασμένης εβδομάδας δεν ήταν ούτε αδικαιολόγητη ούτε υπερβολική. Η κυβέρνηση τα "είχε βρει" στα βασικά σημεία με τους θεσμούς. Το τι είχαν συμφωνήσει το αποκάλυψε και επίσημα ο Τσκαλώτος σε μια ενημέρωση της κοινοβουλευτικής ομάδας των ΑΝΕΛ: περικοπή του αφορολόγητου από τα 8400 ευρώ σήμερα στα 5900. Κατάργηση της "προσωπικής διαφοράς" στις συντάξεις από το 2019.
Σφαγή
Ο στόχος: "εξοικονόμηση" 1% του ΑΕΠ από τον προϋπολογισμό επιδότησης του ασφαλιστικού συστήματος και αύξηση των δημοσίων εσόδων κατά 1% από την αύξηση της φορολογίας. Για τους συνταξιούχους και τους εργαζόμενους τα μέτρα αυτά ισοδυναμούν κυριολεκτικά με σφαγή: ο Τόμσεν ζητούσε το "αίμα" των φτωχών -και η κυβέρνηση είχε συμφωνήσει να το δώσει.
Η φτώχεια έχει αρχίσει να παίρνει ήδη δραματικές διαστάσεις στην Ελλάδα. "Τα νοικοκυριά περιορίζουν συνεχώς τις αγορές τους για να αντέξουν στις μειώσεις των μισθών και στα αλλεπάλληλα φορολογικά βάρη" γράφει η Καθημερινή. Οι οικογενειακές περικοπές στην κατανάλωση έχουν ακουμπήσει πλέον ακόμα και τα στοιχειώδη: το ψωμί και το γάλα. "Η μέση μηνιαία δαπάνη (στα σουπερμάρκετ) των νοικοκυριών διαμορφώνεται πλέον στα 274 ευρώ, από 310 ευρώ πέρσι". Με άλλα λόγια φέτος κάθε οικογένεια έχει περίπου 40 ευρώ λιγότερα από ότι πέρσι για την αγορά βασικών αγαθών -μια μείωση της τάξης του 13% μέσα σε ένα χρόνο.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των οικονομολόγων, η κατάργηση της "προσωπικής διαφοράς" θα μεταφραστεί σε μείωση από "5 έως 620 ευρώ το μήνα" για 1.4 εκατομμύρια συνταξιούχους. Για τις 750 χιλιάδες των συνταξιούχων που παίρνουν (μεικτή) σύνταξη πάνω από 1000 ευρώ η περικοπή θα είναι της τάξης του 18% -δηλαδή τουλάχιστον 180 ευρώ το μήνα. Όσο για το αφορολόγητο, ακόμα και αν ισχύσουν οι νέοι (μειωμένοι κατά 2%) συντελεστές, η περικοπή του αφορολόγητου θα μεταφραστεί (για αυτούς που ξεπερνούν σήμερα τα 700 ευρώ το μήνα) σε μια περικοπή 500 περίπου ευρώ το χρόνο.
Η κυβέρνηση ξέρει πολύ καλά ότι τα μέτρα αυτά ισοδυναμούν με κήρυξη πολέμου απέναντι στους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους. Και όποιος κηρύσσει τον πόλεμο περιμένει, πολύ φυσιολογικά, ότι και ο "εχθρός" θα κάνει το ίδιο. Την περασμένη εβδομάδα, στο παρά πέντε της συμφωνίας, η κυβέρνηση συνειδητοποίησε (όπως ακριβώς και ο Σαμαράς το 2014) ότι οι πιθανότητες να βγει κερδισμένη από μια τέτοια μετωπική αναμέτρηση με την πλειοψηφία της κοινωνίας είναι από μηδαμινή έως ελάχιστη. Και έκανε πίσω.
Η οπισθοχώρηση αυτή δεν είναι μόνιμη. Η κυβέρνηση θα προσπαθήσει και να διαπραγματευτεί κάποιες λεπτομέρειες με τους θεσμούς και να χρυσώσει το χάπι με ψέμματα, υποσχέσεις ανάπτυξης και φανταστικά (με την κυριολεκτική έννοια) αντι-μέτρα. Ήδη την Τρίτη 4/4, ο Τσακαλώτος βρισκόταν ξανά στις Βρυξέλλες.
Οι αντιδράσεις θα παίξουν καταλυτικό ρόλο μέσα σε αυτή την περίοδο. Κάθε απεργιακή κινητοποίηση θα είναι ένα ακόμα παλούκι στην καρδιά της διαπραγμάτευσης. Κάθε διαδήλωση θα είναι μια ζωντανή υπενθύμιση των συσχετισμών δύναμης -θα θυμίζει στην κυβέρνηση ότι όλες οι κυβερνήσεις που ψήφισαν τα βάρβαρα μέτρα της Τρόικας κατάρρευσαν. Και μια επιβεβαίωση ότι η μόνη γνήσια διέξοδος είναι η εργατική αντικαπιταλιστική εναλλακτική.