Καταπίεση και απελευθέρωση
Ρατσιστικό έγκλημα η δολοφονία του Ζακ

21/9/2021, Διαδήλωση στην επέτειο της δολοφονίας του Ζακ. Φωτό: Αφροδίτη Φράγκου

Η Χριστίνα Βαρβία, ερευνήτρια της ομάδας Forensic Architecture, ήταν μια από τους μάρτυρες της 7ης και τελευταίας για το 2021 συνεδρίασης στη δίκη για τη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου. Σκοπός της FA, εξήγησε, είναι να βάλει τα γεγονότα σε σειρά, αξιοποιώντας όλο το διαθέσιμο υλικό.

Η υπεράσπιση αρνήθηκε να προβληθεί το αδημοσίευτο συγχρονισμένο βίντεο της FA, με την πρόεδρο να αναρωτιέται «έχετε κάποιον λόγο να μη θέλετε να προβληθεί;». «Για 11’’ δέχεται συνολικά 14 κλωτσιές», σημείωσε η μάρτυρας. Εννέα από τον κατηγορούμενο μεσίτη Θ. Χορταριά και πέντε από τον κοσμηματοπώλη Σ. Δημόπουλο. Το τελευταίο χτύπημα του μεσίτη ο Ζακ το δέχεται ενώ έχει πέσει στο πεζοδρόμιο και μετά την παρέμβαση του αυτόπτη μάρτυρα που προσπάθησε να τον σώσει.

Περιέγραψε επίσης και τις ενέργειες των αστυνομικών: «Στις 2:53:22 ένας αστυνομικός τον χτυπάει με την αστυνομική ράβδο και 5’’ αργότερα, στις 2:53:25 πέφτουν πάνω του οι αστυνομικοί», κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τις καταθέσεις των μαρτύρων αστυνομικών που ισχυρίζονταν ότι χρησιμοποιήθηκε η ηπιότερη μέθοδος ακινητοποίησης. Επιπλέον, αν και η υπεράσπιση ισχυρίζεται ότι ο Ζακ ήταν επικίνδυνος επειδή κρατούσε γυαλί και στόχος ήταν ο αφοπλισμός του, η μάρτυρας λέει: «Από τη στιγμή που τον έχουν αφοπλίσει περνάνε περίπου 57’’ που βρίσκονται ακόμη επάνω του». Τέλος, περιγράφει ότι ο Ζακ πέθανε στα χέρια της αστυνομίας: «2.54.50 του έχουν αποδεσμεύσει το χέρι και φαίνεται εντελώς άψυχο. Στις 2.57.30 βλέπουμε ότι ο Ζακ είναι πλέον στο φορείο».

Σημαντικό στοιχείο της κατάθεσής της ήταν και το γεγονός ότι «η διαδικασία συλλογής του υλικού ήταν ελλιπής». Όπως σημειώνει η ερευνητική ομάδα παρατήρησε «12 συσκευές οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να καταγράψουν βίντεο ή φωτογραφίες. Τρεις-τέσσερις από αυτές φαίνονται να καταγράφουν», αλλά το υλικό τους δεν υπάρχει.

Την ίδια μέρα κατέθεσε η δημοσιογράφος Μαρία Λούκα, φίλη του Ζακ, η οποία απέκλεισε το ενδεχόμενο να ήταν επιθετικός ο Ζακ, ενώ αντέκρουσε και τα επιχειρήματα ότι έφταιγε η κατάσταση της υγείας του για τον θάνατό του. «Δεν ήταν καθόλου απομονωμένος, καμία σχέση με τη βία… ήταν σε μία πολύ καλή φάση ζωής γιατί συμμετείχε και σε παράσταση του Iδρύματος Ωνάση και σε ακόμη μια παράσταση. Αρθρογραφούσε συχνά και έκανε συχνά drag show… Στα πέντε χρόνια που τον γνώριζα, ήξερα ότι ήταν πολύ καλή η κατάστασή του». 

Περιέγραψε επίσης το περιστατικό κατά το οποίο ο κατηγορούμενος μεσίτης παρενέβη σε γυρίσματα που γίνονταν στο σημείο της δολοφονίας, πλησιάζοντας απειλητικά την ίδια και άλλους δημοσιογράφους, ενώ αναφέρθηκε και στις ομοφοβικές και ρατσιστικές αναρτήσεις του στο τουίτερ. Η μάρτυρας τόνισε επίσης ότι το έγκλημα ήταν ρατσιστικό, καθώς «είναι πασίγνωστο ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο που ήταν και εκπρόσωπος της ΟΛΚΕ και ήταν πολύ γνωστός για τον ακτιβισμό του και για την οροθετικότητά του». Όπως όμως τόνισε, ακόμα κι αν οι δράστες αγνοούσαν την ταυτότητά του, ο Ζακ είχε μεγάλη ορατότητα ως ομοφυλόφιλος.

Μήνυμα

Ο Δημήτρης Χριστόπουλος, κοσμήτορας στο Πάντειο, σημείωσε κι αυτός ότι «το έγκλημα αυτό στα δικά μου μάτια είναι η επιτομή του ρατσιστικού», διότι το θύμα έχει ιδιότητες που «συμπυκνώνουν για τον δράστη αυτό που αποστρέφεται». Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, αν ο ίδιος περνούσε από τη Γλάδστωνος την ίδια ώρα δε θα βρισκόταν στη θέση του Ζακ. «Αλλά αυτό το παιδί προφανώς [βρέθηκε] γιατί συμπυκνώνει το περιθώριο». «Όταν [γίνονται] πράξεις βάρβαρες, όταν [γίνονται] πράξεις όχι μόνο ιδιωτών αλλά και του κράτους, πρέπει να σταλεί ένα μήνυμα», τόνισε, σχετικά με την απόδοση δικαιοσύνης.

Ο αστυνομικός Α. Ραχής, που κατέθεσε νωρίτερα, έδωσε την εικόνα της αρχικής αντιμετώπισης της αστυνομίας, λέγοντας ότι τα αδικήματα που διερευνήθηκαν αρχικά ήταν απόπειρα ληστείας, νόμος περί όπλων, καθώς και ότι πρώτα έγινε άρση απορρήτου του κινητού του Ζακ. Επιπλέον, κατέθεσε ότι δε θυμάται να είδε κανένα «σακουλάκι με κοσμήματα», άλλη μια επινόηση φίλα προσκείμενων στους δράστες μαρτύρων για να στηρίξουν το σενάριο της ληστείας. Δυο ακόμη αυτόπτες μάρτυρες κατέθεσαν, φίλοι του κατηγορούμενου μεσίτη – ο ένας είπε ότι «μπορεί να τον πέτυχαν κάποιες κλωτσιές», ενώ ο άλλος παραδέχτηκε ότι ο φίλος του δεν του μίλησε για τον άγριο ξυλοδαρμό (τον οποίο ο ίδιος δεν είχε δει), παρά μόνο πολύ αργότερα. Ο αυτόπτης μάρτυρας Κ.Χ., μίλησε για την άσχημη κατάσταση του Ζακ αμέσως μετά τον ξυλοδαρμό: παρότι τον γνώριζε προσωπικά δεν μπόρεσε να τον αναγνωρίσει εκείνη τη στιγμή. «Μου έδειχνε νεκρός… Δεν κινούνταν ούτε φαινόταν να αναπνέει».

Τέλος, ο Τ.Ε., διασώστης ΕΚΑΒ, επιβεβαίωσε τις ευθύνες της αστυνομίας στον θάνατο του Ζακ λέγοντας ότι η χειροπέδησή του μπορεί να έκανε τη διαδικασία ανάνηψης λιγότερο αποτελεσματική. Όσο για την επίθεση που υποτίθεται δέχτηκε ο ίδιος από τον Ζακ, στην πραγματικότητα το μόνο που περιέγραψε είναι: «κρατούσε ένα κομμάτι γυαλί, εγώ τρόμαξα και πήγα προς την άλλη πλευρά». Η κατάθεσή του είναι δε μία ακόμη που δίνει την εικόνα ότι ο Ζακ πέθανε στα χέρια της αστυνομίας, καθώς ο διασώστης τόνισε ότι όταν ήρθε το ασθενοφόρο ο Ζακ δεν ανέπνεε. 

• Η δίκη συνεχίζεται στις 18 Γενάρη.

Οι πληροφορίες για την ακροαματική διαδικασία είναι από την καταγραφή του Παρατηρητηρίου Zackie Oh Justice Watch.