Καθησυχαστική εμφανίστηκε και η Τρόικα. Οι εκπρόσωποί της, έγραφε η κοινή ανακοίνωση που έδωσαν στη δημοσιότητα η Κομισιόν, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), αποχώρησαν από την Αθήνα "για να επιτρέψουν στις αρχές να ολοκληρώσουν τις τεχνικές εργασίες... που αφορούν στον προϋπολογισμό του 2012 και τις αναπτυξιακές δομικές μεταρρυθμίσεις".
Λένε ψέματα. "Οι επίσημοι της Τρόικας", γράφει η εφημερίδα Financial Times, "διέκοψαν απότομα τις συνομιλίες και εγκατέλειψαν την Ελλάδα την Παρασκευή σε μια ένδειξη προειδοποίησης προς την Αθήνα, προτού επαναληφθούν οι διαπραγματεύσεις σε 10 ημέρες. Η αποχώρηση της Τρόικας ήρθε ύστερα από ισχυρές διαφωνίες για το πως θα καλυφθεί μια τρύπα στον φετινό προϋπολογισμό που, υπολογίζεται ότι θα φτάσει στο 1,2 δισεκατομμύρια Ευρώ (1,7 δισεκατομμύρια δολάρια)..." Για "εμπλοκή" κάνουν λόγο όλα σχεδόν τα ειδησεογραφικά πρακτορεία.
Το ίδιο και οι -τόσο αγαπητές στην κυβέρνηση του Παπανδρέου και του Βενιζέλου- "αγορές". Τη Δευτέρα το μεσημέρι το Χρηματιστήριο όδευε ολοταχώς προς τις 850 μονάδες -από τις 5.400 μονάδες στα τέλη του 2007! Και τα spread (η διαφορά ανάμεσα στα επιτόκια των ελληνικών και των γερμανικών 10ετών τίτλων) ξεπέρασαν τις 1700 μονάδες. Η ελληνική χρεοκοπία, με άλλα λόγια, είχε γίνει και πάλι "γκανιάν" για τους σπεκουλαδόρους των χρηματιστηρίων και των χρηματαγορών.
Αυτό που δημιουργεί τις τριβές ανάμεσα στην κυβέρνηση και την Τρόικα δεν είναι κάποια διαφορά αντίληψης -ούτε φυσικά κάποια διάθεση αντίστασης του Βενιζέλου και του Παπανδρέου. Οι τριβές είναι αποτέλεσμα της αποτυχίας και της απόγνωσης: παρά τα δρακόντεια μέτρα, τα ελλείμματα και τα χρέη εξακολουθούν να βρίσκονται εκτός ελέγχου -όπως ακριβώς τα χαρακτήρισε το Γραφείο Προϋπολογισμού (που έτρεξε αμέσως να τσεκουρώσει ο Βενιζέλος).
Έλλειμμα
Μέσα στο πρώτο κιόλας επτάμηνο του έτους το έλλειμμα της κυβέρνησης έχει φτάσει στα 15,6 δισεκατομμύρια ευρώ -δηλαδή έχει ήδη καλύψει τα τέσσερα πέμπτα του ετήσιου στόχου του Μεσοπρόθεσμου για έλλειμμα 19,8 δισεκατομμυρίων. Αν συνεχίσει με τους ίδιους ρυθμούς στο τέλος της χρονιάς θα ξεπεράσει το 9% του ΑΕΠ -σχεδόν μιάμιση μονάδα έξω από τον στόχο των διαπραγματεύσεων.
Η μεγαλύτερη μαύρη τρύπα, σε σχέση με τους αρχικούς στόχους, βρίσκεται στα έσοδα. Και η βασική αιτία είναι η ύφεση: η συρρίκνωση της παραγωγής (σχεδόν κατά 7% μέσα στο πρώτο εξάμηνο) αντιστάθμισε από τη μια την αύξηση του ΦΠΑ και δυσκόλεψε, από την άλλη, ακόμα πιο πολύ τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού να πληρώσουν τους φόρους τους. Τα δημόσια ταμεία εισέπραξαν, μέσα στο διάστημα Ιανουαρίου-Ιουλίου περίπου 3 δισεκατομμύρια λιγότερα από όσα αρχικά εκτιμούσαν.
Ο εκτροχιασμός των εξόδων προσέθεσε σχεδόν ένα ακόμα δισεκατομμύριο σε αυτή τη μαύρη τρύπα. Πού οφείλεται αυτός ο εκτροχιασμός: το υπουργείο Οικονομικών αναφέρει σαν βασική αιτία και πάλι την ύφεση -που ανάγκασε το δημόσιο να πληρώσει περισσότερα για επιδόματα ανεργίας και επιδοτήσεις στα ταμεία. "Οι δαπάνες του προϋπολογισμού είναι αυξημένες κατά 7,3% έναντι του 2010" γράφει η επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου. Από αυτά τα μισά οφείλονται στην αύξηση αυτών των "πρωτογενών δαπανών". Τα άλλα μισά όμως, οφείλονται στην αύξηση των τόκων. Με άλλα λόγια για κάθε ευρώ παραπάνω που έδινε η κυβέρνηση για να καλύψει τις ανάγκες των εκατοντάδων χιλιάδων που έχουν μείνει χωρίς δουλειά και τις τρύπες που αφήνει πίσω της η αύξηση της ανεργίας στα ταμεία, έδινε άλλο ένα παραπάνω στους τραπεζίτες.
Για να καλύψει τις ανάγκες του -και πάνω απ' όλα για να συνεχίσει να ανταποκρίνεται στις "υποχρεώσεις" του απέναντι στους δανειστές του- το ελληνικό δημόσιο αναγκάζεται, πέρα από τις εκταμιεύσεις της Τρόικας να δανείζεται, βραχυπρόθεσμα (ο χρόνος αποπληρωμής είναι συνήθως τρεις με εννέα μήνες) μέσα από την έκδοση εντόκων γραμματίων του δημοσίου -τα οποία κατά κανόνα αγοράζουν οι ελληνικές τράπεζες. Περιττό να το πούμε, τα επιτόκια για αυτή "τη διευκόλυνση" είναι τοκογλυφικά.
Στις Βρυξέλες συνεχίζεται ο "καυγάς" ανάμεσα στην ελληνική αντιπροσωπεία και την Τρόικα για το ποιος φταίει περισσότερο για τη μαύρη τρύπα -η ύφεση ή οι καθυστερήσεις της ελληνικής κυβέρνησης στην εφαρμογή των όσων συμφωνήθηκαν. Για τους τοκογλύφους, φυσικά, κανένας δεν κάνει κουβέντα. Όπως διδάσκει η πολιτική οικονομία, άλλωστε, τις "αγορές" πρέπει να τις γλείφεις, όχι να τις κοντράρεις...