Οι ιμπεριαλιστές χρησιμοποίησαν τη βιτρίνα των ανθρωπιστικών επεμβάσεων, προβάλλοντας και τον πόλεμο στο Αφγανιστάν και αυτόν στο Ιράκ ως πολέμους που θα απελευθέρωναν λαούς από δικτατορίες και γυναίκες από την καταπίεση, όμως απέναντί τους βρήκαν ένα κίνημα που έβγαινε στους δρόμους και αποκάλυπτε την αλήθεια. Κανένα από τα εγκλήματα αυτής της δεκαετίας δεν έμεινε χωρίς κινηματική απάντηση -και στην Ελλάδα και διεθνώς.
Αν σήμερα κάποιοι ψάχνουν εξηγήσεις γιατί στην Ελλάδα η αντίσταση ενάντια στη λιτότητα δεν καταλαγιάζει παρά τις αλλεπάλληλες κοινοβουλευτικές “νίκες” της κυβέρνησης, το αντιπολεμικό κίνημα περιέχει ένα μέρος της απάντησης. Η πάλη ενάντια στον πόλεμο έγινε για εκατοντάδες χιλιάδες κόσμο εφαλτήριο προς τον αντικαπιταλισμό. Μια ολόκληρη γενιά ξαναανακάλυψε τον αντιιμπεριαλισμό, ξανάμαθε να οργανώνει συλλαλητήρια και να πολιορκεί τις αμερικάνικες πρεσβείες. Πάνω απ'όλα έκανε συνδέσεις που είχαν καταδικαστεί ως ξεπερασμένες: ανάμεσα στα συμφέροντα του καπιταλισμού και στον πόλεμο, ανάμεσα στο αίμα και στο πετρέλαιο.
Το αντιπολεμικό κίνημα δεν προχώρησε με αυτόματο πιλότο. Κινητήρια δύναμη ήταν νέος κόσμος που έψαχνε να βρει τρόπο να αντιδράσει απέναντι στα εγκλήματα. Όμως χρειάστηκαν πολιτικές πρωτοβουλίες και επιλογές για να μπορέσει το κίνημα να βρει το βηματισμό του. Το πρώτο διάστημα, οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους χρησιμοποιήθηκαν ως εκβιασμός απέναντι στις αντιπολεμικές φωνές. Ο πειρασμός των “ίσων αποστάσεων” απέναντι στο ΝΑΤΟ και την “τρομοκρατία” ήταν ισχυρός και επικίνδυνος να προκαλέσει πολιτική παράλυση.
Στην πρώτη πορεία που έγινε στην Αθήνα όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί στο Αφγανιστάν, τα μπλοκ του Συνασπισμού και του ΚΚΕ δεν βάδισαν καν προς την αμερικάνικη πρεσβεία, από “σεβασμό στο πένθος”. Ο ΣΥΝ καλούσε συναυλία στο Σύνταγμα ενάντια στον “πόλεμο και την τρομοκρατία” Λες και η αμερικάνικη πρεσβεία ήταν ποτέ εκφραστής των αθώων ανθρώπων που σκοτώθηκαν στις 11 Σεπτέμβρη. Τα μπλοκ της Πρωτοβουλίας Γένοβα και της Πρωτοβουλίας Αγώνα που διαδήλωσαν ως την Αμερικάνικη Πρεσβεία έβαζαν το σπόρο για ένα κίνημα που δεν θα υποτασσόταν στα διλήμματα.
Χωρίς ξεκάθαρο αντιπολεμικό κίνημα για το Αφγανιστάν δεν θα είχαμε την εκρηκτική αντίσταση που είχαμε κατά του πολέμου στο Ιράκ. Η 15η Φλεβάρη 2003 έγινε ορόσημο με το οποίο συγκρίνουμε τις διαδηλώσεις. Μια έρευνα υπολόγισε σε 35 εκατομμύρια τον κόσμο που βρισκόταν ταυτόχρονα σε διαδηλώσεις εκείνη τη μέρα. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες έσπασαν τα ιστορικά ρεκόρ για πολιτική διαδήλωση. Στις 15 Φλεβάρη δεν είχε καν ξεκινήσει ο πόλεμος. Τα αντανακλαστικά του κινήματος ήταν τόσο οξυμένα, ακριβώς γιατί τόσος κόσμος είχε εκπαιδευτεί να αποκρούει τα ψέματα του Μπους, του Ράμσφελντ και του Τόνι Μπλερ. Η Συμμαχία Σταματήστε τον Πόλεμο είχε ιδρυθεί στα τέλη του 2002, αναλαμβάνοντας την ευθύνη να οργανωθεί και στην Ελλάδα παγκόσμια μέρα κατά του πολέμου, αλλά και η συνέχεια του κινήματος.
Όταν το Μάρτη ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί στη Βαγδάτη, κηρύχθηκε γενικός ξεσηκωμός. Όλα τα σχολεία έκλεισαν και οι μαθητές μαζί με τους εκπαιδευτικούς κατέβηκαν στους δρόμους. Η ΓΣΕΕ και η ΑΔΕΔΥ αναγκάστηκαν να βγάλουν απεργίες κατά του πολέμου. Μέχρι και την μέρα που η Βαγδάτη έπεσε στα χέρια των Αμερικάνων, ολόκληρη η Ελλάδα κινιόταν στους ρυθμούς του αντιπολεμικού κινήματος.
Όταν επιβλήθηκε η κατοχή στο Ιράκ, η αντιπαράθεση περί “ίσων αποστάσεων” μετασχηματίστηκε σε μια συζήτηση για την ιρακινή Αντίσταση. Υπήρχαν φωνές που ισχυρίζονταν πως το αντιπολεμικό κίνημα δεν έχει πλέον ρόλο και πως το καλύτερο θα ήταν μια ομαλοποίηση της κατάστασης στο Ιράκ παρά υποστήριξη του αντάρτικου και των επιθέσεων σε βάρος των κατακτητών. Οι αντιπολεμικές κινητοποιήσεις που έγιναν διάφορες αφορμές μέσα στη δεκαετία έδειξαν ότι το 2003 είχε αφήσει κληρονομιά ένα κίνημα που καταλάβαινε πόσο σημασία έχει να υφίστανται ήττες οι Αμερικάνοι και οι σύμμαχοί τους. Αυτές οι επιλογές απέκτησαν ιδιαίτερη σημασία όταν ξέσπασαν κι άλλα μέτωπα, με την ισραηλινή εισβολή στο Λίβανο το 2006 ή με την επιδρομή στη Λωρίδα της Γάζας στις αρχές του 2009. Το κίνημα τάχθηκε στο πλευρό της Αντίστασης χωρίς “ναι μεν, αλλά”.
Εκστρατεία λάσπης
Αντίστοιχες μάχες έδωσε το κίνημα και σε άλλες χώρες. Ίσως τις πιο σκληρές προσπάθειες έδωσαν οι ακτιβιστές μέσα στις ίδιες τις ΗΠΑ που είχαν να αντιμετωπίσουν την πιο οργανωμένη εκστρατεία λάσπης και βίας σε βάρος όσων έλεγαν πως ο πόλεμος δεν είναι η απάντηση. Το γεγονός ότι ο Ομπάμα για να εκλεγεί χρειάστηκε να πατήσει πάνω στα αντιπολεμικά αισθήματα και να υποσχεθεί αποχώρηση από το Ιράκ ήταν απόδειξη ότι η πολεμοκαπηλία αντιμετωπίζει τεράστιες δυσκολίες ακόμη και στην καρδιά του κτήνους.
Μία από τις σημαντικότερες επιπτώσεις του αντιπολεμικού κινήματος που έγινε γνωστή σε μαζική κλίμακα μόλις φέτος έχει να κάνει με τη Μέση Ανατολή. Το κίνημα που πάλεψε ενάντια στον Μουμπάρακ ξέσπασε χρησιμοποιώντας σαν αφορμή τη μάχη ενάντια στον πόλεμο. Το Μάρτη του 2003 έγιναν οι μαζικότερες μέχρι τότε συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας. Οι πρωταγωνιστές εκείνων των αντιπολεμικών διαδηλώσεων πήραν τις πρώτες πρωτοβουλίες να φτιάξουν επιτροπές ενάντια στη δικτατορία. Καρπός αυτής της πορείας ήταν η επανάσταση του 2011 που γκρέμισε το καθεστώς.
Μέσα από το αντιπολεμικό κίνημα, οι απλοί άνθρωποι έγιναν πρωταγωνιστές της ιστορίας. Η αντικαπιταλιστική Αριστερά έπαιξε κομβικό ρόλο. Το ΣΕΚ παίρνοντας την πρωτοβουλία για τη Συμμαχία Σταματήστε τον Πόλεμο βοήθησε και στο να εκφραστεί με τον πιο μαζικό τρόπο η αντιπολεμική οργή, αλλά και να μην γίνει βήμα πίσω από τις ιδεολογικές πιέσεις και τα πολιτικά διλήμματα που έβαζαν οι ιμπεριαλιστές. Μέσα στη δεκαετία πολύς κόσμος κατάφερε να κινηθεί από το σύνθημα “Εμείς θα σταματήσουμε τον πόλεμο αυτό” στο “εμείς θα σταματήσουμε το σύστημα αυτό”. Στην Αίγυπτο και στην Τυνησία έφτασαν μέχρι την επανάσταση. Τον ίδιο δρόμο έχουμε να βαδίσουμε και στην Ελλάδα.