«Διακοπές στην Καμπότζη»

Το τραγούδι «Διακοπές στην Καμπότζη» που κυκλοφορεί από τους Dead Kennedys το 1980 συνδέει τις ΗΠΑ του Ρήγκαν με ένα από τα πιο βίαια καθεστώτα στην πρόσφατη ιστορία της ανθρωπότητας, το καθεστώς του Πολ Ποτ και των Ερυθρών Χμερ στην Καμπότζη. Η σύνδεση ανάμεσά τους είναι πραγματική.

Μπορεί ο Νίξον, το 1970, να απέσυρε τα αμερικανικά στρατεύματα από την Καμπότζη, όμως συνέχισε με μεγαλύτερη ένταση τους βομβαρδισμούς των Ερυθρών Χμερ, του αγροτικού αντάρτικου που αντιστέκονταν στο πραξικόπημα του στρατηγού Λον Νολ. Μετά την ειρηνευτική συμφωνία του Παρισιού, με τον αμερικάνικο στρατό να ετοιμάζεται να αποχωρήσει από την περιοχή οι Ερυθροί Χμερ δεν είχαν κανένα λόγο να τηρήσουν την εκεχειρία - παρά τις ενστάσεις της κυβέρνησης του Βορείου Βιετνάμ. Ο Λον Νολ ήταν ανίσχυρος.

Μόνη του βοήθεια ήταν οι ΗΠΑ - από αέρος. Μέσα σε έξι μήνες, το 1973, οι ΗΠΑ έριξαν στην Καμπότζη μιάμισι φορά το τονάζ εκρηκτικών που έριξαν στην Ιαπωνία το Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκατοντάδες χιλιάδες πέθαναν, η αγροτική και όποια άλλη παραγωγή της χώρας καταστράφηκαν ολοσχερώς.

Το 1975 οι Ερυθροί Χμερ μπήκαν στην Πνομ Πενχ. Την εγκαθίδρυσή τους στην εξουσία ακολούθησαν εγκλήματα: Μετέφεραν τον πληθυσμό των πόλεων, που θεωρούσαν συνυπεύθυνο για τα δεινά τους, στα χωριά για να δουλέψει σε «κολεκτίβες». «Οραμα» του Πολ Ποτ και της ελίτ των Ερυθρών Χμερ, που μεταφέρθηκαν στην πρωτεύουσα, ήταν η δημιουργία μιας ισχυρής αυτοκρατορίας, σαν των Χμερ τον ύστερο μεσαίωνα, που θα στηρίζονταν στην αγροτική παραγωγή. Είναι χαρακτηριστικό ότι αντί μπαίνοντας στην πρωτεύουσα να καταλάβουν τα μαχητικά αεροπλάνα, τα κατέστρεψαν, εκδικούμενοι για τα δεινά που τους προκάλεσαν.

Μεγάλο μέρος αυτής της θανατηφόρας οργής ήταν σίγουρα αποτέλεσμα του μεγέθους της καταστροφής των βομβαρδισμών. Ετσι κατάφερε, ο Πολ Ποτ να κερδίσει, αρχικά, την υποστήριξη χιλιάδων αγροτών και να τη χρησιμοποιήσει για δικούς του σκοπούς. Για να στηρίξει τη δημιουργία ενός κρατικού καπιταλισμού πάνω στην πρωτόγονη αγροτική ανάπτυξη, στο στυλ του «Μεγάλου άλματος προς τα μπρος» του Μάο.

Όρια

Το αδύνατο της υλοποίησης ενός τέτοιου σχεδίου γρήγορα έδειξε τα όριά του με τους αγρότες να λιμοκτονούν - εκατοντάδες χιλιάδες πέθαναν από την πείνα - και την ηγεσία των Ερυρών Χμερ να εκτελεί με συνοπτικές διαδικασίες εκατοντάδες χιλιάδες είτε επειδή διαμαρτυρήθηκαν ότι πεινούσαν, είτε επειδή ανήκαν σε κάποια μειονότητα, (μουσουλμάνοι, βιετναμέζοι), είτε ήταν «ύποπτοι» ότι σχεδίαζαν «συνομωσία» ενάντια στο καθεστώς.

Όταν το 1978 ο βιετναμέζικος στρατός μπήκε στην Καμπότζη, απαντώντας στο πογκρόμ ενάντια στους βιετναμέζους και την εισβολή των Ερυθρών Χμερ στο Βιετνάμ, δεν συνάντησε καμιά αντίσταση, καθώς λίγοι πλέον στη χώρα υπερασπίζονταν το καθεστώς του Πολ Ποτ.

Παρά το γεγονός ότι οι εικόνες των μαζικών τάφων και των σφαγών χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα για να δείξουν τα εγκλήματα των «κομμουνιστών», ο πρόεδρος των ΗΠΑ Κάρτερ, μαζί με τη χούντα της Ταϋλάνδης και το ΚΚ Κίνας (τα είχε σπάσει με το Βιετνάμ που στηρίζονταν στην ΕΣΣΔ) υποστήριξαν το αντάρτικο του Πολ Ποτ στα σύνορα με την Ταϋλάνδη. Για τις ΗΠΑ ήταν μια τιμωρία των βιετναμέζων επειδή τους είχαν νικήσει τον πόλεμο. Όταν το 1989 η σοβιετική βοήθεια στο Βιετναμ κατέρρευσε μαζί με την ΕΣΣΔ, το Βιετνάμ αποχώρησε από την Καμπότζη. Οι ΗΠΑ έτρεξαν να απαγκιστρωθούν από την υποστήριξή τους στους Κόκκινους Χμερ, αφήνοντας πίσω τους μια ερειπωμένη χώρα που δεν μπορεί ακόμα σήμερα να ανακάμψει...