Με μαζικές διαδηλώσεις σε μικρές και μεγάλες πόλεις απάντησε η Γερμανία στην ανατριχιαστική εκλογική επιτυχία του AfD στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της εφημερίδας taz τουλάχιστον 192 χιλιάδες άνθρωποι ξεχύθηκαν στους δρόμους μέσα στις επόμενες μέρες για να ενώσουν τη φωνή τους ενάντια στην άνοδο της ακροδεξιάς, την ρατσιστική ρητορική και την φασιστική απειλή.
Στις 6 Σεπτέμβρη – την ημέρα των εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ εκατοντάδες διαδηλωτές ξεχύθηκαν, σχεδόν αυθόρμητα, στους δρόμους του Μαγδεμβούργου, της πρωτεύουσας του κρατιδίου, με συνθήματα ενάντια στην πολιτική του μίσους του AfD, ενώ μεγάλες διαδηλώσεις ξέσπασαν στην Φρανκφούρτη (3000) και το Αμβούργο (τουλάχιστον 1500).
Την Τρίτη 7 Σεπτέμβρη η σκυτάλη πέρασε στο Βερολίνο (14 χιλιάδες σύμφωνα με τους οργανωτές), το Άαχεν (1300) το Ρόστοκ (την πόλη όπου εκδηλώθηκε το 1992 η χειρότερη ρατσιστική επίθεση στην ιστορία της μεταπολεμικής Γερμανίας), το Λούντβιχσχαφεν (το ιστορικό λιμάνι του Ρήνου από όπου ξεκίνησε η Γερμανική Επανάσταση του 1918), την Δρέσδη (την πόλη που ισοπέδωσαν οι «Σύμμαχοι» στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου), την Χάλε, τη δεύτερη μεγαλύτερη της Σαξονία-Άνχαλτ και τουλάχιστον 20 ακόμα μικρότερες πόλεις.
Η κορύφωση ήρθε το περασμένο Σάββατο με διαδηλώσεις σε πάνω από τριάντα πόλεις: 32 χιλιάδες στο Βερολίνο, 25 χιλιάδες στο Αμβούργο, 20 χιλιάδες στο Ντίσελντορφ, 16 χιλιάδες στο Μόναχο, χιλιάδες στο Ανόβερο, την Στουτγάρδη, την Χαϊδελβέργη, το Ρόστοκ, το Μαγδεμβούργο, τη Βρέμη, το Κίελο και τη Δρέσδη.
«Σήμερα μπορούμε να μάθουμε τι θα μπορούσαμε να κάνουμε στη θέση των παππούδων μας» έγραφε ένα πανό στη μεγάλη διαδήλωση του Ντίσελντορφ, μια αναφορά στη σχέση ανάμεσα στο AfD και το ναζισμό. «Ποτέ ξανά είναι τώρα» ένα αυτοσχέδιο πλακάτ στο Σβέριν.
Η επιτυχία του AfD στις εκλογές της 6ης Σεπτέμβρη στη Σαξονία-Άνχαλτ ήταν αναμενόμενη. Αλλά αυτό δεν έκανε ούτε κατά ένα χιλιοστό μικρότερο το σοκ που αισθάνθηκε ο κόσμος – όχι μόνο στην ίδια τη Γερμανία αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το AfD δεν είναι απλά ένα ακροδεξιό κόμμα –σαν την «Εθνική Συσπείρωση» (πρώην «Εθνικό Μέτωπο») της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία ή το “Κόμμα Μεταρρύθμισης» του Νάιτζελ Φάρατζ στη Βρετανία: είναι ένα ακροδεξιό κόμμα με έναν δυνατό νεοναζιστικό πυρήνα στο εσωτερικό του. Ο «αρχηγός» αυτού του νεοναζιστικού πυρήνα, που έχει το παρατσούκλι «η πτέρυγα», είναι ο Μπγιόρν Χέκε, ο ηγέτης του AfD της Θουριγγίας. Ο Χέκε φροντίζει ο ίδιος με κάθε ευκαιρία να προβάλλει τον θαυμασμό του για τον Χίτλερ και τους ναζί –με έμμεσο συνήθως τρόπο μιας και αυτό είναι παράνομο στον Γερμανία. Το 2017 χαρακτήρισε το «Μνημείο του Ολοκαυτώματος» στο Βερολίνο «Μνημείο Ντροπής». Η Γερμανία, λέει, έχει μια χιλιόχρονη ένδοξη ιστορία και ένα εξίσου χιλιόχρονο ένδοξο μέλλον. Η περίοδος 1933-45 είναι προφανώς, σύμφωνα με τη ρητορική του, κομμάτι αυτού του ένδοξου παρελθόντος. Η ηγεσία του AfD είχε προσπαθήσει να τον διαγράψει (όχι από κάποια πραγματική δημοκρατική ευαισθησία αλλά από τον φόβο που προκαλούσε η ανοιχτή ταύτιση στα μάτια της κοινής γνώμης με τους ναζί) –αλλά η «εσωτερική επιτροπή διαιτησίας» της Θουριγγίας ακύρωσε την απόφαση.
«Τελική λύση»
Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ, ο επικεφαλής της εκλογικής λίστας του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι στενά συνδεδεμένος με τον Χέκε, την «πτέρυγα» και τις φασιστικές συμμορίες στους δρόμους. Ο Ζίγκμουντ συμμετείχε το 2023 στη διαβόητη «Μυστική Συνάντηση του Πότσνταμ» όπου συζητήθηκε, με τη συμμετοχή ανάμεσα σε άλλους και του καταζητούμενου αυστριακού αρχιναζί Μάρτιν Σέλλνερ, η «τελική λύση» για το μεταναστευτικό –η «επαναμετανάστευση», όπως ονόμασε το συνέδριο την μαζική απέλαση όλων των μεταναστών από τη χώρα.
Το AfD ιδρύθηκε το 2013 από μια ακροδεξιά διάσπαση του CDU, του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος, της παραδοσιακής δεξιάς της Γερμανίας. Ο τίτλος του, «Εναλλακτική για τη Γερμανία» ήταν μια απάντηση στο σλόγκαν της Άνγκελα Μέρκελ, της τότε Καγκελαρίου της Γερμανίας (και αρχηγού του CDU) «δεν υπάρχει εναλλακτική». Την εποχή εκείνη η κρίση που είχε ξεσπάσει το 2008/9 ήταν στο φόρτε της –μαζί με τα ρατσιστικά σχόλια ενάντια στους «τεμπέληδες Έλληνες» που «κάνουν διακοπές 360 ημέρες το χρόνο με τα λεφτά των σκληρά εργαζόμενων Γερμανών». Το AfD διακήρυσσε ότι η Ευρώπη δεν έπρεπε να σπεύσει να σώσει την Ελλάδα και τις άλλες χώρες του νότου με τα μνημόνια αλλά να τις αφήσει να χρεωκοπήσουν. Μέχρι το 2015 το AfD ήταν ένα συντηρητικό αλλά νεοφιλελεύθερο κόμμα της «λαϊκής» ακροδεξιάς.
Αυτό άλλαξε με την «προσφυγική κρίση». Τον Σεπτέμβρη του 2015 ο κόσμος ολόκληρος σοκαρίστηκε από τις φωτογραφίες του ξεβρασμένου στα τουρκικά παράλια νεκρού σώματος του Αλάν Κουρντί, ενός τρίχρονου αγοριού που πνίγηκε στην προσπάθεια της οικογένειάς του να μεταναστεύσει «λαθραία» στην Ευρώπη για να ξεφύγει από τον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας. Και λίγους μήνες αργότερα ακολούθησε ένα δεύτερο σοκ όταν ανακαλύφθηκε, εγκαταλελειμμένο σε ένα πάρκινγκ της Αυστρίας, ένα φορτηγό ψυγείο με 71 νεκρούς πρόσφυγες, πεθαμένους από ασφυξία κλεισμένους ερμητικά στον χώρο των κατεψυγμένων προϊόντων.
Το άμεσο αποτέλεσμα αυτών των εγκλημάτων της «Ευρώπης Φρούριο» ήταν ένα συγκινητικό κύμα αλληλεγγύης απέναντι στους πρόσφυγες και τους μετανάστες –στο Μόναχο χιλιάδες άνθρωποι υποδέχονταν τους πρόσφυγες με λουλούδια, τρόφιμα, ρούχα, χρήματα και παιχνίδια για τα παιδιά- που ανάγκασε τους ηγέτες της Ευρώπης σε μια (πρόσκαιρη και λεκτική στην πραγματικότητα) στροφή 180 μοιρών. «Είμαστε όλοι συντριμμένοι» δήλωσε μετά την ανακάλυψη του ψυγείου στην Αυστρία η Άνγκελα Μέρκελ. «Πρέπει να δημιουργήσουμε νόμιμες διόδους μετανάστευσης για να σταματήσουμε αυτές τις τραγωδίες», συμπλήρωνε η τότε υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας. Το AfD αποφάσισε ότι είχε τώρα να προσφέρει μια άλλη «εναλλακτική» στη Γερμανία: έναν ακραίο ρατσισμό απέναντι στην «υποχωρητικότητα» των κυβερνώντων.
Το 2016 ο ρατσισμός και η ισλαμοφοβία έγιναν τα κεντρικά συνθήματα του AfD. Η παλιά ηγεσία παραιτήθηκε ή εκδιώχθηκε. Και το AfD έσπευσε να συνδεθεί όχι μόνο με τα άλλα ακροδεξιά κόμματα της Ευρώπης αλλά και με το «ρατσιστικό πεζοδρόμιο» της Γερμανίας –το διαβόητο Pegida- τις νεοναζιστικές συμμορίες και τα φασιστικά αποβράσματα σαν τον Χέκε και τον Ζίγκμουντ.
Το αποτέλεσμα των εκλογών στη Σαξονία – Άνχαλτ, όπου το AfD αναδείχτηκε με ένα 44% σε πρώτο κόμμα, δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου. Το AfD δυναμώνει σε ολόκληρη τη Γερμανία –και ιδιαίτερα στα ανατολικά κρατίδια, τα κρατίδια που ανήκαν μέχρι την «επανένωση» του 1991 στη «Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας». Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι το πιο ανατολικό από τα ανατολικά κρατίδια της σημερινής Γερμανίας.
Και το πιο φτωχό. Υπάρχουν πολλές και διάφορες ερμηνείες για την άνοδο της ακροδεξιάς. Η φτώχεια, όμως, παίζει καταλυτικό ρόλο. Το AfD αυτοπαρουσιάζεται σαν «αντισυστημικό» - σαν ένα κόμμα που έχει να προσφέρει κάτι άλλο από τη λιτότητα και τις περικοπές των παραδοσιακών κομμάτων της εξουσίας. Ο Μερτς, ο καγκελάριος της Γερμανίας υποσχόταν στις προηγούμενες εκλογές να κόψει τα ποσοστά του AfD στο μισό – υιοθετώντας ο ίδιος την ρατσιστική του ατζέντα. Το μόνο που κατάφερε, όμως, ήταν να το νομιμοποιήσει: στην Σαξονία-Άνχαλτ το CDU έχασε τη μισή του δύναμη και το AfD διπλασίασε την δική του.
Η άρχουσα τάξη και τα κόμματά της έχουν τεράστιες ευθύνες για την άνοδο της ακροδεξιάς. Αλλά το πραγματικό πρόβλημα είναι η Αριστερά. Όχι γιατί έχει τις ίδιες ευθύνες – δεν τις έχει. Αλλά γιατί είχε (και έχει) τη δυνατότητα να την σταματήσει. Και δεν το κάνει. Εδώ στην Ελλάδα είχαμε την πιο σκληρή, ανοιχτά φασιστική ακροδεξιά στην Ευρώπη, τη Χρυσή Αυγή. Και την χώσαμε στη φυλακή. Το ίδιο θα μπορούσε να κάνει και η Αριστερά στη Γερμανία. Αλλά δεν το κάνει.
Αντί να στηρίξει και να στηριχτεί στο κίνημα η Die Linke, το αριστερό κόμμα της Γερμανίας, προσπαθεί να φρενάρει το AfD με κοινοβουλευτικά τερτίπια. Η ηγέτης της Die Linke στη Σαξονία-Άνχαλτ δήλωσε ότι θα ήταν πρόθυμη να στηρίξει ακόμα και μια κυβέρνηση μειοψηφίας του CDU προκειμένου να αποτρέψει την ανάληψη της εξουσίας από το AfD – με κάποια συνεργασία με το CDU φυσικά. Όποιος υποστηρίζει, όμως, ότι μπορεί να σώσει τη δημοκρατία με αντιδημοκρατικά κόλπα δεν είναι απλά ψεύτης –είναι επικίνδυνος απατεώνας.
Για αυτό έχουν τόσο μεγάλη σημασία οι κινητοποιήσεις των περασμένων ημερών. Αυτός που μπορεί να σταματήσει το AfD είναι ο απλός κόσμος, η εργατική τάξη, με τους αγώνες της –όχι μόνο ενάντια στην ίδια την ακροδεξιά αλλά και ενάντια στους παράγοντες που την τρέφουν, τη φτώχεια, τον ρατσισμό, τους εξοπλισμούς, τον πόλεμο.