Τα αδύνατα έγιναν δυνατά στο δεύτερο γύρο στις εκλογές στη Βραζιλία. Με όλα τα προγνωστικά εναντίον του μετά την ήττα στον πρώτο γύρο, ο Λούλα κέρδισε τις εκλογές την περασμένη Κυριακή. Ο Φλάβιο Μπολσονάρο, γιος του φασίστα και επίδοξου πραξικοπηματία Ζαΐρ Μπολσονάρο έμεινε με τις δηλώσεις για τα υπουργικά συμβούλια που θα σχημάτιζε. Το αποτέλεσμα είναι μεγάλο χτύπημα όχι μόνο για τη βραζιλιάνικη ακροδεξιά, αλλά και για τον Τραμπ. Η Βραζιλία είναι η πιο μεγάλη χώρα της Λατινικής Αμερικής. Στα χέρια του Μπολσονάρο θα συμβόλιζε τη μεγαλύτερη επιβεβαίωση της περιβόητης επιστροφής του αμερικάνικου ελέγχου στο Δυτικό Ημισφαίριο.
10 εκατομμύρια επιπλέον ψήφοι κατευθύνθηκαν προς το Λούλα ανάμεσα στους δύο γύρους των εκλογών. Έφτασε στο 51,7%, έναντι 48,2% του Μπολσονάρο και εξασφάλισε την τέταρτη θητεία του. Ο Ζαΐρ Μπολσονάρο είχε μεσολαβήσει ως πρόεδρος ανάμεσα στο 2019 και το 2023 και φυλακίστηκε μετά την απόπειρά του να μην επιτρέψει στον Λούλα να αναλάβει την εξουσία παρόλο που ο Λούλα είχε κερδίσει τις εκλογές. Τώρα, κάποιοι από τους ακροδεξιούς λένε πως σκοπεύουν να κάνουν το ίδιο, αλλά οι δυνατότητες κινητοποίησής τους σήμερα είναι πολύ μικρότερες.
Όμως, αυτό που εξελίχθηκε στη Βραζιλία τις τελευταίες βδομάδες είναι πολύ σημαντικότερο από τη μετατόπιση των ψήφων. Ολόκληρη η μεταστροφή δεν οφείλεται στο Λούλα, αλλά στην έκρηξη ενός κινήματος με κέντρο τη νεολαία, το οποίο πήρε στους ώμους του το καθήκον να εμποδίσει την επιστροφή της ακροδεξιάς. Αυτή η έκρηξη ήρθε ανεξάρτητα και σε κόντρα με την πολιτική γραμμή που είχε διαλέξει το Κόμμα των Εργαζομένων (PT) και ο Λούλα. Πήγαν στον πρώτο γύρο επιλέγοντας να μην πολώσουν ενάντια στην ακροδεξιά. Έλεγαν πως η νίκη είναι σίγουρη και πως ο κίνδυνος θα ήταν να χαθούν οι δυνάμεις του κέντρου. Όταν ήρθε το αποτέλεσμα στον πρώτο γύρο, έσπειραν την απογοήτευση γιατί έκαναν απλά αθροίσματα ψήφων και υπολόγιζαν πως οι ψήφοι των άλλων δεξιών υποψήφιων θα πάνε στον Μπολσονάρο και άρα η μάχη είναι χαμένη.
Το ίδιο συνέβη όσον αφορά την ανοιχτή παρέμβαση του Τραμπ. Ο Λούλα δεν μπορούσε να μετατρέψει τις επεμβάσεις του ιμπεριαλισμού σε δύναμη για τον προεκλογικό του αγώνα, δεν μπορούσε να βγει με σύνθημα “Ψηφίστε με για να μην κάνει ό,τι θέλει η Ουάσινγκτον στη χώρα μας”, γιατί ταυτόχρονα προσπαθούσε να καθησυχάσει τον Τραμπ και να κρατήσει ανοιχτή την πόρτα για τις αμερικάνικες επενδύσεις και αγορές.
Έτσι ήταν το κίνημα της νεολαίας που τα έφερε όλα αυτά στο προσκήνιο τις τελευταίες βδομάδες, αναγκάζοντας την ηγεσία του PT να κάνει βήματα, όταν είδε ότι μπορούσε να κερδίσει τις εκλογές. Η πιο αναπάντεχη εξέλιξη μέσα στην προεκλογική εκστρατεία ήταν ότι οι κινητοποιήσεις ανάγκασαν το Κογκρέσο να ψηφίσει την ιστορική αλλαγή από έξι μέρες εργασίας τη βδομάδα σε πενθήμερο. Οι βδομαδιάτικες ώρες εργασίας από 44 έγιναν 40, χωρίς μείωση των μισθών. Το μέτρο είχε περάσει από τη Βουλή το Μάη και τώρα πέρασε και από τη Γερουσία. Όχι μόνο οι “κεντροδεξιοί” αλλά και ο ίδιος ο Μπολσονάρο αναγκάστηκε τελικά να ψηφίσει υπέρ του πενθήμερου, πιεσμένος από τη μαζική κινητοποίηση.
Πεζοδρόμιο
Ήταν μια μεγάλη απόδειξη μπροστά στα μάτια εκατομμυρίων ότι οι απειλές της ακροδεξιάς για ένα κύμα αντιδραστικών μεταρρυθμίσεων μπορούν να γυρίσουν ανάποδα όταν το πάνω χέρι το παίρνει το πεζοδρόμιο. Υπάρχουν εκτιμήσεις ότι οι κινητοποιήσεις της Κυριακής 11 Οκτώβρη που συνδύασαν τη μάχη για το πενθήμερο με τη μάχη ενάντια στην επιστροφή των φασιστών ήταν οι μεγαλύτερες διαδηλώσεις από τη δεκαετία του ‘80. Ο Λούλα μόλις το προηγούμενο βράδυ ανακοίνωσε πως θα έπαιρνε κι αυτός μέρος στην κινητοποίηση.
Οι δρόμοι παρέμειναν το κέντρο των εξελίξεων μέχρι και τις εκλογές. Οι εργαζόμενοι σε ντελίβερι κράτησαν ανοιχτή τη μάχη τους ενάντια σε μια καινούργια νομοθεσία που τους εντάσσει σε ειδικό καθεστώς με λιγότερα δικαιώματα από τους άλλους εργαζόμενους. Οι ιθαγενείς λαοί της Βραζιλίας βρίσκονται σε συντονισμένες κινητοποιήσεις σε διάφορα σημεία ενάντια σε επιθέσεις που δέχονται από πολυεθνικές και το κράτος, αλλά και απαιτώντας παρεμβάσεις ενάντια στις επιπτώσεις της κλιματικής καταστροφής. Αλλά στους δρόμους των μεγαλουπόλεων τη σφραγίδα της συνέχισε να τη βάζει η νεολαία, όπως έγινε και στις διαδηλώσεις στις 18 Οκτώβρη. Η νεολαία χρησιμοποίησε σύμβολα και συνθήματα που την ενώνουν με τις νεολαιίστικες κινητοποιήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι φαινόμενο καινούργιο για τη Βραζιλία, όπου οι μεγάλες (και γραφειοκρατικές) οργανώσεις πάντα καθόριζαν τη συνθηματολογία.
Το μπλοκάρισμα του Μπολσονάρο και η νίκη του Λούλα είναι ανάσα για όλη τη Λατινική Αμερική. Ο Τραμπ χρησιμοποίησε την επέμβαση και το πραξικόπημα που έκανε στη Βενεζουέλα για να δώσει το σήμα του ελέγχου του σε όλη την περιοχή, και με βάση αυτό το παράδειγμα ξεκίνησε τον πόλεμο στο Ιράν. Η Βραζιλία στέλνει ανάποδο μήνυμα. Όμως, ο κόσμος που έδωσε τη μάχη την οποία ο ίδιος ο Λούλα δίσταζε να δώσει, δεν πρέπει να εμπιστευτεί την ίδια λογική των κοινοβουλευτικών μοιρασιών που μας έφερε μέχρι εδώ. Η μάχη ενάντια στη λιτότητα, ενάντια στην καταστροφή του περιβάλλοντος πρέπει να δοθεί με την ίδια λογική και ένταση που φάνηκε στους δρόμους αυτόν τον καυτό Οκτώβρη.