Μια παγίδα για την Αριστερά

"Ποτέ δε ζητήσαμε βοήθεια χωρίς όρους. Εμείς πρέπει να κλείσουμε το πρωτογενές έλλειμμα". Η δήλωση αυτή δεν προέρχεται ούτε από τον Σαμαρά, ούτε από τον Βενιζέλο. Δυστυχώς, η δήλωση αυτή ανήκει στον Γιάννη Δραγασάκη, έναν από τους βασικούς υπεύθυνους για την οικονομική πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ.

Στα εγχειρίδια της πολιτικής οικονομίας, ο στόχος του μηδενισμού του πρωτογενούς ελλείμματος, ανήκει σε μια πολύ συγκεκριμένη σχολή: την δεκαετία του 1930 ονομαζόταν "κλασσική". Σήμερα στις ΗΠΑ ονομάζεται "συντηρητική". Στην Ευρώπη "νεοφιλελεύθερη". Οι πολιτικοί τους εκπρόσωποι έχουν "γράψει" ιστορία.

Ο πιο διάσημος από όλους ήταν αναμφίβολα ο Χέρμπερτ Χούβερ, ο πρόεδρος του αμερικανικού Κραχ του 1929. Η απάντησή του στην κατάρρευση της οικονομίας και την μαζική ανεργία ήταν η διατήρηση μηδενικών ελλειμμάτων -με μέτρα περιστολής των δαπανών από τη μια και αύξησης της φορολογίας (ο συντελεστής του ανωτάτου κλιμακίου αυξήθηκε επί της προεδρίας του από το 25% στο 63%) από την άλλη. Ο Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ, ο ιστορικός του Κραχ του 1929, σχολιάζει με αυτά τα λόγια τους οικονομικούς συμβούλους του:

"Το να θεωρούμε ότι οι άνθρωποι μιας εποχής έχουν ιδιαίτερα αμβλυμένη διάνοια μοιάζει άδικο... Ωστόσο φαίνεται σίγουρο ότι οι οικονομολόγοι και οι οικονομικοί σύμβουλοι της δεκαετίας του 1920 και των αρχών της δεκαετίας του 1930 ήταν διεστραμμένοι σχεδόν με μοναδικό τρόπο. Τους μήνες και τα χρόνια που ακολούθησαν το κραχ του χρηματιστηρίου, το κέντρο βάρους των ευυπόληπτων οικονομικών συμβούλων ήταν σταθερά με την πλευρά των μέτρων που έκαναν τα πράγματα χειρότερα... Αν τον ρωτούσαν με πιο τρόπο η κυβέρνηση θα μπορούσε να προωθήσει καλύτερα την ανάκαμψη, ο σωστός και υπεύθυνος σύμβουλος θα συνιστούσε τον ισοσκελισμό του προϋπολογισμού..."

Αν ο μηδενισμός των ελλειμμάτων ήταν ο "ένας στενός κορσές" της πολιτικής της εποχής του Χούβερ, ο άλλος ήταν -μαντέψτε- "το φόβητρο της απομάκρυνσης (όχι από το Ευρώ, αυτό δεν υπήρχε τότε) από τον Κανόνα του Χρυσού και -πράγμα πολύ εντυπωσιακό- το φόβητρο του πληθωρισμού. Μέχρι το 1932... αντί για πληθωρισμό, η χώρα γνώρισε τον βιαιότερο αποπληθωρισμό στην ιστορία..."

Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής ήταν οι "Χούβερβιλ": οι δεκάδες παραγκουπόλεις των αστέγων που ξεφύτρωσαν γύρω από τις μεγάλες αμερικανικές πόλεις.

Η εργατική τάξη και οι φτωχοί έχουν πληρώσει ήδη πολύ άγρια τις επιλογές της άρχουσας τάξης για την παραμονή στην Ευρωζώνη και όλα όσα αυτή η επιλογή φέρνει μαζί της. Και οι “θυσίες” δεν έχουν τελειώσει ακόμα: η τελευταία έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας υπολόγιζε ότι η ύφεση θα φτάσει φέτος στο 4,5%. Οι αρχικές προβλέψεις της Τρόικας έλεγαν ότι η ύφεση θα τέλειωνε το 2012. Τώρα, λέει ο Προβόπουλος “η οικονομική ανάκαμψη πιθανόν να αρχίσει κατά την διάρκεια του 2013”. Αυτό που δεν λέει είναι ότι πιο πιθανό και από το “πιθανό” είναι να μην αρχίσει η ανάκαμψη ούτε το 2013, ούτε το 2014, ούτε το 2015.

“Ρεαλιστικές προτάσεις”

Η προοπτική της νίκης στις εκλογές της 17ης Ιούνη σπρώχνει τον ΣΥΡΙΖΑ στην αναζήτηση όλο και πιο “ρεαλιστικών” προτάσεων. Ο ορθολογικός ρεαλισμός, όμως, στηρίζεται πάντα (και όχι μόνο στην πολιτική) στον συσχετισμό δύναμης ανάμεσα στα αντίπαλα στρατόπεδα. Την δύναμή του στις εκλογές ο ΣΥΡΙΖΑ την χρωστάει στον κόσμο που δυο χρόνια τώρα απεργεί, διαδηλώνει και συγκρούεται με την αστυνομία στους δρόμους και τις πλατείες. Και αυτό που ζητάει αυτός ο κόσμος, αυτό που περιμένει από μια “δικιά του” κυβέρνηση είναι την κλιμάκωση της σύγκρουσης με το στρατόπεδο του μνημονίου -όχι την υποχώρηση και την συνθηκολόγηση στο όνομα αυτού που υποτίθεται ότι είναι σήμερα “εφικτό”.

Αντί για αυτό η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ κάνει την μια υποχώρηση μετά την άλλη. Όλα όσα υποσχόταν τους προηγούμενους μήνες έχουν αρχίσει τώρα να αναβάλλονται, να “ετεροχρονίζονται” (για να θυμηθούμε μια παλιά εφεύρεση του Ανδρέα Παπανδρέου)”: η επιστροφή των χαρατσιών, ο κατώτερος μισθός των 1300 Ευρώ, η κρατικοποίηση των επιχειρήσεων που ιδιωτικοποιήθηκαν -αυτά δεν μπορούν να γίνουν σε συνθήκες κρίσης, λέει ο Γιάννης Μηλιός στην τηλεόραση. Η προϋπόθεση για να πραγματοποιηθούν είναι η “ανάκαμψη”. Κάπως έτσι τα ηγετικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ οδηγούνται σε μια παγίδα την οποία το κίνημα και οι αντικαπιταλιστικές δυνάμεις της Αριστεράς αγωνίζονται να αποφύγουν.