Ο Τολιάτι μέντορας του ευρω­κομμουνισμού

Με αφορμή τη συνέντευξη του Γιώργου Ρούση στο φύλλο Νο 1061 της Εργατικής Αλληεγγύης όσον αφορά τις παρερμηνείες του έργου του Γκράμσι που οδηγούσαν σε αντιφάσεις θέλω να επισημάνω τα παρακάτω: Είναι γεγονός ότι μετά τις θέσεις της Λυών, τις οποίες διατύπωσε το 1926 tο υπόλοιπο έργο του γράφτηκε στη φυλακή από το 1928 έως τις αρχές του 1937 οπότε και αποφυλακίστηκε λόγω της επιδείνωσης της βαριάς κλονισμένης υγείας του που οδήγησε στο θάνατό του λίγους μήνες αργότερα.

Οπωσδήποτε για να αποφύγει τη λογοκρισία χρησιμοποιούσε μεταφορικές έννοιες, αλλά η γραφή του και η διατύπωση των θέσεων του δεν ήταν αποσπασματική. Αποσπασματικές ήταν οι διαρροές και οι αναφορές στο έργο του από την νομενκλατούρα του ΚΚΙ και ιδιαίτερα από τον Γ.Γ Παλμίρο Τολιάτι στη δεκαετία του 1950.

Ο Τολιάτι, στέλεχος της σταλινικής φράξιας, αν και διαφορετικής ποιότητας ηγέτης από τον ομογάλακτο του Λουί Τορέζ του γαλλικού ΚΚ, μετά το 20ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ (Συνέδριο της αποκαλούμενης αποσταλινοποίησης) χωρίς να κινδυνεύει η θέση του, καθόσον το ΚΚΙ και το ΓΚΚ ήταν τα ισχυρότερα του Δυτικού Κόσμου και λειτουργούσαν στις χώρες τους σε καθεστώς νομιμότητας στα πλαίσια της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, θέλοντας να αποφύγει την πολιτική του περιθωριοποίηση έκανε τη μεγάλη υπέρβαση δηλαδή την πολιτική συνεννόηση και συνεργασία με τη Χριστιανοδημοκρατία και μάλιστα απευθείας και άμεσα με το Βατικανό και όχι μόνο με τους Χριστιανοδημοκράτες του Ντε Γκάσπερι.

Ο Τολιάτι υπήρξε μέντορας του Ευρωκομμουνισμού και όχι ο Μπερλίνγκουερ που προσπάθησε να τον συμμαζέψει. Για να αιτιολογήσει την πολιτική υπέρβασή του ο Τολιάτι δεν δίστασε με επιλεκτικές ερμηνείες και αποσπασματικές αναφορές από τα «Τετράδια της Φυλακής» να εμφανίσει τον Γκράμσι σαν ένα κομμουνιστή ηγέτη με αστικές συνήθειες, ακόμη και σαν εκκλησιαζόμενο καθολικό, όταν το απαιτούσαν οι περιστάσεις.

Βέβαια, αυτές τις αναφορές δεν τις δημοσιοποίησε σαν επίσημα κομματικά ντοκουμέντα για να μην τον πάρουν με τις πέτρες οι βετεράνοι του κόμματος, αλλά δείχνει την τακτική των θεματοφυλάκων του «Ορθόδοξου Μαρξισμού» πως παρερμήνευαν τo θεωρητικό έργο του Γκράμσι, του Τρότσκι και της Ρ. Λούξεμπουργκ, αλλά και άλλων θεωρητικών και επαναστατών ηγετών.

Γιώργος Παφίλης, Βριλήσσια