Ο πρώτος λόγος για τον οποίο είμαστε αντίθετοι στο προτεινόμενο σχέδιο αναθεώρησης του Περιφερειακού Σχεδιασμού Αναθεώρησης των Στερεών Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) είναι ότι μέσω αυτού προωθείται η ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης απορριμμάτων.
Το προτεινόμενο μέγεθος των μονάδων διαχείρισης που θα κατασκευαστούν εγείρει ερωτηματικά. Είναι πολύ μεγαλύτερες από τις ανάγκες του νησιού και είναι ακριβές. Στηρίζεται σε έναν αυθαίρετο υπολογισμό που θεωρεί ότι τα επόμενα επτά χρόνια ο αριθμός των απορριμμάτων θα αυξηθεί.
Η ιδιαιτερότητα της Κρήτης έγκειται στο γεγονός ότι όλο αυτό το σχέδιο υλοποιείται φέροντας το μανδύα του πρωτοποριακού σχεδίου που αποφεύγει την καύση και προωθεί την ανακύκλωση. Όμως αυτό είναι πλαστό. Το ποσοστό των ανακυκλωμένων απορριμμάτων παραμένει αρκετά χαμηλό, μόλις στο 35% του συνόλου των παραγόμενων αποβλήτων. Επίσης οι σταθμοί διαλογής στην πηγή και κομποστοποίησης που είναι απαραίτητοι για την ανακύκλωση είναι λίγοι. Η πλειονότητα των σκουπιδιών θα πηγαίνει στους νέους ΧΥΤΥ που θα προκύψουν κύρια από την μετατροπή των ήδη υπαρχόντων ΧΥΤΑ. Είναι γνωστό ότι οι ΧΥΤΥ μολύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα και δεν πρόκειται για καμία φιλική προς το περιβάλλον λύση. Είναι γνωστό ότι σε περιοχές που έχουν εγκατασταθεί ΧΥΤΥ οι θάνατοι από καρκίνο έχουν πολλαπλασιαστεί και η ποιότητα ζωής των κατοίκων στις γύρω περιοχές έχει πέσει κατακόρυφα.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι η μονάδα προεπεξεργασίας στο Ηράκλειο θα συνεχίσει να λειτουργεί και να δέχεται ετησίως 75.000 τόνους απορριμμάτων ανά έτος. Στη συγκεκριμένη μονάδα παράγεται το SRF που είναι ένα προϊόν που προκύπτει από την επεξεργασία πλαστικών και οργανικών υλικών και χρησιμοποιείται ως καύσιμη ύλη για την παραγωγή ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι η λύση της καύσης δεν έχει αποφευχθεί και παραμένει ανοιχτή. Στην απόφαση μάλιστα του Περιφερειακού Συμβουλίου γίνεται λόγος για θετικές τιμές του SRF στη διεθνή αγορά. Στόχος είναι η πώληση του. Η καύση μολύνει την αέρα και ο αέρας δεν γνωρίζει περιοχές και σύνορα. Πολύ περισσότερο όταν μπαίνεις σε λογικές διαχείρισης των σκουπιδιών με όρους αγοράς σημάνει ότι αν αύριο οι τιμές του SRF είναι ακόμη πιο «θετικές» θα προκρίνεται η παραγωγή του έναντι οποιασδήποτε άλλης λύσης.
Ανακύκλωση
Ακόμη όμως και με το να προκριθεί η ανακύκλωση. Τι μας εξασφαλίζει ότι θα λειτουργήσει κάτω από αυτούς τους όρους; Στη ΔΕΔΙΣΑ Χανίων 72 συμβασιούχοι υπάλληλοι κινδυνεύουν να χάσουν τη δουλειά τους. Ο αριθμός αυτός ισοδυναμεί σχεδόν με το 50% του προσωπικού. Και φυσικά η ανακύκλωση από μόνη της δεν εξασφαλίζει το δημόσιο χαρακτήρα του εγχειρήματος.
Η Δημοτική επιχείρηση χάρισε πέρσι 1,7εκ και φέτος 2,5 σε εργολάβους για την περαίωση των εργασιών. Λόγος φυσικά δε γίνεται για αξιοπρεπείς μισθούς και για εργασιακά δικαιώματα. Πριν από λίγο καιρό υπήρξε θανατηφόρο εργατικό ατύχημα στη συγκεκριμένη επιχείρηση που πέρασε στα ψιλά.
Δημιουργεί απορία το γεγονός πώς παρατάξεις της αντιπολίτευσης βρήκαν ότι ο νέος ΠΕΣΔΑ βρίσκεται σε θετική κατεύθυνση, όπως έκανε η «Μια Κρήτη» (ΔΗΜΑΡ- οικολόγοι) ή ότι υπάρχουν θετικά στοιχεία αλλά χρειάζονται τροποποιήσεις όπως πρότεινε η Ριζοσπαστική Συνεργασία Κρήτης (ΣΥΡΙΖΑ).
Μια λύση η οποία θα βασίζεται στην ανακύκλωση, την κομποστοποίηση και τη διαλογή στην πηγή, σίγουρα είναι η πιο φιλική προς το περιβάλλον λύση. Όμως από μόνη της δεν είναι αρκετή. Για να είναι συμφέρουσα και αποδοτική χρειάζεται να γίνουν αλλαγές στην παραγωγή σκουπιδιών. Σε μια ανταγωνιστική οικονομία όπως είναι μια καπιταλιστική οικονομία το μάρκετινγκ παίζει καθοριστικό ρόλο. Σε αυτό πρωτεύοντα ρόλο έχει η συσκευασία του προϊόντος για την αποτελεσματική προώθησή του. Αν δεν υπάρξει δραστική αλλαγή σε αυτόν τον τομέα κάθε λύση είναι μισή. Ο υπολογισμός των δημοτικών τελών πρέπει να γίνει με βάση το πόσα απορρίμματα παράγει κανείς και με εκτίμηση του τι σκουπίδια δημιουργούν τα προϊόντα που παράγει ή διακινεί. Οι βιομήχανοι και οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ πρέπει να πληρώσουν και όχι οι εργαζόμενοι.
Χωρίς τον άμεσο έλεγχο της όλης διαδικασίας από τους εργαζόμενους στους Δήμους που σε συνεννόηση με τους κατοίκους μιας περιοχής θα καθορίζουν τη λειτουργία μιας ενιαίας δημόσιας υπηρεσίας καθαριότητας και αποκομιδής των απορριμμάτων καμία λύση δεν μπορεί να είναι επί μακρόν βιώσιμη.
Απόσπασμα από την τοποθέτηση του Σεραφείμ Ρίζου, Περιφερειακού Σύμβουλου, εκλεγμένου με την Αντικαπιταλιστική Αριστερή Παρέμβαση στην Κρήτη στη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου της 2/7/2013.