Με αυτή την εικόνα θα περίμενε κάποιος ότι η κυβέρνηση της Αργεντινής έκανε κάποια «ακραία» ενέργεια, όπως να αρνηθεί να πληρώσει το χρέος της. Όμως, ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει. Δυο βδομάδες πριν ένας αμερικάνος δικαστής, ο Γκριέσα, απαγόρεψε την κατάθεση 539 εκατομμυρίων δολαρίων σε αμερικάνικη τράπεζα για την αποπληρωμή ομολόγων που έχουν στα χέρια τους διεθνείς δανειστές. Φαίνεται τρελό: μια χώρα θέλει να πληρώσει το χρέος της και δεν την αφήνουν! Όμως δεν πρόκειται για τρέλα, αλλά για ωμό εκβιασμό. 

\r\n

Τα όρνεα

\r\n

Οι εκβιαστές είναι hedge funds, κερδοσκοπικά επενδυτικά κεφάλαια «υψηλού ρίσκου» που αναζητούν μεγάλες αποδόσεις. Η συνηθισμένη πρακτική τους είναι να αγοράζουν χρεοκοπημένες εταιρείες για πενταροδεκάρες, και αφού τις «εξυγιάνουν» (με απολύσεις και κλεισίματα) να πουλάνε μετοχές και ακίνητα βγάζοντας ένα καλό κέρδος. Έχουν αποκτήσει δίκαια το τίτλο του «όρνεου» (vulture funds). Όμως, τα «όρνια» δεν περιορίζονται μόνο σε επιχειρήσεις, αλλά και στο δημόσιο χρέος κρατών. 

Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η Elliott Management Corp, κι η θυγατρική της NML Capital, που είναι οι βασικοί μηνυτές της αργεντίνικης κυβέρνησης στα αμερικάνικα δικαστήρια. Το αφεντικό τους είναι ο Πολ Σίνγκερ, με πολύ στενούς δεσμούς με το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Η αξία των κεφαλαίων που διαχειρίζονται τα hedge funds του Σίνγκερ φτάνει τα 21 δις δολάρια. 

Το 2002 η Αργεντινή κήρυξε χρεοκοπία και στάση πληρωμών. Το 2005 η κυβέρνηση του Νέστορα Κίρχνερ προχώρησε σε μια πρώτη αναδιάρθρωση του χρέους. Το 2010 η κυβέρνηση της σημερινής προέδρου Κριστίνα Φερνάντεζ (συζύγου του Κίρχνερ που πέθανε το 2007) συμφώνησε μια δεύτερη αναδιάρθρωση. Με αυτές τις αναδιαρθρώσεις, το 92% των πιστωτών αποδέχτηκε «κούρεμα» του χρέους κατά 70% (δηλαδή θα έπαιρναν 30 σεντ για κάθε δολάριο αργεντίνικου χρέους που είχαν στα χέρια τους). 

Όμως, το υπόλοιπο 8% των πιστωτών με επικεφαλής την Elliott Management Corp αρνήθηκαν αυτή την συμφωνία. Ζητάνε να πληρωθούν στο ακέραιο, για αργεντίνικα ομόλογα ονομαστικής αξίας 1,3 δις δολαρίων που έχουν στα χέρια τους. Αυτή η υπόθεση σέρνεται από τότε στα δικαστήρια. 

Πέρσι, ο δικαστής Τόμας Γκριέσα του Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου της Νέας Υόρκης έβγαλε μια απόφαση σύμφωνα με την οποία η στάση της κυβέρνησης της Αργεντινής παραβιάζει την αρχή της ισότιμης μεταχείρισης των πιστωτών. Φέτος στις 16 Ιούνη το Ανώτατο Δικαστήριο έβγαλε μια απόφαση που επί της ουσίας λέει ότι όλοι οι πιστωτές πρέπει να πληρωθούν στο ακέραιο. 

Ο Πολ Σίνγκερ και η Elliott Management Corp δεν είναι οι «ριγμένοι» μιας συμφωνίας που τρέχουν να βρουν το δίκιο τους στα δικαστήρια. Πήραν εν γνώσει τους αυτό το ρίσκο, δηλαδή να μην συμμετέχουν στις αναδιαρθρώσεις, γιατί έχουν «ειδικευτεί» σε τέτοιου είδους κόλπα και εκβιασμούς. Όπως ανέφερε ένα άρθρο στην ηλεκτρονική εφημερίδα Huffington Post στα τέλη του 2012: 

«Ο Πολ Σίνγκερ μπορεί να θεωρηθεί ως ο εφευρέτης των vulture funds. Το 1996 κέρδισε μια δικαστική διαμάχη με την Περουβιανή κυβέρνηση, που σήμαινε κέρδη 400%. Μετά από αυτή την επιτυχία, ο Σίνγκερ μήνυσε την Δημοκρατία του Κονγκό ζητώντας 400 εκατομμύρια δολάρια για χρέος που είχε αγοράσει με μόλις 10 εκατομμύρια. Κατέληξε με κέρδος 127 εκατομμυρίων δολαρίων». 

Η αφορμή για τη δημοσίευση αυτού του άρθρου ήταν η απόφαση ενός δικαστηρίου της Γκάνα που διέτασσε την κατάσχεση ενός αργεντίνικου πλοίου για λογαριασμό της NML Capital. Τελικά το πλοίο επιστράφηκε στην Αργεντινή. Αλλά αυτό ήταν μόνο ένα επεισόδιο της εκστρατείας των «όρνιων» του Πολ Σίνγκερ. 

Μια αγαπημένη μέθοδος του «λόμπι» που έχει οργανώσει για να επηρεάζει το Κογκρέσο των ΗΠΑ (αυτή τη φορά το στελέχωσε με Δημοκρατικούς) ήταν να παρουσιάζεται ως εκπρόσωπος «μικρών ομολογιούχων» που τάχα έχασαν τις οικονομίες τους. Μια άλλη, είναι οι εκστρατείες για αποκάλυψη της διαφθοράς των πολιτικών στην Αργεντινή και της διαπλοκής τους με επιχειρηματικά συμφέροντα. Γι’ αυτό δεν μας πληρώνουν, λένε, και τη διαφθορά τους την πληρώνει ο «απλός λαός». Αν αυτά θυμίζουν την προπαγάνδα των μνημονιακών εδώ, η ομοιότητα δεν είναι τυχαία.

Η κυβέρνηση της Αργεντινής αρνιόταν μέχρι τώρα να υποκύψει στους εκβιασμούς των «ορνέων». Τις προηγούμενες βδομάδες, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, το κόμμα της και οι οργανώσεις που ελέγχει οργάνωσαν διαδηλώσεις υπέρ της κυβέρνησης και κατά των «αρπακτικών», με αντιμπεριαλιστικά συνθήματα.  

Η κυβέρνηση της Φερνάντεζ προβάλει σαν επιχείρημα ότι αν πληρώσει το 1,3 δις στον Σίνγκερ και τα άλλα «όρνεα», τότε οι συμφωνίες για την αναδιάρθρωση του χρέους θα τιναχτούν στον αέρα. Όλοι οι πιστωτές θα τρέξουν να ζητήσουν να πληρωθούν στο ακέραιο. Αυτό θα σημάνει χρεοκοπία: τα συναλλαγματικά αποθέματα της Αργεντινής, που έχουν πέσει στα 29 δις δολάρια από 53 δις το 2011, θα εξανεμιστούν. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα, δηλαδή. 

Όταν η κυβέρνηση Κίρχνερ έκανε στάση πληρωμών και μετά προχώρησε σε αναδιάρθρωση του χρέους, έσωσε τον αργεντίνικο καπιταλισμό από μια τεράστια κρίση. Η υποτίμηση του πέσο έδωσε ώθηση στις εξαγωγές κυρίως πρώτων υλών και τροφίμων, η οικονομία γνώρισε μεγάλους ρυθμούς ανάπτυξης. Το βάρος και της διάσωσης και της ανάπτυξης το πλήρωσαν οι εργάτες, που είδαν τα εισοδήματά τους να ροκανίζονται από τον πληθωρισμό. 

Όμως, η παγκόσμια οικονομική κρίση χτύπησε και την Αργεντινή. Η κυβέρνηση θέλει να αποκτήσει πρόσβαση στις διεθνείς αγορές για νέα δάνεια. Από δω πηγάζει η αγωνία να υλοποιήσει τις συμφωνίες με τους πιστωτές της. Κι αυτή την πρόσβαση δεν την επιδιώκει για να μοιράσει τα οφέλη στους εργάτες και τους φτωχούς. Στις 10 Απρίλη έγινε γενική απεργία στην χώρα ενάντια στη λιτότητα και τις απολύσεις, η δεύτερη από τον Νοέμβρη του 2012 και με ακόμα μεγαλύτερη συμμετοχή. 

Οι κυβερνήσεις των Κίρχνερ δεν διέγραψαν το χρέος. Το «επαναδιαπραγματεύθηκαν» για λογαριασμό των καπιταλιστών της Αργεντινής. Ο πλούτος κι η ισχύς τους έμεινε ανέγγιχτη όλα αυτά τα χρόνια. Αυτή την στιγμή η κυβέρνηση είναι θύμα ωμών και αδίστακτων εκβιαστών. Αλλά η ίδια έβαλε το κεφάλι της στο στόμα του λιονταριού. Είναι ένα καλό μάθημα για όσους εδώ και στην Αριστερά μιλάνε για επαναδιαπραγματεύσεις. 

Η πλήρης κι οριστική διαγραφή του χρέους είναι η μόνη ρεαλιστική απάντηση. Οι καπιταλιστές της Αργεντινής δεν μπορούν και δεν θέλουν να προχωρήσουν σε τέτοιες ενέργειες. Όμως, η εργατική τάξη μπορεί –και στην Αργεντινή και στην Ελλάδα.