Διεθνή
To κίνημα στην Mέση Aνατολή

Aπό την Συνδιάσκεψη του Kαϊρου το 2006

Στο 5ο συνέδριο του Καϊρου ενάντια στον ιμπεριαλισμό και το σιωνισμό που πραγματοποιήθηκε στις αρχές Απρίλη αποτυπώθηκαν πάρα πολλές σημαντικές εξελίξεις στα κινήματα της Μέσης Ανατολής. Η πιο κρίσιμη αλλαγή που καταγράφηκε είναι ότι τα κινήματα που ξέσπασαν τα τελευταία χρόνια στον αραβικό κόσμο με πυροδότη την παλαιστινιακή Ιντιφάντα και την αντίσταση στον πόλεμο στο Ιράκ έχουν μετατραπεί σε αντικαθεστωτικά κινήματα. Ενα παράδειγμα είναι οι εξελίξεις στο Λίβανο, όπου μετά τη νίκη της Αντίστασης το περασμένο καλοκαίρι, ο ενθουσιασμός για την επιτυχία και ο θυμός για το Ισραήλ μετατράπηκαν σε ένα κίνημα οργής ενάντια στην κυβέρνηση του Φουάντ Σινιόρα. Σήμερα η κυβέρνηση Σινιόρα παραμένει στην εξουσία με μειοψηφική στήριξη από το κοινοβούλιο και έτσι το κίνημα έχει σε μεγάλο βαθμό παραλύσει το πολιτικό σκηνικό στο Λίβανο, ένα σκηνικό που μέχρι πέρσι ήταν το αγαπημένο παράδειγμα των Αμερικάνων.

Η Αίγυπτος όμως είναι το πιο χαρακτηριστικό και το πιο σημαντικό παράδειγμα, όντας η πολυπληθέστερη χώρα της Μέσης Ανατολής. Στην Αίγυπτο μετά από 20 χρόνια σκληρής δικτατορίας του Μουμπάρακ, η αλληλεγγύη στην Ιντιφάντα το 2000 έδωσε τα πρώτα σκιρτήματα ενός κινήματος που προσπαθούσε να ξαναβγεί στο δρόμο. Το 2003, την ημέρα που ξεκινούσε ο πόλεμος στο Ιράκ, η πανίσχυρη αστυνομία του Μουμπάρακ πιάστηκε στον ύπνο καθώς δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους του Καϊρου. Ηταν η πρώτη μη ελεγχόμενη από το καθεστώς μαζική διαδήλωση μετά από πολλά χρόνια. Μέσα σε αυτή την ευκαιρία στήθηκαν δίκτυα όπως το “Κιφάγια” (Αρκετά) που έφερε το αίτημα για δημοκρατία στην πρώτη γραμμή. Οι χρονιές του 2004 και 2005 ήταν μια αναμέτρηση ανάμεσα στις προσπάθειες του καθεστώτος να προχωρήσει σε εσωτερικές αλλαγές για να σωθεί και από την άλλη του δημοκρατικού κινήματος που απειλούσε να μετατρέψει κάθε μικρή κίνηση του Μουμπάρακ σε συνολική κρίση.

Το 2006 στο προσκήνιο ήρθε ένας καινούργιος και πολύ σημαντικός παίχτης: το εργατικό κίνημα. Με το συνδικαλισμό τελείως παράνομο είχαν αρχίσει να ξεσπάνε άγριες απεργίες από το 2004. Στα τέλη του 2006 το απεργιακό κίνημα έφτασε σε πρωτοφανές σημείο. Δεκάδες χιλιάδες εργάτες στη μεγαλύτερη υφαντουργία της Αιγύπτου, σε ένα κλάδο που είχε κρατικοποιηθεί στη δεκαετία του '60 και τώρα βρίσκεται σε φάση ξεπουλήματος, βγήκαν σε άγρια απεργία και ξεσήκωσαν ένα κύμα συμπαράστασης σε όλη σχεδόν την εργατική τάξη. Ηταν μια απεργία πέρα για πέρα από τα κάτω. Οι περιγραφές κάνουν λόγο για 3.000 εργάτριες που έκαναν εσωτερική πορεία μέσα στο εργοστάσιο και εισέβαλαν στο τμήμα όπου δουλεύουν κυρίως άντρες για να τους πείσουν να βγουν κι αυτοί σε απεργία φωνάζοντας “Οι γυναίκες είναι εδώ. Οι άντρες που είναι;”.

Πρόκειται για μια εξέλιξη που απειλεί τους πιο σίγουρους πυλώνες του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Το καθεστώς του Μουμπάρακ, όπως και άλλα καθεστώτα της περιοχής, συνδυάζει την σκληρή καταστολή σε βάρος του κόσμου, άγρια λιτότητα και απλόχερη στήριξη στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Τώρα αυτός ο συνδυασμός “σταθερότητας” αντιστρέφεται. Ετσι φτάσαμε στο σημείο όπου στην Αίγυπτο τρία φαινομενικά διαφορετικά κινήματα, το κίνημα για δημοκρατικά δικαιώματα, το εργατικό κίνημα και το αντιπολεμικό κίνημα έχουν αλληλοσυνδεθεί με τέτοιο τρόπο που μετατράπηκαν σε κίνημα αντικαθεστωτικό.

Μέσα σε αυτές τις μεγάλες αλλαγές, έχουν προκύψει καινούργια πολιτικά ζητήματα καθώς δυνάμεις του ριζοσπαστικού Ισλάμ και δυνάμεις της Αριστεράς που για δεκαετίες ήταν από απομονωμένες μέχρι εχθρικές βρίσκονται να παλεύουν πλάι πλάι σε όλα τα μέτωπα. Γι' αυτό στο Κάιρο ήταν τόσο έντονη η συζήτηση για το πώς μπορεί να προχωρήσει αυτή η κοινή δράση. Η εφημερίδα αλ-Αχράμ αλίευσε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στιγμιότυπα: με τον Αλί Φαγιάντ, μέλος της Εκτελεστικής Γραμματείας της Χεζμπολάχ του Λιβάνου να ασκεί κριτική στα κομμάτια της ευρωπαϊκής Αριστεράς που έχουν αποδεχθεί την ταύτιση μουσουλμάνων και τρομοκρατών: 'Θα πρέπει να αποφύγουμε την κυβερνητική αδιαλλαξία, είτε είναι ισλαμική ή όχι, και την επιβολή της θρησκείας πάνω στον κόσμο'. Αναφέρθηκε στο επιχείρημα του Γκράμσι που μιλούσε για την ανάγκη δημιουργίας ενός κοινού μετώπου σε σημαντικές ιστορικές συγκυρίες ώστε να προκύψουν ιστορικές αλλαγές, μετά τις οποίες η κάθε ομάδα μπορεί να διαλέξει το διαφορετικό της δρόμο. Τι όμορφη ειρωνία να ακούς έναν Ισλαμιστή, να αναφέρεται στα λόγια ενός Δυτικού κομμουνιστή θεωρητικού.