Η προσωρινή κυβέρνηση της Ρόζα Οτουμπάγιεβα έριξε τις ευθύνες για τις σφαγές αυτές στον Κουρμανμπέκ Μπακίγιεφ, τον πρώην πρόεδρο της χώρας που ανατράπηκε από μια μαζική εξέγερση στις 7 Απρίλη. Την ίδια άποψη έκφρασε και ο ΟΗΕ: οι αιματηρές ταραχές είπε, ήταν «ενορχηστρωμένες, στοχευμένες και καλά οργανωμένες» με στόχο την Ουζμπεκική μειονότητα. Ο Μπακίγιεφ, λέει η κυβέρνηση, προσπαθεί, με τη βοήθεια μισθοφόρων από το γειτονικό Τατζικιστάν, να υποδαυλίσει τα εθνικά μίση με απώτερο σκοπό την αποσταθεροποίηση της χώρας. Οι ίδιοι οι Ουζμπέκοι, όμως, κατηγορούν συνεχώς την κυβέρνηση για την αδιαφορία -τουλάχιστον- με την οποία αντιμετώπισε τις σφαγές: σε πολλές περιπτώσεις οι επιθέσεις σε βάρος της μειονότητας πραγματοποιήθηκαν μπροστά στα μάτια του στρατού που δεν έκανε καμιά απολύτως προσπάθεια να τις σταματήσει.
Στην Κιργιζία διαπλέκονται σήμερα μεταξύ τους τρεις διαφορετικές συγκρούσεις.
Η πρώτη είναι η εθνική, η σύγκρουση ανάμεσα στους Ουζμπέκους και τους Κιργίζιους. Η Κιργιζία έχει ένα θλιβερό παρελθόν αιματηρών ταραχών. Πριν από 20 ακριβώς χρόνια η χώρα είχε ζήσει ένα παρόμοιο κύμα βίας που είχε αφήσει πίσω του 300 νεκρούς και χιλιάδες τραυματίες. Θα ήταν, όμως, λάθος να πιστέψει κανείς ότι η κινητήρια δύναμη αυτών των συγκρούσεων είναι κάποιο προαιώνιο μίσος ανάμεσα στις δυο κοινότητες: μέχρι τη δεκαετία του 1920 οι εθνικοί διαχωρισμοί ήταν πρακτικά άγνωστοι στην κοιλάδα της Φεργκάνα, την περιοχή γύρω από την πόλη Ος. Η διάκριση του πληθυσμού, που είναι Τουρκικής προέλευσης και μοιράζεται την ίδια γλώσσα και παράδοση, σε Ουζμπέκους και Κιργίζους είναι κατασκεύασμα της σταλινικής «εθνολογίας» και της συστηματικής πολιτικής του διαίρει και βασίλευε την οποία εξυπηρετούσε. Η κληρονομία αυτής της πολιτικής συνεχίζει να ρίχνει βαριά τη σκιά της πάνω σε ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ο Μπακίγιεφ προσπάθησε να υποδαυλίσει και να αξιοποιήσει τα εθνικά μίση. Το ίδιο, όμως, κάνει και η προσωρινή κυβέρνηση. Για αυτό δεν κούνησε ο στρατός ούτε το δαχτυλάκι του για να σταματήσει τις σφαγές.
«Εγχρωμες» Επαναστάσεις
Η δεύτερη σύγκρουση που διαπερνάει την Κιργιζία είναι η γεωπολιτική. Ο Μπακίγιεφ ανέβηκε στην εξουσία πριν από πέντε χρόνια με την «Επανάσταση της Τουλίπας» που ανέτρεψε το καθεστώς του Ασκάρ Ακάγιεφ. Όπως και η «Ροζ Επανάσταση» της Γεωργίας και η «Πορτοκαλί Επανάσταση» της Ουκρανίας, οι «έγχρωμες» αυτές επαναστάσεις υπόσχονταν να φέρουν μια δυτικού τύπου δημοκρατία στις χώρες αυτές ανατρέποντας τους στενούς δεσμούς συνεργασίας που είχαν τα μέχρι τότε καθεστώτα με την Ρωσία. Στην αρχή οι «επαναστάσεις» αυτές είχαν μεγάλη απήχηση στους πληθυσμούς, μια απήχηση που οφειλόταν από τη μια στην απέχθεια του κόσμου απέναντι στη διαφθορά των παλιών κυβερνήσεων και από την άλλη στα εκατομμύρια δολάρια με τα οποία στήριζε η κυβέρνηση του Μπους τους φιλοδυτικούς υποψήφιους.
Και η πολιτική της δυτικής περικύκλωσης της Ρωσίας έμοιαζε να αποδίδει καρπούς.
Όλα αυτά, όμως, αντιστράφηκαν το καλοκαίρι του 2008 όταν η κυβέρνηση της Γεωργίας εισέβαλλε στην εξεγερμένη Νότια Οσετία, μια ρωσόφωνη επαρχία που διεκδικούσε από παλιά την αυτονόμηση της από την Γεωργία και την ενσωμάτωσή της στη Ρωσία. Η Ρωσία απάντησε με μια στρατιωτική επιχείρηση που κατατρόπωσε τον γεωργιανό στρατό και μετέτρεψε την Νότια Οσετία και την γειτονική Αμπχαζία σε ρωσικά προτεκτοράτα. Η συντριπτική αυτή ήττα έδειξε ανάγλυφα πόσο ανίσχυρες ήταν οι ΗΠΑ να υπερασπιστούν τους συμμάχους τους και τις «έγχρωμες επαναστάσεις» τους στην αυλή της Ρωσίας: στις προεδρικές εκλογές που έγιναν στην Ουκρανία τον περασμένο Γενάρη ο φιλοδυτικός Γιουσένκο πήρε μόλις το 5.5% και ο φιλορώσος Γιανούκοβιτς επέστρεψε στη εξουσία. Η νέα κυβέρνηση υπόσχεται να εξαλείψει κάθε ίχνος από τον «Πορτοκαλί Εφιάλτη» -όπως ονομάζει το καθεστώς της «Πορτοκαλί Επανάστασης».
Στην Κιργιζία το τέλος της «Επανάστασης της Τουλίπας» δεν ήρθε με εκλογές: ήρθε με την εξέγερση της 7ης Απρίλη.
Όμως θα ήταν λάθος να πιστέψει κανείς ότι η επανάσταση που ανέτρεψε το καθεστώς του Μπακίγιεφ ήταν απλά και μόνο «ρωσικός δάκτυλος». Και αυτό είναι άμεσα δεμένο με την τρίτη σύγκρουση που διαπερνάει σήμερα την Κιργιζία: την ταξική. Γιατί ο κόσμος που ξεσηκώθηκε στις αρχές του Απρίλη στην Κιργιζία, ο κόσμος που αψηφώντας τις σφαίρες τις αστυνομίας επιτέθηκε στο προεδρικό μέγαρο και κατέλαβε όχι μόνο ένα από τα κεντρικά κρατικά τηλεοπτικά κανάλια αλλά και το ίδιο το κτήριο της υπηρεσίας εθνικής ασφαλείας(!) δεν έχυσε το αίμα του για τα συμφέροντα της Ρωσίας: η εξέγερση ξεκίνησε από το Τάλας, μια πόλη της βόρειας Κιργιζίας από μια διαδήλωση ενάντια στην φτώχεια και τη διαφθορά. Γιατί αντί να φέρουν τη «δυτική δημοκρατία» οι «έγχρωμες επαναστάσεις» το μόνο που κατάφεραν, παντού, είναι να φέρουν τον νεοφιλελευθερισμό, την ασυδοσία της ελεύθερης αγοράς, τα γκόλντεν μπόις και όλα όσα τα συνοδεύουν: τις ιδιωτικοποιήσεις, τις απολύσεις, τα ελαστικά ωράρια, τη διάλυση της παιδείας και της υγείας, την φτώχεια και την ανεργία.
Στις 7 Απρίλη η κυβέρνηση αναγκάστηκε να παραιτηθεί. Ο υπουργός Εσωτερικών, ο Μολντομούα Κονγκατίγιεφ που ήταν υπεύθυνος για την αστυνομική καταστολή σκοτώθηκε στη διάρκεια των ταραχών. Ο πρόεδρος Μπακίγιεφ έφυγε, κυριολεκτικά νύχτα από τη χώρα. Η προσωρινή κυβέρνηση, όμως, δεν είναι κυβέρνηση της επανάστασης. Η Οτουμπάγιεβα φοβάται την έκρηξη της οργής των εργατών και των φτωχών όσο και ο προκάτοχός της. Η λύση -η προσφυγή στην παλιά δοκιμασμένη ταχτική της υπόθαλψης του εθνικού μίσους. Και η πρόσκληση στη «φίλη Ρωσία» να στείλει στρατό για να καταστείλει τις ταραχές.
Δεν είναι η επανάσταση αυτή που βύθισε στον θάνατο και την καταστροφή το Ος και το Τζαλαλαμπάντ την περασμένη βδομάδα στην Κιργιζία αλλά η έλλειψη της, το σταμάτημά της στα μισά του δρόμου, η παράδοση της εξουσίας στα χέρια των επίσημων πολιτικών, η επιστροφή της χώρας στην «ομαλότητα» των αστικών κυβερνήσεων (έστω και αν ονομάζεται προσωρινή), των υπουργικών συμβουλίων, των στρατιωτικών διαταγών και της διεθνούς διπλωματίας.