Αυτά τα μέτρα έχουν κάνει πιο δύσκολη τη ζωή εκατοντάδων χιλιάδων εργαζόμενων που παλεύουν για να τα ανατρέψουν. Παράλληλα, έχει ανάψει η πολιτική συζήτηση για το ποια είναι η λύση. Οι «κουτσουρεμένες» καλοκαιρινές διακοπές θα είναι ευκαιρία για περισσότερο διάβασμα και ψάξιμο για να συνεχίσουμε τη μάχη με περισσότερα επιχειρήματα. Δεν ξεχνάμε, τα βιβλία είναι όπλα!
Καπιταλιστική κρίση, αιτίες και απαντήσεις
Ο καπιταλισμός δεν δουλεύει, η κρίση είναι παγκόσμια και έχει ξαναφέρει τους εφιάλτες της δεκαετίας του ´30 στις άρχουσες τάξεις του πλανήτη. Το τελευταίο βιβλίο του Μαρξιστικού Βιβλιοπωλείου «Ο ελληνικός καπιταλισμός, η παγκόσμια οικονομία και η κρίση» είναι μια πολύτιμη συλλογή άρθρων με επαναστατικές απαντήσεις για την «ελληνική τραγωδία», όπως την έχουν ονομάσει τα διεθνή ΜΜΕ. Τα κείμενα προέρχονται από τα περιοδικά Μαμή και Σοσιαλισμός από τα Κάτω και δίνουν παραστατικά την εξέλιξη του ελληνικού καπιταλισμού, τον ρόλο του στην παγκόσμια οικονομία, τις συγκρούσεις ανάμεσα στους από πάνω και τους από κάτω και φτάνουν στην επικείμενη οικονομική κρίση προτείνοντας την επαναστατική διέξοδο. Τα κείμενα έχουν γραφτεί από την Μαρία Στύλλου, τον Κώστα Σαρρή, τον Μωυσή Λίτση, τον Σωτήρη Κοντογιάννη και τον Πάνο Γκαργκάνα.
Την χρονιά που μας πέρασε χάσαμε τον Κρις Χάρμαν. Πίσω του άφησε πολύτιμα βιβλία για να απαντήσουμε στην κρίση του συστήματος. «Η νέα κρίση του καπιταλισμού: μια μαρξιστική απάντηση» είναι μια παμφλέτα που δίνει συνοπτικά πως φτάσαμε μέχρι εδώ και μπορεί να διαβαστεί εύκολα από όλους.
Επίκαιρη είναι και η μπροσούρα του με τίτλο «ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα, Παγκοσμιοποίηση και Αντίσταση» που αποκαλύπτει τα εγκλήματα των διεθνών οργανισμών σε όσες χώρες έκαναν παρεμβάσεις. Πολύ ενδιαφέρον είναι και το βιβλίο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Η οικονομία του τρελοκομείου».
Για όσους διαβάζουν αγγλικά το «Zombie-Capitalism», το τελευταίο βιβλίο του Χάρμαν, είναι η καλύτερη πρόταση για να βρουν ακόμα περισσότερες απαντήσεις σχετικά με την κρίση.
Πρόσφατα είχαμε την ευκαιρία να ακούσουμε τον Ντέιβιντ Χάρβεϊ στο τετραήμερο του Μαρξισμού 2010. Το βιβλίο του «Νεοφιλελευθερισμός: Ιστορία και Παρόν» είναι από τα καλύτερα που κυκλοφορούν.
Πολύτιμα και αναντικατάστατα παραμένουν τα βιβλία του ίδιου του Καρλ Μαρξ. Κυκλοφόρησε ξανά φέτος η «Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας», ενώ οι μπροσούρες «Μισθωτή Εργασία και Κεφάλαιο» και «Μισθός, Τιμή, Κέρδος» είναι κείμενα που σε λίγες σελίδες δίνουν τρανταχτά επιχειρήματα για την εκμεταλλευτική φύση του καπιταλισμού.
Επαναστάσεις...
Η κρίση του καπιταλισμού δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι και πολιτική και ιδεολογική. Πολύς περισσότερος κόσμος ψάχνει μια συνολική εναλλακτική λύση πέρα από τον καπιταλισμό. Η συζήτηση για την επανάσταση είναι ξανά στην ημερήσια διάταξη.
«Η Ρώσικη Επανάσταση» του Λέον Τρότσκι είναι ένα δίτομο έργο που δίνει από πρώτο χέρι πως κατάφερε να πετύχει η εργατική επανάσταση στη Ρωσία. Πολύ ενδιαφέρον είναι και το βιβλίο του Τζον Ριντ «Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο».
Μετά την επανάσταση στη Ρωσία έγιναν επαναστατικές απόπειρες σε μια σειρά από χώρες. Ο Κρις Χάρμαν στο βιβλίο «Η χαμένη Επανάσταση», Γερμανία 1918-23» εξηγεί πως χάθηκε η μεγαλύτερη ευκαιρία να βρεθεί το δυνατότερο στήριγμα στην επανάσταση στη Ρωσία σε μια από τις πιο ανεπτυγμένες χώρες της Ευρώπης.
Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν ξεσπάσει απεργίες στην Κίνα. Το 1925-27 το στοίχημα της επανάστασης «παίχτηκε» και εκεί. Το βιβλίο του Τσάρλι Χορ «Κίνα 1927-1997» κάνει μια αναδρομή στην ιστορία της Κίνας από την μαρξιστική σκοπιά.
Πριν από τη Ρώσικη Επανάσταση, ακριβώς εκατό χρόνια πριν η «Μεξικάνικη Επανάσταση» ξεκινούσε. Ο Αντόλφο Τζίλι στο βιβλίο του μας θυμίζει την επαναστατική παράδοση του Εμιλιάνομ Ζαπάτα και του Πάντσο Βίγια.
...και Επαναστάτες
Τους τελευταίους μήνες έχουν κυκλοφορήσει από το ΜΒ οι τρεις από τους τέσσερις τόμους της βιογραφίας του Τρότσκι από τον Τόνι Κλιφ. Χωρίς καμία προσπάθεια «αγιοποίησης» ή υπερβολές μπορεί κανείς να καταλάβει τι ρόλο έπαιξε ο Τρότσκι για τη νίκη της Οκτωβριανής Επανάστασης και για να κρατηθεί ζωντανός ο επαναστατικός μαρξισμός μετά την επικράτηση της σταλινικής αντεπανάστασης. Ο πρώτος τόμος καλύπτει την περίοδο 1879-1917, δηλαδή «Προς τον Οκτώβρη», ο δεύτερος την περίοδο του Εμφύλιου και της ιμπεριαλιστικής επέμβασης που χρειάστηκε «Το ξίφος της Επανάστασης» για να μην ηττηθεί και ο τρίτος που περιέχει πολλά άγνωστα στοιχεία είναι «Η πάλη ενάντια στην ανερχόμενη σταλινική γραφειοκρατία». Σύντομα θα κυκλοφορήσει και ο τέταρτος τόμος.
Για όσους θέλουν να διαβάσουν ή να ξαναδιαβάσουν για τις βασικές ιδέες του μαρξισμού το καλύτερο βιβλίο είναι «Οι επαναστατικές ιδέες του Καρλ Μαρξ» από τον Άλεξ Καλλίνικος. Παρόμοιες προσπάθειες είναι το βιβλίο «Μαρξισμός: Θεωρία και Πράξη» από τον Κρις Χάρμαν το μαρξιστικό εγχειρίδιο «Μαρξ-Τρόπος Χρήσης» από τον Ντανιέλ Μπενσαϊντ.
Για όσους θέλουν να διαβάσουν από το πρωτότυπο, το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο» είναι αξεπέραστο. Όσες φορές και αν το διαβάσεις έχει κάτι καινούργιο να σου δώσει. Επίσης, «Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία» είναι πολύτιμο βιβλίο που δίνει την εικόνα από την Κομμούνα του Παρισιού.
Για τον Λένιν το τρίτομο του Τόνι Κλιφ είναι η αναλυτικότερη παρουσίαση της δράσης και των ιδεών του ηγέτη των Μπολσεβίκων. Για την στρατηγική και την τακτική που πρότεινε τα καλύτερα βιβλία είναι «Το Κράτος και Επανάσταση» και ο «Αριστερισμός, η παιδική αρρώστια του κομμουνισμού».
Για όσους θέλουν μια σύντομη, αλλά περιεκτική παρουσίαση αυτών των ιδεών υπάρχει η μπροσούρα, σε μέγεθος τσέπης, «Λένιν: ένας επαναστατικός οδηγός».
Από τη Ρόζα Λούξεμπουργκ μπορούμε να διαβάσουμε το «Μεταρρύθμιση ή Επανάσταση» και το «Μαζική απεργία, Κόμμα, Συνδικάτα» που είναι πολύ βοηθητικά για να απαντάμε στα ζητήματα που ανοίγουν τόσο στο εργατικό κίνημα όσο και μέσα στην αριστερά. Για τον Αντόνιο Γκράμσι υπάρχει το βιβλίο για τη ζωή και τη δράση του Ιταλού επαναστάτη από τους Κρις Χάρμαν και τον Κρις Μπάμπερι.
Φέτος, συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη γέννηση του Παντελή Πουλιόπουλου. Το βιβλίο του Δημήτρη Λιβιεράτου «Π. Πουλιόπουλος: ένας διανοούμενος επαναστάτης» παρουσιάζει τη ζωή του μέχρι την εκτέλεση του από τους φασίστες τον Ιούνη του 1943.
Ιμπεριαλισμός και πόλεμος
Η επιδρομή του Ισραήλ στο Στόλο της Ελευθερίας που πήγαινε βοήθεια στη Γάζα έφερε ξανά στο προσκήνιο την Παλαιστίνη. Η μπροσούρα της Αν Αλεξάντερ «Η νέα Ιντιφάντα. Ισραήλ, ιμπεριαλισμός και παλαιστινιακή αντίσταση» θυμίζει μέσα σε λίγες σελίδες τους βασικούς σταθμούς της σύγκρουσης ανάμεσα στο κράτος-τρομοκράτη και τους Παλαιστίνιους αγωνιστές. Αναλυτικότερο είναι το βιβλίο του Νασίμ Αλάτρας «Παλαιστίνη, αιτίες και μύθοι» που αναλύει τι συμβαίνει στη Μέση Ανατολή μετά το 1917 πέρα από τις διάφορες συνωμοσιολογίες και προτείνει ποια είναι η λύση για την περιοχή.
Αυτό το γεγονός ξανάνοιξε διάφορα ζητήματα γύρω από τα ελληνοτουρκικά και την Κύπρο. Το βιβλίο «Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρος. Πως θα σταματήσουμε την απειλή του πολέμου» μπορεί να είναι παλιό, αλλά παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο.
Για τον ιμπεριαλισμό μπορούμε να διαβάσουμε τα κλασικά έργα «Ιμπεριαλισμός-Ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού» του Λένιν και το «Παγκόσμια Οικονομία και Ιμπεριαλισμός» του Νικολάι Μπουχάριν.
Εργατικό κίνημα στην Ελλάδα
Η ιστορία του Εμφυλίου ξαναγυρίζει στην επικαιρότητα μέσα από τις κυριακάτικες εφημερίδες ή ακόμα και τον κινηματογράφο. Το νέο βιβλίο του Λέανδρου Μπόλαρη «Εμφύλιος, Επανάσταση και Αντεπανάσταση στην Ελλάδα» είναι μια περιεκτική μαρξιστική προσέγγιση. Μπορεί να κανείς να μάθει για τα ιστορικά γεγονότα, αλλά και να αποκτήσει αίσθηση πως φτάσαμε στη σύγκρουση που καθόρισε το μεταπολεμικό σκηνικό στην Ελλάδα. Καλό θα ήταν να διαβαστεί μαζί με το βιβλίο του ίδιου συγγραφέα «Αντίσταση, η Επανάσταση που χάθηκε».
Για τη στρατηγική του εργατικού κινήματος πολύτιμο είναι το βιβλίο του Παντελή Πουλιόπουλου «Δημοκρατική η Σοσιαλιστική Επανάσταση στην Ελλάδα;» Επίσης, επίκαιρο είναι το βιβλίο για τα «Ιουλιανά του 1965» από τον Δημήτρη Λιβιεράτο, τον Πάνο Γκαργκάνα και τη Μαρία Στύλλου που περιγράφει τις μάχες της εργατικής τάξης πριν από τη Χούντα.
Τέλος, κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Δημήτρη Λιβιεράτου «90 χρόνια ΓΣΕΕ» -την Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος που ιδρύθηκε τον Νοέμβρη του 1918.
Διαβάστε ακόμα...
Κυκλοφόρησε ξανά μετά από πολλά χρόνια «Η κατάσταση της εργατικής τάξης στην Αγγλία» του Φρίντιχ Ένγκελς που εκτός από όλα τα άλλα είναι και το πρώτο «οικολογικό» βιβλίο.
Ο Ευτύχης Μπιτσάκης με το βιβλίο του «Από την Πυρά στον Άμβωνα» εξηγεί γιατί επανέρχεται η επιρροή των θρησκειών στις σύγχρονες κοινωνίες και πως η εκκλησία προσπαθεί να χρησιμοποιήσει επιστημονικές θεωρίες για να υποστηρίξει ότι πιστεύει η ίδια.
Φέτος, είναι χρονιά Μουντιάλ οπότε έχει ανάψει ξανά η συζήτηση για το ρόλο του ποδοσφαίρου. Ο Μανουέλ Βάσκεθ Μονταλμπάν είναι διάσημος για τα αστυνομικά του μυθιστορήματα, αλλά το βιβλίο του «Ποδόσφαιρο: μια θρησκεία σε αναζήτηση θεού, μια θρησκεία στα χέρια πολυεθνικών» αποκαλύπτει πολλά για τη πιο δυνατή βιομηχανία των σπορ.